II SA/Wa 1256/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy

A. P. po otrzymaniu w niniejszej sprawie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, w wysokości 100 zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wnioskodawczyni podała, że jej dochód za rok 2016 wyniósł 5.981 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 formularza dotyczącej osiąganego dochodu miesięcznego netto, wnioskodawczyni wskazała, że osiąga dochód 5.981 zł z tytułu zasiłku. W rubryce dotyczącej wskazania zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawczyni podała, że jest po 2 operacjach kręgosłupa, przed przyjęciem do szpitala celem leczenia rehabilitacyjnego. Z uwagi na fakt, że dane zawarte w formularzu były niewystarczające do rozpoznania złożonego wniosku, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 października 2017 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - nadesłanie dokumentu, z którego wynika wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawczynię zasiłku z uwagi na fakt, że w rubryce nr 10 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wnioskodawczyni zaznaczyła, że osiąga miesięczny dochód netto z tytułu zasiłku w kwocie 5.981 zł, - nadesłanie wyciągów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące (w przypadku, jeśli wnioskodawczyni nie posiada rachunków bankowych, zobowiązano do złożenia stosownego oświadczenia), - podanie, czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny lub osób trzecich, jeśli tak, należało wskazać na czym ona polega, - wskazanie, kto jest właścicielem nieruchomości, w której zamieszkuje wnioskodawczyni oraz wskazanie tytułu, na podstawie którego wnioskodawczyni zamieszkuje w tym lokalu. Na wykonanie powyższego wezwania zakreślono termin 14 dni. Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 27 października 2017 r., zatem termin do nadesłania żądanych dokumentów upływał wraz z dniem 10 listopada 2017 r. W dniu 30 października 2017 r. A. P. złożyła pismo zatytułowane "zażalenie na zarządzenie z dnia 10 października 2017 r.", w którym podniosła, że zaskarża w całości zarządzenie z dnia 10 października 2017 r. i wnosi o zmianę poprzez zwolnienie jej w całości z kosztów sądowych. Jako podstawę wnioskodawczyni wskazała uchwałę NSA z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt I FPS 1/17 dotyczącą stosowania prawa wspólnotowego. Wnioskodawczyni wskazała, że zarządzeniu stawia zarzut naruszenia art. 2, 45 i 69 Konstytucji RP oraz prawa wspólnotowego: art. 10 Traktatu UE i art. 21 Karty Podstawowych Praw UE oraz Europejskiej Karty Praw Socjalnych w zw. z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 2 października 2017 r. Jednocześnie wnioskodawczyni podniosła, że nie doręczono jej orzeczenia i błędnie przyjęto, że ma dochód miesięczny w wysokości 5.981 zł zamiast przyjąć, że w roku 2016 uzyskała dochód roczny w wysokości 5.981 zł, co potwierdza zaświadczenie z dnia 20 września 2017 r. Jednak do dnia podjęcia przedmiotowego rozstrzygnięcia, wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej powołana jako p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 255 tej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zwrócić należy uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. W przedmiotowej sprawie, wobec wątpliwości co do sytuacji finansowej wnioskodawczyni i jej możliwości płatniczych, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania określonych dokumentów potwierdzających osiągane przez wnioskodawczynię dochody w szczególności z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni w rubryce dotyczącej przedstawienia miesięcznego dochodu netto sama wskazała, że osiąga dochód 5.981 zł. Ponadto, z uwagi na oświadczenie wnioskodawczyni, iż nie posiada żadnego majątku (w tym nieruchomości), w celu określenia sytuacji majątkowej wezwano wnioskodawczynię do złożenia oświadczenia, kto jest właścicielem nieruchomości i wskazania tytułu, na podstawie którego wnioskodawczyni zamieszkuje w tym lokalu. Ponadto, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania wyciągów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące lub złożenia oświadczenia o ich nieposiadaniu. Jednak wnioskodawczyni nałożonego obowiązku nie wypełniła i nie przedstawiła żądanych dokumentów i informacji. Jedynie w piśmie z dnia 29 października 2017 r. zatytułowanym "zażalenie na zarządzenie z dnia 10 października 2017 r." wyjaśniła, że wskazywany dochód 5.981 zł to dochód roczny za 2016 r. a nie dochód miesięczny netto. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła jednak kto jest właścicielem mieszkania i na podstawie jakiego tytułu wnioskodawczyni obecnie w nim zamieszkuje oraz nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu. Zdaniem referendarza sądowego, brak nadesłania żądanych informacji uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę tego, czy wnioskodawczyni jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Wyżej wymienione okoliczności wskazują zatem, że wnioskodawczyni nie wyjaśniła swojej sytuacji materialnej w sposób nie budzący wątpliwości, zatem brak jest możliwości przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Na marginesie dodać należy, że zarządzenie referendarza sądowego wydane na podstawie art. 255 p.p.s.a. nie należy do kręgu orzeczeń, które można zaskarżyć sprzeciwem. Wynika to wprost z obowiązujących przepisów i jest oczywiste, jeśli weźmie się pod uwagę, że zarządzenie tego rodzaju nie rozstrzyga w żaden sposób o uprawnieniach strony w zakresie prawa pomocy, a służyć ma jedynie zgromadzeniu danych niezbędnych do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zasadność działań referendarza może być kwestionowana w sprzeciwie przysługującym od postanowienia rozstrzygającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.