II OZ 1190/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółki W. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1331/13 oddalające wniosek Spółki W. z siedzibą w P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie wystąpienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do Rady Okręgowej Radców Prawnych w Krakowie w celu wyznaczenia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi Spółki W. z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie,

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. Spółka W. z siedzibą w P. (dalej skarżąca) złożyła wniosek do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie, w którym zwróciła się aby Sąd ten wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie o wyznaczenie jej pełnomocnika z urzędu spośród radców prawnych. Sąd I instancji w postanowieniu z dnia 1 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1311/13 wniosek ten oddalił, uznając, go za bezzasadny. Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżącej zgodnie z postanowieniem Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 listopada 2013 r. zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przyznane prawo pomocy nie zostało skarżącej Spółce cofnięte ( art. 249 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, organem właściwym do rozpoznania wniosków o ewentualną zmianę osoby dotychczasowego pełnomocnika z urzędu jest Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie, która odpowiednio w pismach z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz [...] sierpnia 2014 r. nie uwzględniła takich wniosków strony skarżącej. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, brak było podstaw prawnych do wystąpienia przez Sąd w trybie art. 253 P.p.s.a. do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie w celu rozpoznania wniosku skarżącej Spółki o wyznaczenie jej kolejnego pełnomocnika z urzędu, tym razem spośród radców prawnych. Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka złożyła zażalenie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wskazała, że wypowiedziała pełnomocnictwo swemu dotychczasowemu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r., uzupełnionym w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r., Natomiast już we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zwróciła się do Sądu I instancji o wyznaczenie innego pełnomocnika. Skarżąca Spółka wyraziła pogląd, że mając przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym po uprzednim wypowiedzeniu dotychczasowego pełnomocnictwa, możliwe jest wyznaczenie jej przez Sąd nowego pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jak stanowi art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W razie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie zawodowego pełnomocnika (art. 244 P.p.s.a.) na podstawie postanowienia referendarza lub sądu (art. 258 § 2 pkt 7, art. 260 P.p.s.a.) przewodniczący wydziału ma obowiązek niezwłocznego przekazania tego postanowienia właściwemu organowi samorządu zawodowego (okręgowej radzie adwokackiej, radzie okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Radzie Doradców Podatkowych lub Krajowej Radzie Rzeczników Patentowych art. 253 P.p.s.a.) wraz z informacją o miejscu zamieszkania (adresie do doręczeń) lub siedzibie strony w celu wyznaczenia tego pełnomocnika (§ 35 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych z dnia 18 września 2003 r. (Dz. U. Nr 169, poz. 1646)). Wyznaczony przez wskazane wyżej organy samorządu zawodowego pełnomocnik pozostaje umocowany do podejmowania wszelkich czynności na rzecz swego mocodawcy (art. 244 § 2 w zw. z art. 36 i 39 P.p.s.a.) W orzecznictwie przyjmuje się, że adresatem skarg na sposób reprezentowania strony przez wyznaczonego pełnomocnika nie może być sąd, tylko właściwy organ samorządu zawodowego (postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., I OZ 289/08, orzeczenia.nsa.gov.pl ). W niniejszej sprawie Sąd przekazał pismo skarżącej z dnia [...] marca 2014 r., w którym domagała się ona zmiany wyznaczonego jej pełnomocnika z urzędu do Okręgowej Rady Adwokackiej w Krakowie (dalej jako ORA w Krakowie). Organ ten w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej albowiem adw. J. Z. właściwie reprezentował ją w sprawie. Zdaniem Rady sporządzenie opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej było zasadne. Dokonując tej czynności pełnomocnik spełnił swój obowiązek reprezentowania skarżącej w sprawie i stosunek pełnomocnictwa ustanowionego z urzędu wygasł. W tych okolicznościach brak było podstaw do wyznaczenia innego pełnomocnika, gdyż wykonał on zadanie dla którego został ustanowiony przez Sąd. Stanowisko to zostało podtrzymane w piśmie ORA w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2014 r. Z powyższego wynika, że skarżąca niezasadnie domagała się ustanowienia innego pełnomocnika. Kierowanie kolejnych wniosków w tej sprawie do ORA w Krakowie za pośrednictwem Sądu I instancji powinno zostać uznane za niecelowe. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżone postanowienie wywołane wnioskiem skarżącej z dnia [...] sierpnia 2014 r. należało uchylić. Organem umocowanym do zmiany pełnomocnika ustanowionego z urzędu jest właściwy organ samorządu zawodowego. Żaden z przepisów Prawa o postępowaniu administracyjnym nie daje sądowi podstawy do podejmowania w tym zakresie jakichkolwiek czynności poza wskazanym w art. 253 P.p.s.a. zwróceniem się o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu dla strony, która uzyskała prawo pomocy polegające na ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika. Z tego wynika, że orzekanie postanowieniem w tym przedmiocie przez Sąd I instancji także należy uznać za bezpodstawne. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy należy uznać, że Sąd I instancji nie powinien rozpoznawać wniosku skarżącej o wystąpienie przez Sąd do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie o wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego i rozstrzygać tej kwestii poprzez wydanie postanowienia. W ocenie NSA Sąd I instancji co najwyżej mógł udzielić Spółce pisemnej informacji, że wniosek Spółki o zmianę ustanowionego pełnomocnika może być rozpatrywany wyłącznie przez właściwy organ samorządu zawodowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 z zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.