II OZ 1189/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółki W. z siedzibą w P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1331/13 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Spółki W. z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie

Po rozpoznaniu skargi Spółki W. z siedzibą w P. (dalej jako skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...]lipca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej WSA w Krakowie) wyrokiem z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1311/13 skargę oddalił i orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Adwokat J. Z. pełnomocnik skarżącej, ustanowiony z urzędu, wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Krakowie wystąpił o uzasadnienie powyższego wyroku, a następnie pismem z dnia [...] marca 2014 r. wyraził opinię o bezzasadności wniesienia skargi kasacyjnej od tegoż wyroku z uwagi na brak uzasadnionych ku temu podstaw. Opinię tą przesłał do wiadomości WSA w Krakowie oraz Okręgowej Radzie Adwokackiej w Krakowie. W dniu [...] marca 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu szczegółowo opisano przebieg zdarzeń, który, zdaniem skarżącej, uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazano, że pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu odmówił wniesienia skargi kasacyjnej i złożył na tę okoliczność stosowną opinię. Skarżąca wskazała na szereg uchybień w postępowaniu pełnomocnika, które spowodowały, że skarga nie została wniesiona w terminie tj. do 17 marca 2013 r. Postanowieniem z dnia 14 maja referendarz sądowy umorzył postępowania w zakresie prawa pomocy, wskazując, że postanowieniem z dnia 6 listopada 2013 r. skarżącej zostało już przyznane prawo pomocy w tym samym co obecnie zakresie i nie zostało ono cofnięte. Zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2014 r. Sędzia wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych ww. wniosku poprzez przedłożenie skargi kasacyjnej (wraz z jej odpisami) pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Treść wezwania przesłano również skarżącej. Wezwania zostały odebrane odpowiednio 16 czerwca 2014 r. i 13 czerwca 2014 r. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej wskazał, że nie widzi podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i ponownie przesłał opinię z dnia [...] czerwca 2014 r. Skarżąca natomiast zwróciła się do Sądu z prośbą o zwolnienie wyznaczonego pełnomocnika z urzędu i wyznaczenie innego, który sporządzi skargę kasacyjną. Zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2014 r. pozostawiono wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej bez rozpoznania albowiem brak formalny wniosku nie został uzupełniony w terminie. Stosownie zatem do art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.) należało zarządzić o pozostawieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej bez rozpoznania. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Wskazała na okoliczność utraty zaufania do ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu (brak profesjonalnego podejścia do sprawy) i związane z tym wnioski z dnia [...] marca 2014 r. oraz [...] czerwca 2014 r. do WSA w Krakowie o ustanowienie innego pełnomocnika, który miałby w jej imieniu sporządzić i wnieść skargę kasacyjną od wyroku z dnia 24 stycznia 2014 r. Podkreślono, że pismo z dnia [...] czerwca 2014 r. miało charakter wypowiedzenia pełnomocnictwa. W tej sytuacji, kiedy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej skarżąca złożyła wniosek o prawo pomocy Sąd powinien najpierw rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy ewentualnie wezwać skarżącą do usunięcia braku formalnego poprzez wyznaczenie jej odpowiedniego terminu do uzupełnienia braku formalnego. W przeciwnym razie pełnomocnik, do którego skarżąca straciła zaufanie może zadecydować sam o losach sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei z art. 87 § 1 i 4 P.p.s.a. wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W myśl art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie (§ 2). Zgodnie z art. 244 § 2 P.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Oznacza to, że ustanowiony pełnomocnik nie musi już zabiegać o stosowne umocowanie, a skutek umocowania następuje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy strona reprezentowana przez takiego pełnomocnika nie ograniczy tegoż pełnomocnictwa, z mocy prawa stanowi umocowanie do dokonania wszystkich łączących się ze sprawą czynności zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.(por. M. Niezgódka Medek (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, str. 98 i 104). (por. postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 608/13, postanowienie NSA z 2 października 2013 r. sygn. akt II OZ 837/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zawierał, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., skargi kasacyjnej (czynności której terminowi dokonania uchybiła) zatem miał brak formalny. W tej sytuacji przewodniczący mając pismo obarczone brakiem wezwał pełnomocnika skarżącej do jego uzupełnienia. O fakcie tym poinformował także skarżącą. W przewidzianym terminie 7 dni skarga kasacyjna nie została nadesłana. W tych okolicznościach stosownie do art. 49 § 2 P.p.s.a. Przewodniczący prawidłowo postąpił pozostawiając wniosek bez rozpoznania. NSA stwierdza, że okoliczności przywoływane przez skarżącą związane z umocowaniem pełnomocnika i faktem utraty zaufania dla wykonywanych przez niego czynności na rzecz skarżącej nie mogą podważyć prawidłowości skarżonego zarządzenia. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnictwo zostało udzielone na mocy postanowienia referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2013 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazany przez ORA w Krakowie adw. J. Z. reprezentował skarżącą w niniejszej sprawie i jego umocowanie nie było w żaden sposób ograniczone. Prawo pomocy nie zostało również cofnięte przez uprawniony do tego Sąd. W tej sytuacji kierowanie przez Sąd wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było ze wszech miar zasadne. To, że pełnomocnik nie złożył skargi kasacyjnej wynikało z opinii, w której wyraził pogląd, że nie jest to uzasadnione. Sąd kierując wezwanie do pełnomocnika zawiadomił też skarżącą dając jej możliwość wyboru innego pełnomocnika i dokonania złożenia skargi przez innego umocowanego pełnomocnika. Skarżąca jednak nie złożyła skargi kasacyjnej w terminie do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tej skargi tj. do 20 czerwca 2014 r. a zatem należało zarządzeniem pozostawić przedmiotowy wniosek bez rozpoznania. Szeroko prezentowane przez stronę okoliczności sprawy nie mają znaczenia dla prawidłowości skarżonego zarządzenia, a właśnie to jest przedmiotem oceny w tym postępowaniu zażaleniowym. Powyższe oznacza, że Sąd I instancji postąpił zgodnie z przepisami pozostawiając zaskarżonym zarządzeniem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. i 198 P.p.s.a postanowił jak w sentencji. Na marginesie NSA wyjaśnia, że WSA w Krakowie nie mógł na nowo wyznaczyć pełnomocnika z urzędu bowiem prawo pomocy w tym zakresie zostało przez skarżącą skonsumowane na mocy postanowienia z 6 listopada 2013 r. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik miał prawo podejmować wszelkie czynności, które uznał za uzasadnione, w tym także wydać opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Przymus adwokacko-radcowski, który uprawnia adwokata lub radcę prawnego do wniesienia skargi kasacyjnej powoduje, że wniesienie skargi kasacyjnej ma spełniać określone wymogi profesjonalnej oceny jej podstaw ze względu na możliwość skutecznego podniesienia w niej zarzutów materialnych czy procesowych wobec wydanego wyroku. W sytuacji kiedy profesjonalny pełnomocnik nie widzi podstaw do wywiedzenia skargi kasacyjnej i zgodnie z przepisami prawa uzasadnia na piśmie swoje stanowisko, nie należy tego traktować jako uchylanie się od obowiązku reprezentowania mocodawcy w sprawie. Utrata przez stronę zaufania do pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie stanowi podstawy do występowania do Sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie nowego pełnomocnika. To nie Sąd wyznacza osobę, która będzie pełnić funkcję pełnomocnika, tylko właściwe organy samorządu adwokackiego lub radcowskiego. Utrata przez stronę zaufania do pełnomocnika ustanowionego z urzędu może więc jedynie ewentualnie stanowić podstawę do zwrócenia się przez stronę postępowania do tych organów o wyznaczenie innego radcy prawnego lub adwokata. Podkreślić przy tym należy, że wydając opinię o bezzasadności skargi kasacyjnej pełnomocnik wypełnił obowiązek reprezentacji skarżącej nałożony na niego z urzędu.