II OZ 1077/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1168/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie warunków zabudowy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie było nieprzedłużenie dokumentów potwierdzających sytuację materialną strony, mimo wezwania na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie różnią się od informacji zawartych w poprzednim wniosku o przyznanie prawa. W wyniku rozpoznania poprzedniego wniosku odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2013 r., od którego zażalenie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OZ 402/13. Informacje zawarte w rozpoznawanym wniosku nie różnią się znacząco od podnoszonych w poprzednim. Skarżący nadal nie wykazał ani wysokości przychodów ani kosztów utrzymania koniecznego, a jego oświadczenie majątkowe, pomimo wezwania, zawiera jedynie ogólnikowe twierdzenia o utrzymywaniu się ze zbieranych surowców wtórnych. Na podstawie udzielonych przez skarżącego informacji nie można jednoznacznie ustalić jego sytuacji majątkowej. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie, gdyż jego treść jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" prowadzi do przyjęcie, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności, stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia. Jeżeli zaś oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 P.p.s.a., strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, ponieważ nie przedstawił pełnych i rzetelnych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej. Skarżący pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej, wezwania tego nie wykonał, w szczególności nie przedstawił zeznań podatkowych za rok 2010 i 2011, nie określił rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej i wysokości kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego ani nie udokumentował przychodów z tytułu zajmowanego stanowiska prezesa spółki A. Sp. z o.o. Skarżący ograniczył się jedynie do niepopartego żadnymi dokumentami twierdzenia, że nie posiada środków do życia i utrzymuje się z datków oraz ze zbierania surowców wtórnych. W okolicznościach tej sprawy twierdzenia skarżącego trudno uznać za wiarygodne. Należy także zwrócić uwagę, że postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w tej sprawie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną. Zażalenia na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OZ 402/13 Należy zatem podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, iż strona, nieprzedstawiając żadnych dokumentów, uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej. Dla podważenia ustaleń Sądu pierwszej instancji niewystarczające są gołosłowne twierdzenia skarżącego, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne za stanem faktycznym i prawnym sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia