I SA/Lu 436/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr 0601-IEE.7192.80.2024.2 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - w zakresie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej p o s t a n a w i a - odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, polegającą na nierozpatrzeniu jego wniosku o ponowne obliczenie świadczenia (przeliczenie okresów składkowych). Odpowiadając na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że powinna ona zostać odrzucona, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Nadto poinformował, że wniosek skarżącego został rozpatrzony, a w dniu 30 grudnia 2025 r. w sprawie wydana została stosowna decyzja. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę m. in. wówczas, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarga na bezczynność organu administracji jest jedną z form kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, określoną w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepisy te dopuszczają skargę w sytuacjach, gdy organ administracji pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, tj. w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...). Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jeżeli zatem w danej kategorii spraw wydawane akty administracyjne (decyzje, postanowienia itd.) nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, również sprawy ze skarg na bezczynność polegającą na niewydaniu tychże aktów nie należą do właściwości tego sądu. Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm., dalej: u.s.u.s.) od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Co do zasady zatem kontrolę zgodności z prawem działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprawują sądy powszechne, a nie administracyjne. Do właściwości sądów administracyjnych zastrzeżono jedynie enumeratywnie wyliczone sprawy z zakresu działalności ZUS. Stosownie do art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego odesłania jest możliwość wniesienia skargi na decyzję ostateczną. Decyzja w przedmiocie wysokości świadczenia emerytalnego wydawana jest na podstawie art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.). Jest to rozstrzygnięcie w przedmiocie wymiaru świadczenia z ubezpieczenia społecznego, wskazane w art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Jednocześnie decyzja w tym przedmiocie nie należy do żadnej z kategorii rozstrzygnięć, w odniesieniu do których ustawa dopuszcza zaskarżenie do sądu administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). W związku z tym także bezczynność organu w wydaniu decyzji o wysokości świadczenia emerytalnego nie może być przedmiotem skargi, kierowanej do tego sądu. Decyzja w tym przedmiocie podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego, a nadto – jak wynika z art. 83 ust. 3 u.s.u.s. – strona ma możliwość wniesienia, także do sądu powszechnego, odwołania w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co oznaczało konieczność jej odrzucenia. Orzeczono zatem jak na wstępie postanowienia, za podstawę biorąc art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.