I GZ 253/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2024r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 607/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 22 grudnia 2022 r. nr O/MR/Nr 444/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 607/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. N. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 22 grudnia 2022 r. Skarżący w skardze wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skargę nadał w urzędzie pocztowym w dniu 11 lutego 2023 r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który w dniu 17 lutego 2023 r. przekazał ją do sądu właściwego, tj. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. sygn. akt V SPP/Wa 72/23 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił adwokata. W dniu 7 lipca 2023 r. do Sądu pierwszej instancji wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej informujące o wyznaczeniu w dniu 23 czerwca 2023 r. adw. M. C. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt: V SA/Wa 607/23, WSA odrzucił skargę z dnia 7 lutego 2023 r. Sąd stwierdził, że strona złożyła skargę z uchybieniem terminu. W dniu 18 lipca 2023 r. do Sądu wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 13 lipca 2023 r. z informacją, że ORA zmieniła Skarżącemu pełnomocnika z urzędu i w miejsce adw. M. C. wyznaczyła adw. J. K. W dniu 26 lipca 2023 r. wpłynął do Sądu wniosek nowego pełnomocnika o przywrócenie terminu do złożenia skargi z uwagi na brak zawinienia skarżącego w błędnym przesłaniu skargi do WSA w Gdańsku zamiast do WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu wskazała, że błąd skarżącego mógł być skutkiem mylnego pouczenia w zaskarżonej decyzji, które mogło sugerować, że skarga może zostać złożona w WSA w Gdańsku. Postanowieniem z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 607/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 22 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył skargę nadając ją w urzędzie pocztowym 11 lutego 2023 r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Sąd stwierdził również, że jednocześnie z wniesieniem o przywrócenie terminu musi zostać dopełniona czynność, dla której określony był termin, co powoduje że skarga powinna zostać wniesiona do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w Warszawie, a takiej skargi pełnomocnik strony nie wniosła. Po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie z dnia 12 września 2023 r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt I GZ 376/23 uchylił zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w sprawie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, nowo ustanowiony pełnomocnik z urzędu powinien złożyć skargę. NSA zauważył, że skarga została już złożona i przekazana przez WSA w Gdańsku do WSA w Warszawie. W tej sytuacji odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi tylko dlatego, że załączona do wniosku skarga była zaadresowana do WSA w Gdańsku (zamiast do WSA w Warszawie) jest nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został zachowany. Po przeprowadzeniu oceny argumentów powołanych przez pełnomocnika we wniosku oraz po analizie akt sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie zasługuje jednak na uwzględnienie, ponieważ przedstawione we wniosku okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy strony w uchybieniu terminu. W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu i nadanie skardze J. N. dalszego biegu przekazując do rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz pełnomocnika z urzędu w podwójnej wysokości, gdyż nie były one uiszczone ani w całości ani w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. art; 86 § 1 p.p.s.a. - poprzez błędne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi podczas, gdy skarżący nie miał wpływu na błędne przesłanie skargi do WSA w Gdańsku do WSA w Warszawie a także na zmianę pełnomocnika w trakcie postępowania, o czym dowiedział się w tym samym dniu co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i tym samym nie miał wpływu na działania pierwszego pełnomocnika a brak przywrócenia terminu do wniesienia skargi niesie dla skarżącego ujemne skutki; 2. błędne przyjęcie, że nowa pełnomocnik nie uprawdopodobniła, że o ustanowieniu jej nowym pełnomocnikiem z urzędu dowiedziała się dopiero w dniu 18 lipca 2023 r,, co wydawało się według WSA konieczne, podczas gdy Sąd I instancji wskazuje, że otrzymał od ORA pismo o ustanowieniu nowego pełnomocnika w dniu 18 lipca 2023 r. (pismo ORA z dnia 13 lipca 2023 r.), co zgodnie z doświadczeniem życiowym należało przyjąć, że nowa pełnomocnik mogła otrzymać korespondencję z ORA w podobnym terminie, na pewno nie w dacie jego sporządzenia, co w konsekwencji przeczy błędnym twierdzeniom Sądu I instancji o braku uprawdopodobnienia daty o dowiedzeniu się o zmianie pełnomocnika. 3. pominięcie przy rozstrzygnięciu motywów i stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego postanowieniem z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt I GZ 376/23, w którym wyraźnie wskazane jest, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w pierwszej instancji jest niezasadne, co doprowadziło do uchylenia postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi z dnia 12 września 2023 r., które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, ponieważ w zasadzie z tych samych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, pomimo wyraźnego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W świetle wyżej cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że pomimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Na równi z zawinieniem strony traktuje się przy tym zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności – w kontekście przesłanki braku winy, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. – należy badać w stosunku do tego pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. wyrok SN z 21 lutego 2002 r., sygn. akt I PKN 903/00, publ. Prok. i Pr. 2003, Nr 15, poz. 39 - dodatek). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu I instancji wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu co do tego, że w rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał, że bez jego winy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Podkreślenia wymaga, że skarżący był reprezentowany w postępowaniu administracyjnym przez adwokata Krzysztofa Maja. Organ administracji zaskarżoną decyzję doręczył wskazanemu pełnomocnikowi z wyboru w dniu 12 stycznia 2023 r. Z akt sądowych sprawy wynika jednak, że skargę złożył we własnym imieniu skarżący. Została ona napisana odręcznie. Z koperty, w której została wniesiona wynika, że nadawcą był skarżący, a adresatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji w niniejszej sprawie - w kontekście przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. - trafnie uznał, że brak jest podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia skargi do sądu. Pełnomocnik wnosząca zażalenie nie uprawdopodobniła, że doręczenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie było zawinione przez stronę, ponieważ jak wynika z akt sprawy uchybienie terminowi nastąpiło z powodu błędnego zrozumienia treści pouczeń zawartych w decyzji, których treść była jasna i zrozumiała również dla osoby, która nie korzystała z profesjonalnej pomocy prawnej. Strona natomiast była w tamtym czasie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika a decyzja została doręczona temu pełnomocnikowi. Odnosząc się do treści postanowienia NSA z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn., akt. I GZ 376/23, w którym Sąd wskazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie odmówił przywrócenia terminu na podstawie nie dokonania czynności złożenia skargi przez nowo ustanowionego pełnomocnika z urzędu, podkreślenia wymaga, że Sąd nie badał w tym postępowaniu przesłanek przywrócenia terminu a jedynie czy Sąd prawidłowo określił podstawę tej odmowy. Podsumowując, słuszna była ocena Sądu I instancji co do nieuprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji. Odnosząc się z kolei do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Niniejsze postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest żadnym z orzeczeń wskazanych w art. 209 p.p.s.a.