VIII SA/Wa 564/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Leszek Kobylski, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 29 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nakazania przywrócenia terenu do stanu poprzedniego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego W. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Syg. akt VIII SA/Wa 564/25 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 29 maja 2025 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.( dalej jako organ lub SKO) działając na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2024 roku, poz. 572 dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku W.M. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2020 roku, znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020 roku, znak: [...] nakazującą W.M. – właścicielowi działki nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego, w odległości 3 m od granicy z działką nr [...], wzdłuż całej granicy, celem zapobieżenia szkodom powstającym wskutek spływu wód opadowych na działkę sąsiednią oraz niszczenia budynku inwentarskiego i wiat drewnianych, w terminie do 31 lipca 2020 roku – orzekło – odmówić stwierdzenia nieważności decyzji SKO w R. z dnia 23 marca 2020 roku, znak: [...]. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i ocena prawna. Decyzją z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...] Wójta Gminy G., nakazał W.M. - właścicielowi działki nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego, w odległości 3 m od granicy z działką nr [...], wzdłuż całej granicy, celem zapobiegania szkodom powstającym wskutek spływu wód opadowych na działkę sąsiednią oraz niszczenia budynku inwentarskiego i wiat drewnianych, w terminie do 31 lipca 2020r., Decyzją z dnia 23 marca 2020r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania Pana W.M., Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak; [...]. Podaniem z 14 stycznia 2025 r. W.M., reprezentowany przez P. M. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 23 marca 2020r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...], wskazując, że w/w decyzje są obarczone wadą nieważnością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. Wnioskiem z dnia 18 lutego 2019r. M.W. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. o zbadanie legalności podwyższenia gruntu na terenie działki nr [...] stanowiącej własność W.M.. We wniosku wyżej wymieniony wskazał, że wykonane prace ziemne 0 stwarzają zagrożenie dla konstrukcji budynków zlokalizowanych przy granicy działki oraz powodują nadmierne uwilgotnienie działki poprzez spływ wód opadowych. Ogranicza to w istotny sposób korzystanie z działki, a tym samym stanowi naruszenie jego interesów. Wniosek przekazany został w trybie art. 65 § 1 k.p.a. Wójtowi Gminy w G.. Decyzją Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...], nakazano W.M. — właścicielowi działki nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego, w odległości 3 m od granicy z działką nr [...], stanowiącej własność M.W., wzdłuż całej granicy, celem zapobiegania szkodom powstającym wskutek spływu wód opadowych na działkę sąsiednią oraz niszczenia budynku inwentarskiego i wiat drewnianych. Termin wykonania powyższego obowiązku określono na dzień 31 lipca 2020r. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że w trakcie oględzin na działce nr [...] w miejscowości B., przeprowadzonych w dniu 29 marca 2019r. oraz w dniu 19 sierpnia 2019r. stwierdzono, iż teren wyżej wymienionej działki został podwyższony w stosunku do działki nr [...] o około 1 m. Podwyższenie to spowodowało częściowe zasypanie ścian zewnętrznych budynków gospodarczych i wiat na działce nr [...] oraz spływ wód deszczowych na tę działkę, powodując zawilgocenie ścian zewnętrznych budynków. Pas podwyższenia terenu na działce W.M. sięga od początku działki przy drodze wojewódzkiej do końca zabudowań na działce M.W.. Ściany zewnętrzne wiaty pokryte są zielonym nalotem. Podwyższając teren W.M. nie wykonał żadnej izolacji pionowej chroniącej ściany zewnętrzne wymienionych wyżej budynków od nawiezionych mas ziemi. Następnie organ podał, że obecny w trakcie oględzin terenu W.M. oświadczył, że podwyższenia terenu dokonał w 1999r. Według M.W. natomiast podwyższenie terenu następowało cyklicznie, a jego wpływ na ściany budynku został zauważony w 2018r. podczas remontu budynku gospodarczego. Wyżej wymieniony zaprzeczył stwierdzeniu sąsiada, że w ciągu ostatnich 20 lat nie podwyższał gruntu na swojej działce, czego dowodem jest pismo Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 lipca 2004r., skierowane do S.W. — ówczesnego właściciela działki nr [...], w którym po odbytych oględzinach między innymi podano, że "nie stwierdzono zasypywania ziemią ściany budynku inwentarskiego zlokalizowanego przy granicy z działką nr [...]. Ponadto do wniosku, złożonego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 maja 2019r. M.W. dołączył zdjęcie z 2000r. przedstawiające wygląd granicy działek nr [...] i [...] na wysokości pola uprawnego, na którym widać, że działka należąca do W.M. nie była jeszcze podwyższona. W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył treść art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne, a następnie wskazał, że zasypanie ściany budynku gospodarczego i wiat drewnianych przez W.M. powoduje wystąpienie szkód na działce sąsiedniej. Na podstawie wyjaśnień złożonych przez M.W. organ przyjął, że o szkodach powstałych na skutek podwyższenia gruntu i zasypania ścian budynku wyżej wymieniony dowiedział się w sierpniu 2018r. w czasie prac remontowych w budynku gospodarczym. Mając zatem na uwadze moment, w którym Wnioskodawca dowiedział się o szkodzie oraz jej rozmiarze decyzją z dnia 16 maja 2019 r., znak: [...] organ nakazał przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr [...]. Ponadto organ ustalił, że w związku z podwyższeniem terenu działki nr [...] przez W.M. wzdłuż granicy z działką nr [...], stanowiącej własność M.W. częściowo zasypane zostały ściany zewnętrzne budynków gospodarczych i wiat, co spowodowało zniszczenie ścian budynku oraz wiat poprzez ich zawilgocenie, pęknięcia ścian i odpadanie tynku. Bezsprzecznie stanowi to zagrożenie konstrukcji zabudowań. O powstałych szkodach na skutek podwyższenia działki sąsiedniej M.W. dowiedział się podczas prowadzonych prac remontowych w budynku inwentarskim w sierpniu 2018r. Ustalenia powyższe dały podstawę do wydania w dniu 27 stycznia 2020r. decyzji znak: [...]nakazującej W.M. przywrócenie do stanu poprzedniego terenu działki nr [...] w terminie do dnia 31 lipca 2020r. Decyzją z dnia 23 marca 2020r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania W.M., Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...]. Materialnoprawną podstawą rozpoznania sprawy stanowił art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (tj. Dz.U z 2018r. poz.2268 ze zm.) zwanej w dalej "ustawą", zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust.2). Jeżeli natomiast spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (ust.5). Z przywołanego przepisu prawa wynika, że ewentualne wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wymaga uprzedniego wykazania, iż właściciel gruntu istotnie zmienił stan wód na gruncie, a nadto, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, o ile nie upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Przepis ograniczający w czasie możliwość skutecznego domagania się wszczęcia postępowania o naruszenie stosunków wodnych należy odczytywać, jako konieczność wykazania, a co najmniej uprawdopodobnienia, iż zmiana stanu wód na gruncie sąsiednim powoduje szkody na gruncie wnioskującego o wszczęcie postępowania, a on sam o tym fakcie ma wiedzę przez okres nie przekraczający 5 lat. Brak wykazania, czy choćby uprawdopodobnienia tego faktu tj. naruszenia stosunków wodnych ze szkodą na grunt domagającego się wszczęcia postępowania i jego wiedzy na ten temat, uprawnia organ do odmowy wszczęcia postępowania. Jeżeli natomiast postępowanie zostanie wszczęte, a ustalenia wykażą, że wnioskodawca wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych ze szkodą dla jego gruntu ma od ponad 5 lat lub, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych, organ ma podstawę do umorzenia postępowania. Skoro bowiem przepis ten uzależnia wszczęcie postępowania o naruszenie stosunków wodnych od świadomości właściciela działki sąsiedniej o występowaniu szkód na skutek tego naruszenia, a organ administracji z istoty sprawy, wiedzy o tej świadomości mieć nie może, ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) tej okoliczności ustawodawca przerzucił na stronę wnioskującą o wszczęcie postępowania. Strona musi co najmniej uprawdopodobnić, że nastąpiło naruszenie stosunków wodnych na gruncie sąsiednim (na czym naruszenie to polegało) i od kiedy ma wiedzę, że wystąpiła szkoda jako skutek tego naruszenia na gruncie należącym do niego. Te dwa fakty (naruszenie stosunków wodnych i wystąpienie szkody) są w przepisie art. 234 ust. 5 funkcjonalnie powiązane. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, a zwłaszcza z protokołu oględzin terenu przeprowadzonych w dniu 29 marca 2019r. oraz w dniu 19 sierpnia 2019r. wynikało, że na nieruchomości nr [...] należącej do W.M., w miejscowości B. dokonano podwyższenia terenu w stosunku do działki sąsiedniej nr [...]. Różnica terenu wynosi około 1 m i zmienia się wzdłuż granicy. Na skutek podwyższenia terenu zostały częściowo zasypane ściany zewnętrzne budynków gospodarczych i wiat na działce nr [...]. Wody opadowe spływają na działkę nr [...], powodując zawilgocenie ścian zewnętrznych budynków gospodarczych i wiat. Ponadto w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 6 grudnia 2019r, Pan W.M. wskazał, że teren posesji został podwyższony wzdłuż linii ogrodzenia z działką nr [...] do istniejącej wcześniej grobli. Podwyższenie terenu następowało cyklicznie od 1997r. przez kilka kolejnych lat. Przesłuchana w trakcie oględzin Pani [...] była właścicielka działki nr [...] oświadczyła, że w 1999r. zauważyła podtopienie swojej działki w związku z napełnieniem stawów wykonanych na działce W.M., z których jeden wykonano w bliskiej odległości od budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych. W wyniku powiększenia stawów pochodząca z wykopów ziemia została wykorzystana do podwyższenia działki wzdłuż ogrodzenia przy granicy z działką nr [...]. M.W. nieobecny w trakcie oględzin pismem z dnia 16 grudnia 2019r. wyjaśnił, że dokument dołączony do odwołania przez W.M. dotyczył podwyższenia gruntu w linii ogrodzenia od drogi wojewódzkiej do narożnika budynku inwentarskiego na odcinku około 20m. Nie dotyczył natomiast zasypywania ścian zabudowań gospodarczych i podwyższenia gruntu wzdłuż pola uprawnego. Sprawa nielegalnie wybudowanego ogrodzenia i podwyższenia gruntu w tej części działki jest przedmiotem postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. od 2004r. i dotychczas nie została zakończona. W.M. kilkakrotnie otrzymywał decyzje nakazujące usunięcie ogrodzenia oraz nadsypanej ziemi, jednak do tej pory z obowiązku tego nie wywiązał się wnosząc odwołania. Jeśli chodzi o datę dowiedzenia się o szkodzie na skutek podwyższenia gruntu na działce nr [...] M.W. podtrzymał wcześniej przedstawione stanowisko wyjaśniając, że o szkodliwym wpływie działań W.M., polegających na podwyższeniu terenu przy granicy z jego działką dowiedział się w trakcie przebudowy budynku gospodarczego w 2018r. Z uwagi na dużą powierzchnię działki sąsiada nie jest w stanie stwierdzić, gdzie i kiedy od 1997r. rozpoczął podwyższenie terenu. Zabudowania gospodarcze graniczą z działką Skarżącego, dlatego nie wie co dzieje się za ścianami zabudowań gospodarczych ze względu na brak dostępu. Kolegium utrzymując w mocy decyzję podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji i stwierdziło, że niewątpliwie nastąpiło podniesienie terenu działki nr [...] przez W.M. co szkodliwie wpływa na działkę sąsiednią należącą do M.W.. Szkody te związane są z zaleganiem mokrych mas ziemi na ścianie budynku gospodarczego bez żadnej izolacji powodując jego niszczenie. Szkody te przejawiające się zawilgoceniem ścian, pokryciem pleśnią, odpryskami farby, pękaniem tynków M.W. zauważył w trakcie przebudowy budynku gospodarczego w 2018r. Wówczas zmiana konstrukcji dachu pozwoliła dostrzec istnienie szkód i ocenić ich rozmiar. Wcześniej z uwagi na zabudowę i brak możliwości oceny sytuacji od strony działki W.M. nie był świadomy rozmiaru szkód i przyczyny ich powstania. Kolegium nie podziela zarzutu wniosku, dotyczącego niewykonalności decyzji Kolegium z dnia 23 marca 2020r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...] Jak wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. należy rozumieć szeroko. W wyroku NSA z dnia 13 lutego 1986 r., III SA 1146/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 12, s. 73-74 czytamy w uzasadnieniu; "trwała niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze". Podobnie w niepublikowanym wyroku NSA z dnia 08.02.1985r., sygn. akt I SA 1090/84, sąd stwierdził: "Decyzja jest niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. wówczas, gdy zachodzi przeszkoda w jej wykonaniu wynikająca z określonych przepisów prawa lub jest ona faktycznie niemożliwa do wykonania, np. przy istniejącym stanie wiedzy technicznej" (por. Komentarz do art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.OO.98.łO71), [w;] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Niewykonalność ta musi istnieć nie tylko w dniu wydania, ale powinna mieć charakter trwały. Powstała później może być podstawą innych działań, np. uchylenia czy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Decyzja trwale niewykonalna to przy tym taka decyzja, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 08.07.1999 r., sygn. akt IV SA 970/97 "Niewykonalność decyzji powinna być spowodowana istnieniem przeszkód w jej wykonaniu, które znamionują dwie cechy: a) istniały już w dacie wydania decyzji, b) są nieusuwalne przez cały czas. Jako miarodajny jest stan rzeczy istniejący w dacie wydania decyzji". Ponadto musi mieć ona charakter obiektywny. Niewykonalność obowiązku niepieniężnego musi mieć charakter obiektywny. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można bowiem mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, nie stanowią o niewykonalności obowiązku, (por. wyrok NSA z dnia 13.11.2008 r., sygn. akt II OSK 1365/07). Uwzględniając powyższe kryteria należy jednoznacznie stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie istniały żadne przeszkody zarówno natury prawnej, jak i technicznej powodujące niewykonalność nakazu przywrócenia stanu poprzedniego na terenie działki [...]. Decyzja Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...], utrzymana w mocy decyzją Kolegium z 23 marca 2020 r, nakazuje Panu W.M. - właścicielowi działki nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego, w odległości 3 m od granicy z działką nr [...], wzdłuż całej granicy. Jak wskazano wyżej z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, wynikało, że na nieruchomości nr [...] należącej do W.M., w miejscowości B. dokonano podwyższenia terenu w stosunku do działki sąsiedniej nr [...]. Różnica terenu wynosi około 1 m i zmienia się wzdłuż granicy. Na skutek podwyższenia terenu zostały częściowo zasypane ściany zewnętrzne budynków gospodarczych i wiat na działce nr [...]. Wody opadowe spływają na działkę nr [...], powodując zawilgocenie ścian zewnętrznych budynków gospodarczych i wiat. Z decyzji Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją Kolegium z 23 marca 2020 r. wynika zatem, jaki był stan poprzedni przed dokonaniem przez W.M. podwyższenia terenu. Nałożony obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego nie powoduje niemożliwości jego wykonania. Także opisane przez Wnioskodawcę trudności techniczne w wykonaniu tego obowiązku nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponadto trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, nie stanowią o niewykonalności. Biorąc pod uwagę powyższe badana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 23 marca 2020r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...], nie jest obarczona wadą o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Wnioskodawca wskazuje, że wykonanie decyzji Wójta Gminy G. wywołałaby czyn zagrożony karą. Zgodnie bowiem z treścią art. 181 § 1 k.k, karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 podlega kto powoduje zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach. Stanowi to przesłankę do stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Na terenie wskazanym w przedmiotowej decyzji znajdują się bowiem chociażby ponad dwudziestoletnie drzewa, które bezspornie uległyby całkowitemu zniszczeniu. Przez czyn zagrożony karą należy przy tym rozumieć każdy czyn zagrożony karą, tj. przestępstwo czy wykroczenie oraz czyn zagrożony karą administracyjną (por. Ł. Kroplewski, P. Majczak, K. Sobieralski (red.), Nadzwyczajne tryby..., s. 354). Nie obejmuje ono przypadków czynów niedozwolonych stanowiących podstawę roszczeń odszkodowawczych (B. Adamiak, J. Borkowski [w:] Komentarz, 2024, komentarz do art. 156, pkt IV Charakterystyka przesłanek pozytywnych stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 1-7), nb 53). Okoliczność podniesiona przez wnioskodawcę, nie wypełnia jednak przesłanki o której mowa w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Należy wskazać, że przepis art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. obejmuje wyłącznie sytuację, w której samo podjęcie czynności wykonawczych realizowałoby znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary, nie zaś sytuację, w której wykonanie decyzji mogłoby dopiero pociągnąć za sobą dalsze zdarzenia, które realizację takich znamion mogłyby stanowić (po. wyrok WSA w Warszawie z 9 września2021 r., VII SA/Wa 733/21). Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 23 marca 2020r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...], nie jest również obarczona wadą kwalifikowaną, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W doktrynie prawa administracyjnego ukształtował się pogląd, że rażące naruszenie prawa obejmuje różne stany faktyczne i prawne, przy czym zachodzi ono w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. "Rażące" oznacza więc oczywiste, wyraźne, bezsporne. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. "O rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie w sytuacji naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art, 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują, oprócz wskazanych wyżej okoliczności, także charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2455/16; wyrok NSA z 8 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1683/11). Podkreślić więc należy, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy interpretacja obowiązującego przepisu prawa nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości i którego treść bez żadnych sporów może zostać ustalona, zaś organ narusza go w sposób oczywisty niedający się w żadnej mierze pogodzić z zasadą praworządności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1306/07; wyrok NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 888/07). Dodać należy jeszcze, że o rażącym naruszeniu prawa mówi się, gdy stwierdzone naruszenie, przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy, ma znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (wyrok WSA w Warszawie z 25 listopada 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 513/05, oraz wyrok SN z 20 czerwca 1995 r., sygn. akt III ARN 22/95). Naruszenie prawa kwalifikuje się także jako rażące, mając na uwadze skutki społeczno-gospodarcze naruszenia prawa (wyr. WSA w Warszawie z 25 listopada 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 513/05), a także biorąc pod uwagę skutki tego naruszenia dla strony - miałyby być one dotkliwe i ich dotkliwość dla strony miałaby być niczym nieusprawiedliwiona (wyrok NSA z 2 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 398/05). W ocenie Kolegium, skoro spełnione zostały przesłanki, określone w art. 234 ust.3 i 5 ustawy, zobowiązujące organ do nałożenia na W.M. nakazu przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego w sposób określony w sentencji decyzji, decyzja Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...], utrzymana w mocy decyzją Kolegium z 23 marca 2020 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Analiza akt sprawy prowadzi do stwierdzenia, że kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 23 marca 2020r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...], nie jest obarczona również pozostałymi wadami prawnymi wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a., tj. decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy którą załatwiono milcząco, nie została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Stąd też należało odmówić stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 23 marca 2020r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020r., znak: [...], W świetle argumentacji Wnioskodawcy, który wskazuje, że "na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...] (B. 62) mieszka jej właścicielka tudzież współwłaścicielka E. W.- pracownik Urzędu Gminy G., nota bene bliska znajoma T.F. - wójta Gminy. Nadto, w przedmiotowej sprawie udział brały również inne koleżanki E. W. w osobach E.M. i M.O., co świadczy o braku jakiejkolwiek bezstronności ze strony Urzędu Gminy G." należy wyjaśnić, że powyższe okoliczności mogą być ewentualną podstawą do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.), a nie do stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z niekwestionowanym poglądem judykatury niedopuszczalne jest przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby stanowić zarazem jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 maja 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 826/04). W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje bowiem ugruntowany pogląd, który należy podzielić, że enumeratywnie wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji kończącej postępowanie. Wynika to z faktu, że również okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji zostały ujęte w katalogu zamkniętym wskazanym w art. 156 k.p.a. Ponadto oba te postępowania nadzwyczajne nie są konkurencyjne, co oznacza, że mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju nieprawidłowości i nie mogą być stosowane zamiennie. Tym samym niedopuszczalne jest przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby stanowić zarazem jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki NSA z 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 316/05; z 14 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1146/08 oraz z 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 213/10). Skargę na decyzję SKO w R. wniósł W.M.. Podnosił, że zaskarża w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 29 maja 2025 roku w sprawie [...] i wnosił o jej zmianę i stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 23 marca 2020 roku w sprawie [...] oraz decyzji Wójta Gminy G. z dnia 27 stycznia 2020 roku w sprawie [...] nakazującej właścicielowi gruntu działki numer ewidencyjny [...] przywrócenie do stanu poprzedniego w odległości 3 m od granicy z działką numer ewidencyjny [...] wzdłuż całej granicy celem zapobiegania szkodom powstającym wskutek spływu wód opadowych na działkę sąsiednią oraz niszczenie budynku inwentarskiego i budynków wiat drewnianych ponieważ były niewykonalne w dniu ich wydania i ich niewykonalność ma charakter trwały, a przy tym w razie ich wykonania wywołałyby czyn zagrożony karą stosownie do treści art. 181 § 1 k.k. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1279 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.) rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Przede wszystkim należy zauważyć i podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie czy decyzja nie została wydana z ciężkim kwalifikowanym naruszeniem prawa, enumeratywnie wyliczonym w art. 156 § 1 k.p.a. W tym trybie postępowania, w którym ocenia się czy doszło do zaistnienia przesłanek nieważnościowych nie prowadzi się na nowo postępowania dowodowego, a jedynie dokonuje oceny czy zastosowano normy prawa materialnego do stanu faktycznego odpowiadającego hipotetycznemu stanowi faktycznemu zapisanemu w tej normie. Postępowanie prowadzone w trybie art. 156 § 1 k.p.a. nie jest ponownym merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, lecz przeprowadzeniem weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta jedna z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a., a w tej konkretnej sprawie wady określonej w art. 156 § 1 pkt 5-6 k.p.a. Jednocześnie w postępowaniu nieważnościowym nie wyklucza się prowadzenia innych dowodów niż zgromadzone w postępowaniu zwykłym. Ustawodawca nie wprowadził zakazu prowadzenia nowych dowodów mających na celu ustalenie czy oceniane w tym postępowaniu orzeczenie rażąco narusza prawo. Z orzecznictwa sądów administracyjnych i piśmiennictwa wynika, że właściwy organ w postępowaniu nieważnościowym może prowadzić postępowanie dowodowe dla ustalenia czy podmiot wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji ma przymiot strony, a także w granicach sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.02. 2011 roku, syg. akt II OSK 1645/10; z dnia 5.04.2013 roku, syg. akt II OSK 2344/11). Za utrwalone stanowisko należy uznać stanowisko, zgodnie z którym organ w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest ocena, czy stan faktyczny przyjęty przy wydawaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego odpowiada prawdzie w świetle istniejącego materiału dowodowego. Stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności wady mają charakter wad materialnoprawnych, a nie wad o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie skutków tych ostatnich dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania (por. J. Borkowski, B, Adamiak, Komentarz - do Kodeksu Postępowania Administracyjnego, C.H. Beck 2000 r., s. 643). Następnie należy wyjaśnić, iż decyzja jest niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., wówczas, gdy zachodzi przeszkoda w jej wykonaniu wynikająca z określonych przepisów prawa lub jest ona faktycznie niemożliwa do wykonania np. przy istniejącym stanie wiedzy technicznej. Dla przyjęcia niewykonalności decyzji nie wystarcza stwierdzenie, że wykonanie wiąże się z trudnościami natury technicznej albo finansowej, nawet znacznymi i w konkretnej sytuacji dolegliwymi dla strony, o niewykonalności można natomiast mówić wówczas, gdy względy techniczne albo prawne wykluczają wykonanie decyzji, innymi słowy - gdy z przyczyn o naturze technicznej albo prawnej wynika niemożliwość wykonania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 848/17, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż rozważania organu w zakresie przesłanek do stwierdzenia nieważności w przedmiotowej sprawie organ oparł na rozważaniach teoretycznych, z odwołaniem się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego bez próby pokazania, że w ustalonym stanie faktycznym jest możliwe wykonanie nałożonego obowiązku i na czym te obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego w zakresie przywrócenia zakłóconych stosunków wodnych miałoby to polegać. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny w zakresie spełnienia jednej z przesłanek określonych w określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności określonej w pkt 5 tegoż przepisu jest decyzja Wójta gminy G. z dnia 27 stycznia 2020 r. wydanej w przedmiocie nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie wydanej na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne 20 lipca 2017r. Prawo wodne. Unormowanie zawarte w tym przepisie ustawy przewiduje alternatywny sposób załatwienia sprawy, a wybór jednego ze sposobów przywrócenia naturalnego stanu wód na gruncie pozostawiony został uznaniu organu administracyjnego, jednocześnie ustawa nie zawiera żadnego dodatkowego unormowania, z którego wynikałoby, że jako preferowane jest rozwiązanie polegające na przywróceniu poprzedniego stanu wody na gruncie. Organ w celu przywrócenia usunięcia szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na nieruchomości sąsiedniej, winien nakazać w decyzji taki sposób zapobieżenia szkodom, jaki w okolicznościach danej sprawy będzie najskuteczniejszy i najprostszy do wykonania. Z uwagi na treść art. 234 ust.3 ustawy Prawo wodne ważne jest, aby organ wydał decyzję o przywróceniu stanu wody na gruncie nadającą się do wykonania. Organ nie może nakładać na stronę obowiązku, którego nie będzie mógł zweryfikować w ramach własnych kompetencji. Z powyższych rozważań wynika, że obowiązek nałożony na podstawie art. 234 ust.3 ustawy powinien być na tyle precyzyjny aby mogło wynikać z niego jakie konkretnie działania powinien podjąć podmiot, do którego taki obowiązek skierowano. W innym przypadku brak sprecyzowania obowiązku powoduje niepożądany stan polegający na niemożliwości wyegzekwowania obowiązku. Organ winien zatem nie tylko orzec czy nakazuje obowiązanemu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, ale winien bliżej go sprecyzować. W przypadku gdy doszło do podwyższenia terenu, który spowodował zalewanie sąsiedniej działki winien wskazać jaka część o jaki poziom teren działki winien być obniżony, bo samo powtórzenie ustawowego zwrotu przywrócenie do stanu poprzedniego nie daje możliwości wykonania takiego orzeczenia. W przypadku nałożenia obowiązku wykonania określonego urządzenia winny się znaleźć w decyzji np. te parametry, bez których zachowania nie możliwa byłaby regulacja stosunków wodnych, takich jak chociażby przepustowość, czy lokalizacja urządzenia. To właśnie te elementy decydują o rozwiązaniu problemu, jakim jest wywołująca szkody zmiana stosunków wodnych, a których ustalenie odbywało się w postępowaniu dotyczącym zmiany stosunków wodnych. Umożliwia to jednocześnie organowi nakładającemu obowiązek kontrolę jego wykonania, a podmiotowi obowiązanemu do jego wykonania pewność do jakiego konkretnie działania jest zobowiązany. Jest jednocześnie rzeczą oczywistą jest, iż decyzja ta nie może wkraczać w kompetencje innych organów czy to architektoniczno - budowlanych, czy też właściwych do wydawania pozwoleń wodnoprawnych. Nałożony bowiem decyzją nakaz regulacji stosunków wodnych nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. Również trudno przyjąć, że w przypadku wątpliwości skarżącego co do zakresu obowiązków nałożonych w drodze decyzji wójta Gminy G.z dnia 27 stycznia 2020 roku ma on możliwość ewentualnego zażądania od organu wyjaśnienia jej treści w trybie art. 113 § 2 k.p.a. Wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji lub postanowienia jest niezbędne wówczas, gdy są one niejednoznaczne lub dotknięte zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Wyznaczone przepisem art. 113 § 2 k.p.a. pole działania organu administracji publicznej jest ograniczone wyłącznie do wyjaśnienia stronie zgłaszanych wątpliwości co do użytych w decyzji wyrażeń, niejasnych sformułowań bądź zastosowanych skrótów utrudniających ustalenie sensu rozstrzygnięcia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt I GSK 532/21). W postępowaniu o wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji (postanowienia) nie można zmieniać rozstrzygnięcia ani go uzupełniać o nowe elementy, co skutkowałoby koniecznością zmodyfikowania dotychczasowej oceny stanu faktycznego lub prawnego. Nadto należy zauważyć, iż skarżący w sytuacji gdy decyzja organu jest nieprecyzyjna i nie określa sposobu przywrócenia stanu poprzedniego stwierdził, iż w sytuacji usunięcia przez niego rosnących w strefie przygranicznej roślinności w ramach wykonania decyzji narazi się na odpowiedzialność karną z art. 181 § 1 k.k. W sytuacji braku określenia w decyzji z 27 stycznia 2020 roku co skarżący miałby wykonać aby przywrócić stan poprzedni na gruncie, nie sposób jednoznacznie przesądzić czy do jego obowiązków należałoby usunięcie roślinności z tej strefy. Organ ponownie rozpoznając sprawę rozważy kwestie nieważności decyzji w kontekście realności i możliwości wykonania decyzji z 27 kwietnia 2020 roku, biorąc pod uwagę ocenę dokonaną przez sąd administracyjny. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.