II SA/Sz 973/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 30 września 2025 r. nr SKO.4173.514.2025 w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z 30 września 2025 r., nr SKO.4173.514.2025, po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesienia odwołania przez S. K. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca", "strona"), działając na postawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, ze zm. dalej: "k.p.a." ) oraz art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 960 ze zm., dalej: "ustawa Prawo wodne", "u.p.w."), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy U. (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z 10 lutego 2025 r., nr OŚ.6331.3.2024.OŚIII, w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej właścicielowi działki nr [...], obręb ewidencyjny U. , przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających powstaniu szkód, w sprawie dotyczącej zalewania działki nr ew. [...] i [...]. Jak wyjaśnił organ odwoławczy wnioskodawczyni wystąpiła 15 lipca 2024 r. do organu I instancji o podjęcie odpowiednich działań, w związku z zalewaniem działki [...] przez właściciela działki sąsiedniej. Z kolei 23 lipca 2024 r. wpłynął do organu I instancji wniosek strony w zakresie zmiany stanu wody na gruncie, a 5 sierpnia 2024 r. w kolejnym piśmie podtrzymała swoje stanowisko w sprawie zalewania jej terenu wodami opadowymi z działki sąsiedniej. W ocenie strony powodem zalewania jej działek jest podwyższenie poziomu gruntu na działce nr [...], poprzez jego utwardzenie, co doprowadziło do zaburzenia stosunków wodnych, następstwem czego jest spływanie wody opadowej na teren działki skarżącej. W piśmie z 2 lipca 2024 r., nr PINB.051.61.2023, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. poinformował wnioskodawczynię, że obiekty budowlane zlokalizowane na działce nr [...] obręb U. , zostały wykonane zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Ponadto, wykonana została dodatkowa instalacja zapewniająca odpływ wód opadowych wyłącznie na działkę nr [...]. 6 sierpnia 2024 r. do organu I instancji wpłynęło pismo P. G. reprezentującego G. Sp. z o.o. w P., (dalej: "inwestor"), który oświadczył, że obiekt posadowiony na jego działce posiada odbiory końcowe, przeprowadzone przez inspektorów Powiatowego Inspektoratu Budowlanego w K., zgodnie z którymi na działce nr [...] obr. ewid. U. nie były dokonywane żadne zmiany w odprowadzeniu wód opadowych w stosunku do zatwierdzonego projektu. Dodatkowo wskazano na wynik kontroli PINB w dniu 19 czerwca 2023 r., w związku z którą wprowadzono do projektu zmiany nieistotne dotyczące: zastosowania odpływu liniowego wzdłuż tarasów z odprowadzeniem do studni; posadowienia murku oporowego wraz z zasypką piaskową; położenia na powierzchni parkingu płyt ażurowych w celu zwiększenia powierzchni chłonnej; dokonania obliczeń chłonności gruntu. Wskazano, że powyższe zmiany zostały przez spółkę wykonane, a na potwierdzenie tego przedłożono stosowną dokumentację. 3 września 2024 r., w drodze postanowienia organ I instancji zwrócił się do biegłego R. P. o wydanie ekspertyzy hydrologicznej w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach o nr. ewid.: [...], [...] oraz [...] obr. ewid. U. . 5 listopada 2024 r. dokonano oględzin wskazanych powyżej działek. W oględzinach wzięły udział strony postępowania, przedstawiciele organu I instancji oraz powołany biegły. W trakcie oględzin biegły wykonał dokumentację fotograficzną. Ekspertyza hydrologiczna powstała w okresie październik-listopad 2024 r. Jako sporządzona dla potrzeb prowadzonego w świetle art. 234 u.p.w. postępowania administracyjnego przez Wójta, dotyczy oceny czy zmiana stanu wody na gruncie działki [...] wpłynęła szkodliwie na grunt sąsiedni działkę [...] i [...]. Z wniosków końcowych opinii biegłego wynika, iż doszło do zmiany stosunków wodnych na działce [...], w związku z podniesieniem terenu w ramach realizacji inwestycji budowlanej, lecz bez negatywnych skutków dla gruntu sąsiedniego, które by wyrządzały szkodę na gruntach sąsiednich działek [...] i [...], będących we władaniu strony skarżącej. W piśmie z 14 stycznia 2025 r. wnioskodawczyni wypowiedziała się odnośnie ustaleń ekspertyzy. W decyzji z 10 lutego 2025 r., nr OŚ.6331.3.2024.OŚIII, organ I instancji w oparciu o ustalony stan faktyczny i zebrany materiał dowodowy stwierdził, że w sprawie nie występują przesłanki określone w art. 234 u.p.w., niezbędne do wydania decyzji nakazującej właścicielowi działki o nr ew. [...] przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. S. K. wniosła odwołanie podnosząc, iż doszło do naruszenia art. 234 ust. 3 u.p.w. poprzez błędne rozumienie pojęcia szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na grunty sąsiednie. Jak również do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w tym art. 6, art. 7, art. 7a. art. 8, art. 9, art. 1, art. 12, art. 77 § 1, art. 107 § 1 k.p.a., poprzez ich niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie lub niezastosowanie, a także zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy i wydanie decyzji przed ich ustaleniem. Strona zarzuciła również naruszenie art. 84 k.p.a., poprzez oparcie decyzji na opinii biegłego, która nie spełnia kryteriów logiczności, zupełności i profesjonalizmu. W piśmie złożonym 1 października 2025 r. uzupełniono ww. stanowisko. W motywach uzasadnienia wydanej decyzji Kolegium po przywołaniu art. 234 ust. 1 pkt 1-2 i ust. 3 ustawy Prawo wodne wyjaśniło, że zmiana stanu wody na gruncie ujęta została jako każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, powołując poglądy prawne orzecznictwa sądowego, postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 234 u.p.w. ma wykazać jedynie zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, o których mowa w tym przepisie. W ocenie organu sprawy z zakresu stosunków wodnych, co do zasady, wymagają dla zastosowania art. 234 u.p.w. wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę jaką dysponują organy orzekające w sprawie. Niewątpliwie są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak np. oględziny, czy zeznania świadków nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo skutkowy między dokonaną zmianą a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda. Następnie organ odwoławczy w oparciu o akta sprawy ustalił, że w miesiącu maju 2024 r. właściciel nieruchomości działki [...] zakończył inwestycję budowlaną polegającą na budowie budynku usługowego wraz z towarzyszącą infrastrukturą. W ramach tych prac wykonano wymianę gruntu - podniesienie terenu, co w rezultacie przyczyniło się do zwiększenia różnicy wysokości pomiędzy działkami objętymi postępowaniem o 44 cm. Powyższa zmiana wynikła z założeń projektowych ujętych w projekcie budowlanym budynku usługowego dla działki [...] - budynek zaprojektowano na 16 m n.p.m. (poziom odniesienia wysokości Kronsztad 86) - poziom posadowienia parteru budynku. Realizacja inwestycji zmieniła dotychczasową pierwotną niwelę terenu, co przyczyniło się do zaburzenia naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych jaka występowała na działce niezabudowanej [...]. Przed realizacją budowy wody opadowe i roztopowe z działki [...] spływały powierzchniowo z kierunku południowego w kierunku północnym tj. działki odwołującej się. Inwestycja polegająca na budowie budynku usługowego wraz z infrastrukturą techniczną zmieniła sposób zagospodarowania wód opadowych na przedmiotowej działce. Ze szczelnych powierzchni woda opadowa jest zbierana do studni i komór chłonnych. Studnia chłonna nr 1 znajduje się w odległości ok. 12 m. a studnia nr 2 11 m., komory chłonne 14 m od południowej granicy działki skarżącej. Utwardzone powierzchnie wokół budynku od strony zachodniej i południowej wykonano z przepuszczalnych płyt ażurowych na podbudowie z piasku drobnego ze spadkami w kierunku przeciwnym do działki odwołującej się. Kolegium wyjaśniło, że nałożenie na właściciela gruntu obowiązków określonych w art. 234 ust. 3 u.p.w. wymaga wykazania, że podjęte zostały pewne działania mające wpływ na stan wody na gruncie, które mają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie, jeżeli pomiędzy tymi działaniami i szkodliwym wpływem zachodzi związek przyczynowo-skutkowy. W postępowaniu wyjaśniającym niezbędne jest ustalenie stanu wcześniejszego, sprzed podjętych szkodliwych działań, określenie rodzaju podjętych działań związanych ze zmianą kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych, a także charakteru szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie. Do nałożenia obowiązków na wskazanej podstawie prawnej nie uprawnia zatem ustalenie wykonania jakichkolwiek zmian na działce, ale takich, które mają szkodliwe oddziaływanie na grunt sąsiedni. Podstawy takiej nie może jednak stanowić niezadowalający stan wód na gruncie, ani wymierne szkody, jeżeli nie są one wynikiem szkodliwych działań podjętych na gruncie sąsiednim. Dalej, odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, organ II instancji wskazał, że są one chybione tj. nie doszło do naruszenia wymienionych tam przepisów. W ocenie Kolegium po analizie całego materiału dowodowego, a zwłaszcza szczegółowej ocenie istotnego dowodu - ekspertyzy hydrologicznej, nie sposób uznać, iż ten dowód jest niespójny czy też nielogiczny. Biegły w sposób racjonalny oraz logiczny wykazał, iż doszło do zmiany stosunków wodnych. Jednakże równocześnie wykazał, iż zmiana ta nie spowodowała szkody na działce odwołującej się, poprzez zastosowanie licznych urządzeń na działce nr [...], co wynika z dokumentacji projektowej, odbioru inwestycji oraz pism Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Co więcej biegły w sposób racjonalny wyjaśnił z czego wynikają czasowe zastoje wody na działce odwołującej się, a mianowicie wskazał, iż przyczyną pojawienia się zastoin wodnych na fotografiach z 2 lipca 2024 r. była szczególna anomalia pogodowa w postaci deszczu ulewnego jaki miał miejsce 1 lipca 2024 r. W ciągu jednego dnia powstał opad o udziale 40 procentowym dla skali całego uśrednionego miesiąca w latach 2001-2024. Przedstawione na fotografiach zastoiny wodne mogą występować na działkach nieposiadających gruntowego odwodnienia oraz na gruntach słabo przepuszczalnych. Woda na gruncie wystąpiła również 13 lipca 2024 r. Według odwołującej się woda wylewała się ze studzienek chłonnych. Z danych meteorologicznych z 13 lipca 2024 r. wynika, że wystąpił opad jeszcze większy w stosunku do mającego miejsce 1 lipca 2024 r. i wyniósł 38.9 mm. To spowodowało, że w miesiącu lipcu 2024 r. spadla bardzo duża ilość wód deszczowych wynosząca 156.3 mm przekraczająca prawie dwukrotnie średni opad w miesiącu lipcu 2024 r. liczony z wielolecia obserwacji meteorologicznych. Ponadto biegły wskazał, iż rabata ogrodowa znajdująca się na działce odwołującej się przylegająca do granicy działki [...] posiada powierzchnię około 50 m2. Zewnętrzną granicę rabaty wytyczają betonowe obrzeża wkopane w grunt. Powierzchnia rabaty jest plaska w zakresie rzędnych terenu 15.55 - 15,63 m n.p.m. jest terenem bezodpływowym. W przypadku deszczu ulewnego na gruncie słabo przepuszczalnym rabaty może powstać czasowa zastoina wodna. W wyniku analizy akt sprawy Kolegium doszło do konkluzji, że nastąpiła zmiana stosunków wodnych na działce [...] w związku z ich zagospodarowaniem w ramach realizacji inwestycji budowlanej i prac ziemnych, lecz bez negatywnych skutków dla gruntu sąsiedniego, które by wyrządzały szkodę na działkach [...] i [...]. Kolegium zaaprobowało podjęte działania i dokonane oceny prawne w toku postępowania przez organ I instancji. Pismem z 17 listopada 2025 r. S. K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania: - art. 138 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 i 3, art. 11 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nierozpoznanie przez organ II instancji zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji; - art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 84 k.p.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy i oparcie decyzji na opinii biegłego, która nie spełnia kryteriów logiczności, zupełności i profesjonalizmu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji; 2. przepisu prawa materialnego - art. 234 ust. 3 u.p.w., poprzez błędne rozumienie pojęcia szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na grunty sąsiednie i brak przyjęcia, że podmakanie gruntu skarżącej jest również szkodliwym wpływem zmiany stanu wody na działce nr [...]. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ II instancji w ogóle nie odniósł się do kwestii rozumienia pojęcia szkodliwego wpływu, o którym mowa w art. 234 ust. 3 u.p.w., uznał, że jedynie zastoiny wody na gruncie skarżącej świadczyłyby o negatywnych skutkach zmiany stanu wody. Nie wypowiedział się w kwestii braków w opinii biegłego dotyczących niedokonania pomiaru wilgotności gruntu na działkach skarżącej oraz przeprowadzenia tylko jednych oględzin 5 listopada 2024 r. Skarżąca zarzuciła, że zarówno organy administracji, jak i biegły hydrolog błędnie rozumieją pojęcie szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie, w rozumieniu art. 234 ust. 3 u.p.w. Dopiero prawidłowa opinia biegłego hydrologa, sporządzona w oparciu o obiektywnie weryfikowalne pomiary, mogłaby rozstrzygnąć czy i w jakim stopniu zmiana stosunków wodnych na gruncie sąsiednim miała szkodliwy wpływ na grunt skarżącej, który przejawia się stanem permanentnego jego podmakania. Organy sprawdzając szkodliwy wpływ jedynie do kwestii istniejących - bądź nie - zastoin wody na gruncie skarżącej, jej zdaniem, naruszyły art. 234 ust. 3 u.p.w. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 - dalej przywoływana jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie ocenie Sądu podlega decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu gminy o odmowie wydania decyzji nakazującej właścicielowi działki nr [...] w U. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających powstaniu szkód, w sprawie dotyczącej zalewania działek nr ew. [...] i [...]. Materialnoprawną podstawę skarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 960 z późn. zm.), stanowiący, iż jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Z treści powyższej regulacji wynika jednoznacznie, że dla wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego konieczne jest wykazanie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, a po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje adekwatny (typowy i przeciętny) związek przyczynowo skutkowy. Z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów nie ma natomiast znaczenia rozmiar powstałej szkody. Ustawodawca nie uzależnia bowiem skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia, w związku z czym nie ma potrzeby jej szacowania (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 4 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1037/25; wyrok WSA w Gliwicach z 16 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 858/25). Zmiana stanu wody na gruncie oznacza każde działanie skutkujące ilościową modyfikacją zasobów wodnych (zarówno zwiększeniem, jak i zmniejszeniem ich ilości) lub zmianą kierunku przepływu wody przez dany teren. Jest to ingerencja w naturalny stan wód, determinowany przez ukształtowanie terenu, warunki przyrodnicze oraz hydrologiczne. Do takich działań zalicza się między innymi: zmianę kierunku odpływu wód opadowych lub roztopowych, modyfikację odpływu ze źródeł poprzez budowę przeszkody hamującej odpływ zgodnie z naturalnym spadkiem, podniesienie poziomu terenu przez nawiezienie ziemi, obniżenie działki poprzez jej wybieranie, wykopanie lub zasypanie rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie ogrodzenia murowanego czy wykonanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która skutkuje obniżeniem poziomu zwierciadła wód gruntowych na działkach sąsiednich. Należy zaznaczyć, że dla powstania szkody nie ma znaczenia legalność podejmowanego działania (wyrok WSA w Lublinie z 23 października 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 359/25). Szkodliwy wpływ powinien być przy tym wymierny i przejawiać się rzeczywistym uszczerbkiem majątkowym po stronie aktywów lub skutkować stanem, w którym dotychczasowe korzystanie z nieruchomości staje się niemożliwe (wyrok WSA w Kielcach z 8 października 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 284/25).W postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych organ administracji powinien więc najpierw ustalić, czy zmiana stosunków wodnych faktycznie miała miejsce. Jeśli odpowiedź jest twierdząca, należy precyzyjnie określić, kto i kiedy dokonał tej zmiany, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed i po modyfikacji oraz jaki wpływ ta zmiana wywarła na stosunki wodne w okolicy. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na to, czy zmiana ta przyniosła szkodę terenom sąsiednim, czyli czy spowodowała lub może spowodować szkody na gruntach nienależących do osoby odpowiedzialnej za naruszenie (wyrok WSA w Krakowie z 15 października 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 823/25). Jak trafnie wskazały organy, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że sprawy dotyczące stosunków wodnych zasadniczo wymagają wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza zakres doświadczenia życiowego oraz standardowe kompetencje i zakres wiedzy pracowników organów administracji. Postępowania te charakteryzują się wysokim stopniem złożoności i specyfiki, a ich prawidłowe prowadzenie jest uzależnione od posiadania odpowiedniej wiedzy z obszaru hydrologii, gospodarki wodnej, procedur wodnoprawnych oraz melioracji, jak również niekiedy od przeprowadzenia szczegółowych badań, analiz i obliczeń. Dowody takie jak oględziny czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy mogą nie być wystarczające do rzetelnej oceny zaistniałych okoliczności, w szczególności względem ustalenia zmiany stanu wód na gruncie i jej ewentualnego wpływu na grunt sąsiedni. W tego typu sprawach zasadą powinno być pozyskanie opinii biegłego, który wskaże, czy doszło do zmiany stanu wód oraz czy skutkowało to szkodą na gruncie sąsiednim (por. wyrok NSA z 12 września 2025 r., sygn. akt III OSK 1521/22). W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy administracji przeprowadziły kompletne postępowanie dowodowe, spełniające wymogi wskazane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W szczególności zebrany został wystarczający materiał dowodowy, w tym uzyskano opinię biegłego, którą poddano należycie wnikliwej ocenie. W sprawie przeprowadzone zostały również oględziny z udziałem biegłego. W ocenie Sądu organy administracji dokonały właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz należycie wyjaśniły przyczyny rozstrzygnięcia, a także wskazały, dlaczego nie mogły odnieść skutku zarzuty odwołania. Wbrew zarzutom skargi z treści uzasadnienia skarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że organ odwoławczy dokonał oceny okoliczności sprawy, mając na względzie także dowód wskazywany przez skarżącą w odwołaniu. Przy czym organ trafnie dostrzegł i przyjął kluczowe znaczenie w sprawie tego dowodu – opinii biegłego sporządzonej na potrzeby postępowania. Organ należycie też rozważył okoliczność, iż skarżąca złożyła uwagi do wykonanej ekspertyzy hydrologicznej. W ocenie Sądu przedstawione przez biegłego wyjaśnienia dawały podstawy do potwierdzenia mocy dowodowej przedmiotowej ekspertyzy, a w konsekwencji do przyjęcia jej kluczowego wniosku, iż doszło do zmiany stosunków wodnych na działce inwestora w związku z jej zagospodarowaniem w ramach realizacji inwestycji budowlanej i prac ziemnych, lecz bez negatywnych skutków dla gruntu sąsiedniego, które by wyrządzały szkodę na terenach wskazywanych przez skarżącą. Argumentacja skargi, w ocenie Sądu, nie daje podstaw do podważania wniosków z opinii biegłego i wbrew zarzutowi skargi nie sposób mówić też o błędnej interpretacji ekspertyzy. Wnioski są bowiem jednoznaczne i nie wymagają żadnej interpretacji. Przy czym strona skarżąca nie przedstawia żadnego dowodu, który podważałby prawidłowość powyższej opinii. Nadto skarżąca nie przedstawiła stanowiska opartego na wiadomościach specjalnych, przeciwnego odnośnie stwierdzonych przez biegłego anomalii pogodowych w postaci deszczu ulewnego jako przyczyny zalewania, a zatem jej stanowisko ma charakter subiektywnej oceny okoliczności sprawy. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż władcze działanie organu administracji w postaci nałożenia obowiązków na poszczególne podmioty na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego może następować wyłącznie w okolicznościach wskazanych przez ustawodawcę, które zostaną w sposób niebudzący wątpliwości wykazane w toku postępowania administracyjnego. Warto nadmienić, iż nie jest rolą organów administracji w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne zastępowanie właścicieli nieruchomości w zakresie ochrony ich prawa własności czy posiadania. W szczególności w razie naruszenia prawa własności w postaci immisji bezpośrednich czy pośrednich właściciel ma stosowne uprawnienia dla ochrony swoich praw na gruncie prawa cywilnego i w takim trybie może dochodzić swoich racji. Stąd stanowisko skargi, że stwierdzona w toku postępowania zmiana stosunków wodnych na działce nr ew. [...] wywołała negatywne skutki dla gruntu sąsiedniego, których skutkiem są szkody na terenach strony, jawi się jako subiektywne i niedające racjonalnych podstaw do podważania ani założeń i ustaleń przyjętych przez biegłego, ani też wyprowadzonych z nich wniosków. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Przywołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.