II OZ 224/21

Dnia 16 kwietnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2503/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2503/20, odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., skargę Z. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] września 2020 r. w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, przyjmując, że skarżąca mimo wezwania nie usunęła w terminie siedmiu dni braku formalnego skargi, polegającego na niepodaniu numeru PESEL. Skarżąca od tego postanowienia wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. polegające na zastosowaniu powołanego przepisu, mimo że pismo procesowe mogło otrzymać prawidłowy bieg. Twierdziła, powołując się na postanowienie NSA z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 366/19, że jeżeli w aktach sprawy znajduje się numer PESEL skarżącego, to nie można uznać, iż niepodanie tego numeru w skardze stanowi jej brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne, gdyż skarżąca nie zakwestionowała stanowiska Sądu pierwszej instancji, że mimo wezwania nie uzupełniła w terminie braku formalnego skargi, tj. nie podała numeru PESEL lub nie złożyła oświadczenia, że numeru PESEL nie posiada, zaś stanowisko, że niepodanie numeru PESEL w skardze nie jest brakiem formalnym skargi w rozumieniu art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), jeżeli ten numer można ustalić na podstawie akt sprawy, nie jest trafne. Brak numeru PESEL jest brakiem formalnym skargi, z powodu którego skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu. Z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 934), którą wprowadzono wymóg podania w pierwszym piśmie procesowym numeru PESEL, (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260), wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei z art. 74a p.p.s.a. wynika, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Zatem, korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest stałe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym strony postępowania ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu jest zrozumiałe, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Potwierdza to, że numer PESEL nie służy nadaniu konkretnemu pismu procesowemu biegu, lecz zapewnieniu sprawnego przebiegu postępowania, w którym istnieje możliwość doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Zaznaczyć należy, że pisma i orzeczenia mogą być doręczane także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w konkretnej sprawie. W związku z tym także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc także po zwrocie akt administracyjnych organowi administracji, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. To oznacza, że bez znaczenia pozostaje okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych, gdyż wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. NSA zwraca też uwagę, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym nie jest nadmiernym ciężarem dla stron postępowania. Ponadto ewentualne błędy polegające na tym, że numer ten nie zostanie podany, są korygowane przez wezwanie do jego podania. Takie wezwanie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, ale nie zostało wykonane w terminie. NSA rozpoznający zażalenie nie podziela zatem poglądu prawnego przedstawionego w powołanym w zażaleniu postanowieniu. W tym stanie sprawy NSA uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie niezasadne, co skutkowało jego oddaleniem na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. Odnośnie do zawartego w zażaleniu wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu NSA wyjaśnia, że nie orzekł w postanowieniu o tym żądaniu, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.