II OZ 1763/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K., M. K., I. K. i J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1569/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy w sprawie ze skargi A. K., M. K., I. K. i J. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 maja 2025 r. nr 724/OPO/2025 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 września 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1569/25, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. K., M. K., I. K. i J. K. (dalej jako "skarżący") wstrzymania zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 maja 2025 r. nr 724/OPO/2025 oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty [...] z dnia 19 marca 2025 r. nr 369/25 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu ww. postanowienia WSA w Warszawie wyjaśnił, że wstrzymanie wykonania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę ustawodawca każę traktować w sposób wyjątkowy. Specjalny charakter wstrzymania wykonania takiej decyzji wynika bowiem z regulacji zawartej w art. 35a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zgodnie z którą sąd administracyjny może uzależnić wstrzymanie wykonania ww. decyzji od złożenia przez skarżącego kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora. Zastosowanie ochrony tymczasowej w stosunku do wskazanego rodzaju decyzji wydawanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej powinno mieć zatem na uwadze zarówno interesy strony skarżącej, ale także interes uczestnika procesu budowlanego, tj. inwestora. Mając powyższe na względzie Sąd I instancji uznał, że podniesione przez skarżących argumenty nie uzasadniają wstrzymania wykonania objętych wnioskiem decyzji. I tak, Sąd I instancji zaznaczył, że z powoływanej przez skarżących ekspertyzy nie wynika wyprowadzony przez nich wniosek, że ściana dzieląca budynek skarżących oraz inwestora nie jest w stanie przenieść obciążeń projektowanej przebudowy i nadbudowy części budynku inwestora, a wykonanie projektowanych prac spowoduje nieodwracalną szkodę w budynku skarżących. W tym zakresie Sad I instancji stwierdził, że w opinii technicznej z dnia 4 kwietnia 2025 r. wskazano jedynie, że realizacja inwestycji będzie skutkowała ingerencją w istniejącą konstrukcję ścian budynku, naruszeniem konstrukcji dachu i zmianą układu obciążeń budynku. Zdaniem Sądu I instancji, oznacza to, że opisywana przez skarżących szkoda, ma charakter hipotetyczny i niepotwierdzony – niepotwierdzony powołaną na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji dokumentacją. Dalej Sąd I instancji stwierdził, że poza powyższą argumentacją skarżący nie przytoczyli żadnych okoliczności (a tym bardziej, nie uprawdopodobnili ich wystąpienia), które przemawiałyby za objęciem ich ochroną tymczasową, a w konsekwencji prawnie uniemożliwiały inwestorowi realizację spornej inwestycji. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, reprezentowani przez adwokata. Wystąpili o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżając wydane postanowienie w całości, sformułowali wobec niego następujące zarzuty: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez brak pozytywnego rozpatrzenia wniosku, ujętego w punkcie 3 petitum skargi na decyzji Wojewody Mazowieckiego pomimo, że zostały spełnione przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia 19 marca 2025 r. bez przeprowadzenia dogłębnej analizy akt sprawy, w rezultacie nie uwzględniając w pełni istotnych okoliczności faktycznych i prawnych wypływających z treści znajdującej się w aktach sprawy opinii technicznej z dnia 4 kwietnia 2025 r. dotyczącej stwierdzenia niezgodności projektu architektoniczno - budowlanego oraz załączonej do niego ekspertyzy technicznej ze stanem rzeczywistym. W konsekwencji, brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wyżej wskazanej decyzji organu I instancji, naraża realnie skarżących nie tylko na niepowetowaną i znaczną szkodę majątkową, której skutków nie będzie można odwrócić (przywrócić do stanu poprzedniego), ale przede wszystkim stanowi dla nich realne zagrożenie dla ich życia i zdrowia w obliczu istniejących niezgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, występujących zarówno w projekcie architektoniczno - budowlanym z dnia 11 lutego 2025 r., jak i załączonej do niego ekspertyzie stanu technicznego konstrukcji wykonanej przez M. J. z firmy "T. ", w której stwierdza się, że budynek jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowanie bliźniaczej, w sytuacji gdy istniejące naniesienie budowlane przeznaczone do celów mieszkalnych to w rzeczywistości budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący dwulokalowy, który powyżej sufitu poddasza użytkowego nie ma kontynuacji ściany miedzy lokalami (brak jest ściany oddzielającej lokale w zakresie górnej kondygnacji, tj. strychu); 3. sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, polegająca na przyjęciu, że opisywana przez skarżących szkoda ma charakter hipotetyczny i niepotwierdzony - powołaną na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie decyzji dokumentacją, w sytuacji gdy opisywana przez skarżących szkoda nie tylko jest realna i stanowi niebezpieczeństwo wyrządzenia niepowetowanej i znacznej szkody majątkowej, której skutków nie będzie można odwrócić (przywrócić do stanu poprzedniego), ale przede wszystkim została ona potwierdzona dokumentem w postaci: opinii technicznej z dnia 4 kwietnia 2025 r. dotyczącej stwierdzenia niezgodności projektu architektoniczno - budowlanego oraz załączonej do niego ekspertyzy technicznej ze stanem rzeczywistym, wystawionym przez mgr inż. D. G. posiadającą stosowne uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno - budowlanej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Podkreślenia wymaga, ze sąd administracyjny nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku, bada natomiast zasadność zastosowania w konkretnym przypadku tzw. ochrony tymczasowej do czasu oceny przez Sąd legalności aktu administracji w ramach głównego postępowania sądowoadministracyjnego i wydania w tym zakresie stosownego orzeczenia. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje jednocześnie wnioskodawcę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wniosek skarżących, po pierwsze poparty jest na obecnym etapie hipotetycznymi twierdzeniami o przeniesieniu nadmiernych obciążeń na należący do nich budynek wskutek przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynku objętego zaskarżoną decyzja. Po drugie zaś, argumenty przedstawione przez wnioskodawców (skarżących) zmierzają w kierunku kwestionowania samej decyzji o pozwoleniu na przebudowę, a nie uprawdopodobnienia wystąpienia w tym przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co mogłoby prowadzić do wydania przez Sąd postanowienia w zakresie wstrzymania zaskarżonej decyzji. Oto bowiem znajdująca się w aktach administracyjnych opinia techniczna z dnia 4 kwietnia 2025 r. jest dokumentem zgromadzonym w sprawie, który będzie i musi podlegać ocenie Sądu I instancji w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji, do czego obliguje Sąd m.in. powołany przez skarżących w zażaleniu przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. Jak wynika zresztą z akt administracyjnych opinia ta została przez skarżących załączona do odwołania od decyzji organu I instancji w zakresie nieprawidłowego zatwierdzenia przez ten organ projektu architektoniczno – budowlanego. Zarzut wyprowadzony na podstawie wskazanej opinii jest zatem zarzutem skierowanym wobec zaskarżonego aktu, a jego rozpoznanie nie mieści się w ustawowych, wskazanych na wstępie, celach instytucji wstrzymania zaskarżonej decyzji (czy też szerzej - decyzji wydanych w granicach tej samej sprawy). Rozpoznanie tego zarzutu w ramach instytucji ochrony tymczasowej byłoby zatem nie tylko przedwczesne, ale procesowo niedopuszczalne. Ponadto zgodzić się należy z Sądem I instancji, że ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny ponosi jedynie inwestor i to na nim spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego w razie, gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi decyzja zostanie uchylona. Niezależnie od powyższego trzeba też zauważyć, że to właśnie na inwestora organ I instancji nałożył określone obowiązki w ramach warunków wydanej w sprawie decyzji administracyjnej. Wśród nich znalazł się m.in. warunek prowadzenia robót nie tylko w granicy, ale również w porozumieniu z właścicielami nieruchomości sąsiednich. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił wniesione zażalenie