II OZ 173/17

Dnia 24 lutego 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. N. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3226/16 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi H. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3226/16, Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał H. N. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2016 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, w kwocie 500 złotych. Na powyższe zarządzenie zażalenie wniosła skarżąca, podnosząc, że domaga się przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W związku z treścią art. 220 § 3 ww. ustawy przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby pod rygorem uiszczenia wpisu uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Jest to ogólna zasada, od której przepisy ww. ustawy przewidują wyjątki (patrz: art. 239, art. 220 § 4, art. 227 § 2, art. 234 § 2, art. 243 § 1, art. 261 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny, dokonując wstępnych czynności w sprawie, powinien ustalić, czy w danej sprawie nie zachodzi któraś z przesłanek ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Między innymi stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca już w skardze wnioskowała o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zaskarżone zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego zostało wydane natomiast w sytuacji gdy nie rozpoznano jeszcze wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia nie wiadomo było czy skarżąca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy, a tylko prawomocne orzeczenie w tym zakresie mogło uprawniać Przewodniczącego Wydziału do wydania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Oznacza to, że w okolicznościach tej sprawy wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego było przedwczesne, ponieważ w treści skargi zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten powinien być oczywiście rozpoznany w pierwszej kolejności, a wezwanie w przedmiocie wpisu mogło być skierowane dopiero po negatywnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2013 r., II OZ 1173/13). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.