II FZ 174/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 746/16 w zakresie odrzucenia zażalenia z dnia 20 maja 2017 r. w sprawie ze skargi M. K. i G.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 września 2017 r., I SA/Gd 746/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie M. K. (zwanej dalej skarżącą) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że przesyłka zawierająca odpis ww. postanowienia była awizowana w dniu 28 kwietnia 2017 r. Natomiast w dniu 15 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącej odebrał osobiście kierowaną do niego korespondencję. Pismem nadanym w dniu 20 maja 2017 r. pełnomocnik strony złożył zażalenie na postanowienie. W odpowiedzi na pismo sądu dotyczące daty powtórnego awizowania, operator pocztowy wyjaśnił, że ww. przesyłka była awizowana powtórnie w dniu 8 maja 2017 r., a zawiadomienie o możliwości podjęcia korespondencji pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata. Zarządzeniem z dnia 6 czerwca 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do nadesłania 3 egzemplarzy podpisanego zażalenia lub uwierzytelnionych kopii w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że przesyłka zawierająca ww. wezwanie była awizowana w dniu 22 czerwca 2017 r. Natomiast w dniu 7 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącej odebrał osobiście kierowaną do niego korespondencję. W piśmie z dnia 16 sierpnia 2017 r. poczta wyjaśniła, że ww. przesyłka była awizowana powtórnie w dniu 30 czerwca 2017 r. Sąd wskazał, że doręczenie w trybie zastępczym uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia - awizo. Od tej daty należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do złożenia środka zaskarżenia. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałego domniemania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2004 r., GZ 103/04, niepubl.). Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 dalej: p.p.s.a.) w dalszym ciągu będzie miał zastosowanie, a wynikające z tego przepisu domniemanie nie przestanie odnosić skutków prawnych. W zażaleniu sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej wskazano m.in., że sprawę należy rozpoznać z udziałem ławników, w tym np. doręczyciela przesyłek pocztowych, gdyż "wzmocnienie składu sądu ławnikami, w tym doręczycielem operatora publicznego, uzasadnia lepsze - jak się okazuje – zrozumienie i stosowanie norm prawa, w tym będącej najwyższym prawem mającej bezpośrednie zastosowanie norm Konstytucji, w szczególności obowiązku równego traktowania oraz zasady równości wszystkich wobec prawa i niedyskryminacji kogokolwiek (w tym stron postępowań sądowoadministracyjnych z jakichkolwiek przyczyn)". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako takie podlega oddaleniu. Polski ustawodawca tworząc przepisy z jednej strony chciał zapewnić możliwość toczenia się procedur w sądach i urzędach, z drugiej strony zdawał sobie sprawę, że adresaci nie zawsze przebywają w miejscu zamieszkania i niezwłocznie odbierają kierowane do nich przesyłki. Ustawodawca brał również pod uwagę to, że strona mogłaby się celowo ukrywać, chcąc sparaliżować w ten sposób postępowanie. Powodowałoby to przeciąganie postępowania, długotrwały stan niepewności i zawieszenia. Z tego powodu ustawodawca wprowadził instytucję doręczeń, a wraz z nią- domniemania. Podstawą ustalenia daty doręczenia zarządzenia przewodniczącego w niniejszej sprawie jest przewidujący tzw. fikcję prawną doręczenia art. 73 p.p.s.a. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Nie ulega zatem wątpliwości, że już z samego brzmienia § 1 i § 4 art. 73 p.p.s.a. wynika, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia (awizo – opatrzonego datą i podpisem doręczającego). Od daty na zawiadomieniu należy liczyć 14-dniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Trafnie wskazał sąd I instancji, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia sutków procesowych zaistniałego domniemania. Odebranie pisma z urzędu pocztowego już po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a. nie ma wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. Zażalenie rozpatrywane jest w składzie jednego sędziego i ustawa nie przewiduje w tym wypadku możliwości rozstrzygania jej przez jednego sędziego zawodowego i ławników, tym bardziej ławników będących pracownikami operatora pocztowego. Działanie sądu I instancji było prawidłowe. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji