Ts 95/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 września 2026 r. Pozycja 17 3 POSTANOWIENIE z dnia 20 maja 2026 r. Sygn. akt Ts 95/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański – przewodniczący Wojciech Sych – sprawozdawca Andrzej Zielonacki , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 5 grudnia 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej T . K . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 maja 2022 r. (data nadania) T . K . (dalej: skarżący) , reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o zbadanie zgodności : 1) art. 17 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postę - powaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z § 27 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. poz. 1177) w zakresie, w jakim „dopuszcza możliwość zmiany składu orzekającego” z art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284); 2) art. 73 § 1 w związku z art. 152 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. ; dalej: k.p.a. ) w zakresie, w jakim : – „narusza prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury przed organami władzy publicznej, gwarantuje stronie prawo do udziału w postępowaniu wznowieniowym i możli - wość zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego przed wydaniem orzeczenia” z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 Konstytucji, – „ingeruje w ochronę prawną prawa własności” z art. 21 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 - 3, art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, – „ingeruje w prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji” z art. 78 Konstytucji, – ingeruje „w prawo [każdego] do dostępu do dotyczących go urzędo - wych dokumentów” z art. 51 ust. 3 Konstytucji; 3) art. 106 § 3, art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku OTK ZU B/2026 Ts 95/22 poz. 17 3 2 z art. 233 § 1 i 2 u stawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ; tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ; dalej: k.p.c. ) w zakresie, w jakim : – „po wniesieniu skargi pozostawia do uznania sądu możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, w sytuacji gdy stronie na etapie postępowania administracyjnego odmówiono dostępu do akt sprawy, a dopuszcza oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.” z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3 Konstytucji, – „narusza prawo do sądu” z art. 45 ust. 1 Konstytucji, – „umożliwia realizację praw[a] do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji” z art. 78 i art. 184 Konstytucji. Postanowieniem z 5 grudnia 202 4 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 27 grudnia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalsze- go biegu. Stwierdził , że art. 17 § 2 p.p.s.a. oraz art. 73 § 1 w związku z art. 152 § 1 k.p.a. nie miały zastosowania w sprawie skarżącego zakończonej orzeczeniem wskazanym jako osta- tecz ne. Trybunał podniósł także, że skarżący odn iósł się nie do norm, ale do sposobu zasto- sowania w jego sprawie art. 106 § 3 i art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 151 p.p.s.a., a żądania przedstawione w skardze w odniesieniu do powyższych prze- pisów de facto nie są związane bezpośrednio z jego sytuacją. W piśmie z 3 stycznia 202 5 r. (data nadania) skarżący zaskarżył powyższe postano- wienie w całości i wniósł o nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 28 stycznia 2025 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego przekazał trzy odpisy zażalenia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Trybunał Konstytucyjny stwierd za , że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywa- nej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zaża- leniu nie zasługują na uwzględnienie. Należy wskazać , że zażalenie będzie skutecznym środkiem odwoławczym, jeśli argu- menty w nim podniesione wykażą błędne podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu lub błędne wnioskowanie z faktów albo przepisów prawnych. K onieczne jest więc odniesie- nie do wszystkich podstaw odmowy, natomiast bezcelowa jest argumentacja w przedmiocie nieobjętym postanowieniem o odmowie. 2. W postanowieniu z 5 grudnia 2024 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 17 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) nie miał zastosowania w sprawie skarżące- go. Wskazał także, że wyznaczenie nowego składu orzekającego z naruszeniem zasad wyni- kających z art. 17 § 2 p.p.s.a. nie stanowi przyczyny nieważności postępowania (o której mo- wa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a.) , a wyłoniony w ten sposób skład orzekający nie może być uznany za niezgodny z przepisami prawa w rozumieniu art. 183 § 2 pk t 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. W związku z powyższym należy uznać, że zarzuty skarżącego w odniesieniu do art. 17 § 2 p.p.s.a. odnos zą się raczej do zaniechania ustawodawczego. Trybunał przypomniał także, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skarżący miał prawo podnieść zarzut działania niezgodnego z pra- wem, czego jednak zaniechał. Co więcej, skoro w sprawie skarżącego – zakończonej orzecze- niem wskazanym jako ostateczne – nie stwierdzono naruszenia prawa, na podstawie którego dokonano ustalenia składu orzekającego, to postawione przez skarżącego żądanie, by ustale- OTK ZU B/2026 Ts 95/22 poz. 17 3 3 nie składu orzekającego z naruszeniem prawa stało się podstawą do wzruszenia rozstrzygnię- cia podjętego przez ten skład ma charakter wniosku abstrakcyjnego . Należy stwierdzić , że w złożonym zażaleniu skarżący de facto nie odniósł się do żad- nej ze wskazanych powyżej podstaw odmowy nadania dalszego skardze konstytucyjnej biegu. Tym samym środek odwoławczy w przedmiocie zarzut u niezgodności z Konstytucją art. 17 § 2 p.p.s.a. nie mógł być skuteczny . 3. Odnosząc się do odmowy nadania dalszego biegu skardze w zakresie zarzutu nie- zgodności z Konstytucją art. 73 § 1 w związku z art. 152 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej: k.p.a.) – na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – skarżący uznał za nie zasadn e przyjęcie przez Trybunał , by „ kwestia wstrzymania wykonania decyzji za- twierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę zostały ostatecznie rozpoznane dopiero wyrokiem w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończenia decyzją ostateczną Starosty zatwierdzającej projekt budowlany (…)” (s. 5 zażalenia) . 3.1. Nawiązując do powyższ ych uwag skarżącego , należy wskazać na chronologi ę i p rzedmiot składanych przez niego środków odwoławczych oraz podjętych w jego sprawie decyzji administracyjnych i judykatów. W związku z decyzj ą Starosty B . z 7 lipca 2017 r. (znak: […] ) , zatwierdzając ą projekt budowlany i udzielając ą pozwolenia na budowę , skarżący złożył dwa wnioski: pierwszy – 9 października 2017 r. o wznowienie postępowania , zaś kolejny 16 października 2017 r. , po uzupełnieniu poprzedniego, o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji. P ostanowieniem z 25 października 2017 r. (znak: […] ) Starosta B . odmówił wstrzy- mania wykonania decyzji Starosty B . z 7 lipca 2017 r., podobnie Wojewoda postanowieniem z 30 stycznia 2018 r. (znak: […] ), a w konsekwencji Wojewódzki S ą d Administracyjny w L . wyrokiem z 6 września 2018 r. (sygn. akt […] ) oraz Naczelny Sąd Administracyjny wyro- kiem z 12 stycznia 2022 r. (sygn. akt […] ; dalej: wyrok NSA z 12 stycznia 2022 r. ) – wskaza- nym jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. D ecyzją z 16 października 2017 r. (znak: […] ) Starosta B . , w wyniku wniosku złożo- nego przez skarżącego, wznowił postępowanie zakończone ostatecznie decyzją z 7 lipca 2017 r. Następnie 26 października 2017 r. zawnioskowano o dostęp do akt sprawy i możli- wość wykonania fotokopii w tej sprawie, do czego Starosta B . odniósł się decyzją z 30 paź- dziernika 2017 r. (znak: […] ), zarówno odmawiając uchylenia decyzji z 7 lipca 2017 r. jak i uznając, że skarżący , będąc stroną, nie posiada uprawnień wynikających z art. 73 i art. 74 k.p.a. Jak Trybunał Konstytucyjny zauważył w postanowieniu z 5 grudnia 2024 r. (s. 9 posta- nowienia) , postępowanie toczące się w wyniku zaskarżenia decyzji Starosty B . z 30 paździer- nika 2017 r. w dacie wniesienia skargi nie zostało jeszcze zakończone (Naczelny Sąd Admi- nistracyjny wydał w niniejszej sprawie postanowienie o oddaleniu skargi kasacyjnej dopiero 11 października 2024 r.). Z powyższego zestawienia wynika, że zagadnienie wstrzymania wykonania decyzji było rozstrzygane w postępowaniu odrębnym od postępowania dotyczącego wznowienia po- stępowania w sprawie. Skarga konstytucyjna, jako zindywidualizowany środek prawny, służy ochronie praw naruszon ych w postępowaniu, zakończonym judykatem wskazanym przez skarżące go jako ostatecznie przesądzającym o ich zakresie. Skoro, jak wspomniano powyżej, w niniejszej sprawie skarżący uznał, że skarga dotyczy postępowania zakończonego wyro- kiem z 12 stycznia 2022 r. , to podstawa odmowy w zakresie art. 73 § 1 w związku z art. 152 § 1 k.p.a. pozostaj e aktualn a . OTK ZU B/2026 Ts 95/22 poz. 17 3 4 3.2. W postanowieniu z 5 grudnia 2024 r. Trybunał na marginesie zauważył , że z tre- ści skargi (s. 32) można wywieść, iż skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami postę- powania administracyjnego. Uznał, że – zakładając właściwe rozumienie tego fragmentu skargi – z arzut ograniczen ia praw skarżącego poprzez uniemożliwienie mu zapoznania się z aktami sprawy należałoby uznać za bezzasadny , a do innych podstaw odmowy nadania dal- szego biegu dodać art. 61 ust. 4 pkt 3 w związku z art. 53 ust. 3 (omyłkowo wskazany m za- miast art. 53 ust. 1 pkt 3) u.o.t.p . TK. Skarżący podniósł, że błąd w określeniu potencjalnej podstawy odmowy uniemożliwił sformułowanie zażalen ia w tym zakresie. Należy u zna ć ko- nieczność dokonania sprostowania w powyższym przedmiocie . Jednocześnie Trybunał zazna- cza , że skarżący miał możliwość odniesienia się do przyjętego przez Trybunał sposobu zro- zumienia skargi w ramach ustaleń faktycznych, będących podstawą do przeprowadzonego wnioskowania. Tylko s korygowanie jasno określonych założeń dokonanych przez Trybunał potencjalnie mogłoby doprowadzić do zmiany wniosków w przedmiocie dodatkowo wskaza- nej podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu. N ależy zauważyć, że uprawnienia Trybunału do oceny skargi jako bezzasadnej wynikają z art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK . Osta- tecznie, u wagi Trybunału poczynione w tej mierze mają charakter jedynie dodatkowy, hipote- tyczny , więc nawet dowiedzenie ich błędności nie skutkowałoby podważeniem podstaw od- mowy nadania dalszego biegu skardze w zakresie art. 73 § 1 w związku z art. 152 § 1 k.p.a. 4. Trybunał – odmawiając nadania dalszego biegu skardze w przedmiocie art. 106 § 3 i art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 i 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. – K odeks po- stępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 , tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ; dalej: k.p.c.) w oparciu o brak uzasadnienia powyższego zarzutu, a w szczególności brak wykazania wpły- wu żądania zmiany normy prawnej na stopień ochrony praw lub wolności skarżącego – uznał, że skarżący , zamiast do istoty zaskarżonych norm prawnych , odnosi się do sposobu ich zasto- sowania. Zdaniem skarżącego , podobna konkluzja ma cechy rozstrzygnięcia o charakterze me- rytorycznym, nie powinna więc zostać powzięta na etapie wstępnej kontroli skargi konstytu- cyjnej. Odnosząc się do powyższego należy przypomnieć , że (jak wynika z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK ) Trybunał Konstytucyjny na etapie wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej jest zobowiązany do zbadania, czy spełnia ona wymogi określone w ustawie. Kwantyfikator ogól- ny użyty świadomie przez ustawodawcę nakazuje wnioskować, że chodzi o wszystkie wymo- gi, nie wyłączając żadnego. Skoro zaś, zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK skarżący jest zobowiązany do wskazania, a także do uzasadnienia z podaniem argumentów lub dowo- dów, która z jego konstytucyjn ych wolnoś ci lub praw został a naruszona i w jaki sposób , Try- bunał Konstytucyjny był zobowiązany również w sprawie niniejszej zbadać, czy faktycznie wskazano i wyjaśniono sposób naruszenia praw konstytucyjnych, których ochrony się doma- gano, a także czy postawione zarzuty są uzasadnione . 4.1. W złożonym zażaleniu nie odni esiono się do podstaw y odmowy nadania dalszego biegu skardze w zakresie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 i 2 k.p.c. (pkt 4.2. postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 5 marca 2024 r.) tj. bezzasadnoś ci żądania nało- żenia na sąd obowiązku przeprowadzenia post ę powania dowodowego z dokumentów z uwagi na fakt, że nie zmieniłoby to sytuacji prawnej skarżącego. W związku z tym wnioski Trybu- nału pozostają w tej kwestii aktualn e. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.