Ts 60/25

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 września 2026 r. Pozycja 166 POSTANOWIENIE z dni a 20 maja 2026 r. Sygn. akt Ts 60/25 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J . N . o zbadanie zgodności: 1) art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166) w zakresie, w jakim „ uzależnia przedawnienie przewi- nienia dyscyplinarnego dopiero z upływem okresu przedawnienia karalności przestępstwa, w sytuacji, w której występuje tożsamość tego przewinienia z czyn em przypisanym w orzeczeniu karnym, które uległo zatarciu z mocy prawa i jest traktowane jako niebyłe ” ; 2) art. 65 ust. 1 pkt 5 i ust. 2c w związku z art. 70 ust. 3 ustawy, o której mowa w punkcie pierwszym w zakresie, w jakim „ umożliwia wymierzenie w postę- powaniu dyscyplinarnym radcy prawnemu kary dyscyplinarnej pozbawienia prawa do wykonywania zawodu w przypadku stwierdzenia tożsamości prze- winienia dyscyplinarnego z czynem przypisanym w orzeczeniu karnym, a które zostało zatarte z mocy prawa ” , z art. 2, art. 7, art. 42 ust. 3 i art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 lutego 2025 r. (data nadania) J . N . (dalej: skarżąc y ) , reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru , wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia , sformułowanym na tle następującego stanu faktycznego . Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w K . (dalej: sąd pierwszej instancji) orzeczeniem z 12 listopada 2019 r. ( sygn. akt […] ) uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że w okresie od 2 stycznia do 4 kwietnia 2007 r. , w wykonywaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu z inną osobą powoływał się wobec innej osoby na posiadane wpływy w dwóch sądach i podjął się pośred- OTK ZU B/2026 Ts 60/25 poz. 166 2 nictwa w załatwieniu sprawy polegającej na odroczeniu wykonania kar pozbawienia wolności orzeczonych prawomocnym wyrokiem sądu wobec czterech os ób w zamian za przyjętą ko- rzyść majątkową w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 187 500 złotych za co prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R . z 13 listopada 2017 r. ( sygn. akt […] ) został skazany na mocy art. 230 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137, ze zm.; dalej: k.k.) przy zastosowaniu art. 12 k.k. na karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący cztery lata, tj. czynu z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach praw- nych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870, ze zm.; dalej u.r.p.) w związku z art. 11 ust. 1 Kodeksu Ety- ki Radcy Prawnego i za to wymierzył mu karę pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Skarżący złożył odwołanie od orzeczenia sądu pierwszej instancji . Orzeczeniem z 6 sierpnia 2020 r. ( sygn. akt […] ) Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajo- wej Izby Radców Prawnych (dalej: Wyższy Sąd Dyscyplinarny KIRP) zmienił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej kary w ten spos ób, że wymierzył skarżącemu karę zawiesze- nia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na okres czterech lat, orzekając dodat- kowo zakaz wykonywania patronatu na okres lat czterech. Orzeczenie to zostało zaskarżone kasacją Ministra Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy wyrokiem z 24 stycznia 2023 r. ( sygn. akt […] ) uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wyższemu Sądowi Dyscyplinar- nemu KIRP. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, orzeczeniem z 11 października 2023 r. ( sygn. akt [… ] ) Wyższy Sąd Dyscyplinarny KIRP utrzymał w mocy orzeczenie sądu pierw- szej instancji. Obrońcy skarżącego złożyli kasacj e od tego orzeczenia. Sąd Najwyższy postanowieniem z 21 listopada 2024 r. ( sygn. akt […] ) oddalił kasacje jako oczywiście bezzasadne. Orzeczenie to, doręczone skarżącemu 27 listopada 2024 r., zo- stało wskazane jako ostateczne rozstrzygnięcie o prawach i wolnościach skarżącego. Zarządzeniem Prezes a Trybunału Konstytucyjnego z 4 kwietnia 2025 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 14 kwietni a 2025 r.) skarżący został wezwany do usunięcia bra- ków formalnych skargi konstytucyjnej przez : 1) doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżące go przed Try- bunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna; 2) doręczenie, wraz z uzasadnieniami, odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, w szcze- gólności: a) orzec zeń: Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Praw- nych w K . z 12 listopada 2019 r. , Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w W . z 6 sierpnia 2020 r. , b) wyroku Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2023 r . , c) uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z 21 listopada 2024 r. (sygn. akt […] ). P ismem z 18 kwietnia 2025 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do powyższe- go zarządzenia . Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 2 1 stycznia 2026 r. (doręczo- nym pełnomocnik owi skarżącego 28 stycznia 2026 r.) skarżąc y został wezwany do usunięcia brak ów formalnych skargi konstytucyjnej przez : 1) podanie właściwego adresu publikacyjne- go zaskarżonych przepisów gdyż wskazany w skardze Dziennik Ustaw z 2024 r. nie obowią- zywał na żadnym etapie orzekania w sprawie będącej podstawą skargi ; 2) jednoznaczne wskazanie ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach i wolnościach skarżącego; 3) wskazanie sposobu naruszenia i uzasadnienie zarzutu niezgodności: a) art. 70 ust. 3 ustawy z 6 lipca 198 2 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166; dalej: u.r.p.) z art. 2, art. 7, art. 42 ust. 3 i art. 65 ust. 1 Konstytucji , b ) art. 65 ust. 1 pkt 5 i ust. 2c w związku z art. 70 ust. 3 u.r.p. z art. 2, art. 7, art. 42 ust. 3 i art. 65 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU B/2026 Ts 60/25 poz. 166 3 W piśmie z 4 lutego 2026 r. (data nadania) skarżący w skazał sposób naruszenia i uza- sadnił zarzuty niezgodności zaskarżonych przepisów z zawartymi w skardze wzorcami, po- nadto podał Dz. U. z 2022 r. poz. 1166 jako właściwy adres publikacyjny dla zaskar żonych przepisów . Poinformował również , że ostatecznym rozstrzygnięciem o jego prawach i wolno- ściach jest postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2024 r. ( sygn. akt […] ) . Zdaniem skarżącego norma wywodzona z art. 70 ust. 3 u.r.p. jest niezgodna z art. 2 Konstytucji w zakresie zasady zaufania do państwa, gdyż skarżący , uznawany przez system prawny za osobę niekaraną wskutek zatarcia skazania nadal był uznawany za winnego popeł- nienia przestępstwa, co doprowadziło go do pozbawienia prawa wykonywania zawo du radcy prawnego, a tym samym, wskutek zaistniałej sprzeczności w postrzeganiu jego karalności, braku pewności sytuacji prawnej. Tą samą argumentacją uzasadnił on zarzut niezgodności zaskarżonego przepisu z art. 2 Konstytucji w zakresie zasady dostatecznej określoności , na- tomiast niezgodność z art. 7 Konstytucji uzasadnił tłumacząc, że instytucja zatarcia skazania nie obejmuje postępowania dyscyplinarnego za czyn tożsamy z zatartym przestępstwem, co w konsekwencji doprowadziło do ukarania go za czyn podleg ający uprzednio zatarciu , gdyż podstawą stwierdzenia winy przy przewinieniu dyscyplinarnym był fakt jego skazania . N ie- zgodnoś ć art. 70 ust. 3 u.r.p. z art. 42 ust. 3 Konstytucji uzasadni ł tym, że zatarcie skazania winno implikować uznanie jego czynu za przewinienie dyscyplinarne nie stanowiące prze- stępstwa i skutkować umorzeniem postępowania z uwagi na przedawnienie karalności. A r- gumentował również, że przepis ten jest niezgodny z art. 65 ust. 1 ustawy zasadniczej , ponie- waż powoduje arbitralne ograniczenie dostępu do wykonywania zawodu radcy prawnego przez skarżącego, który – we własnym mniemaniu – jest osobą niekaraną. Skarżący podniósł także zarzut niezgodności normy ukształtowanej na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 5 i ust. 2c w związku z art. 70 ust. 3 u.r.p. , uzasadniając ich niezgodność z Kon- stytucją analogicznymi argumentami względem odpowiednich wzorców kontroli. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowan ia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W niniejszej sprawie jako przedmiot zaskarżenia wskazane zostały art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166, dalej: u.r.p.) w zakresie, w jakim „ uzależnia przedawnienie przewinienia dyscyplinarnego dopiero z upły- wem ok resu przedawnienia karalności przestępstwa, w sytuacji, w której występuje tożsa- mość tego przewinienia z czynem przypisanym w orzeczeniu karnym, które uległo zatarciu z mocy prawa i jest traktowane jako niebyłe ” oraz art. 65 ust. 1 pkt 5 i ust. 2c w związku z art. 70 ust. 3 u.r.p. w zakresie , w jakim „ umożliwia wymierzenie w postępowaniu dyscypli- narnym radcy prawnemu kary dyscyplinarnej pozbawienia prawa do wykonywania zawodu w przypadku stwierdzenia tożsamości przewinienia dyscyplinarnego z czynem przypisa nym w orzeczeniu karnym, a które zostało zatarte z mocy prawa ” (s. 1 i 2 skargi) 3. Skarga została sporządzona przez adwokata, który przedstawił stosowne pełnomoc- nictwo szczególne (art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK) do sporządzenia i wniesienia skargi konsty- tucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem i który ponadto : – określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK) , – wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – je go zdaniem – zostały na ruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK) , OTK ZU B/2026 Ts 60/25 poz. 166 4 – przedstawił uzasadnienie sformułowanych zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK) , – przedstawił stan faktyczny (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK) , – udokumentował datę doręczenia ostatecznego orzeczenia (art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK) . 3.1. W sprawie został dochowany termin, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK , bowiem odpis postanowienia Sądu Najwyższego z 21 listopada 2024 r. (sygn. akt [ … ] ) został doręczony skarżącemu 27 listopada 202 4 r. , zaś skarga została wniesiona do Trybunału 26 lutego 2025 r. (data nadania). 3.2. Skarżący poinformował, że od ostatecznego orzeczenia nie przysługiwał żaden zwyczajny, ani też nadzwyczajny środek zaskarżenia . 4 . Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieu- suwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a sformu- łowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK i wymagają rozważenia meryt orycznego . W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – Trybunał Konstytucyjny postanowi ł jak w sentencji.