Ts 79/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 września 2026 r. Pozycja 169 POSTANOWIENIE z dnia 24 czerwca 2026 r. Sygn. akt Ts 79/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski – przewodniczący Bartłomiej Sochański – sprawozdawca Jakub Stelina , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 10 czerwca 2025 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M . J . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło większością głosów. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesione j do Trybunału Konstytucyjnego 4 kwietnia 202 2 r. (data nadania) M . J . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej u.o.t.p.TK) jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w zwią zku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1, art. 77 ust. 1 i 2, ar t. 79 ust. 1 Konstytucji . Trybunał Konstytucyjny p ostanowieniem z 10 czerwca 2025 r. (doręczonym 18 czer - wca 2025 r.) odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK. Trybunał ustalił, że skarżący – pomimo wezwania do usunięcia bra- ków formalnych skargi – nie poinformował , czy od wskazanego w skardze orzeczenia osta- tecznego wniósł nadzwyczajny środek zaskarżenia , nie wskazał naruszonych wolności i praw ani nie wyjaśnił w jaki sposób zostały one naruszone ora z nie poparł podniesionych zarzutów niekonstytucyjności stosownymi argumentami . W zażaleniu z 2 4 czerwc a 2025 r. (data nadania) skarżący zażądał skierowania przez skład orzekający „pytania prejudycjalnego” do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie kon- stytucyjności art. 61 ust. 4 (błędnie oznaczonego w petitum jako art. 60 ust. 4) u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 Konstytucji, a także z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji (s. 2 pisma procesowego; w petitum wniosku skarżący wskazał natomiast prze pisy ustawy OTK ZU B/2026 Ts 79/22 poz. 169 2 zasadniczej niemające związku ze sformułowanym żądaniem; tak samo skarżący postąpił w sprawie o sygn. Ts 265/23, zakończonej postanowieniem z 27 maja 2025 r.) oraz zawiesze- nia postępowania do czasu rozpoznania wniosku. Według skarżącego zgodnie z art. 190 ust. 5 Konstytucji „wszelkie orzeczenia Trybunału zapadają większością głosów. Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie wyjątku” (s. 2 zażalenia) . Wydanie przez Trybunał orzeczenia (postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze) w skł adzie jednego sędziego jest więc niezgodne z przywołanym i przepis ami ustawy zasadniczej. Odnośnie do podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu skarżący podniósł, że wymaganie informacji o złożeniu nadzwyczajn ego środk a zaskarżenia w sytuacji, w której w sposób oczywisty on nie przysługuje , jest zbytnim formalizmem , przekraczającym „ granice zakreślone zdrowym rozsądkiem” (s. 3 zażalenia). Ponadto zarzucił, że badając wymogi for- malne skargi, Trybunał w zaskarżonym postanowieniu dokonał jej rozpoznani a mer ytorycz- nego , a skarga zawierała odpowiednie uzasadnienie . Jednocześnie powołał się na wykładnię art. 355 § 1 k.p.c. definiującą pojęcie zbędności orzekania wskazując, że niedostateczność argumentacji nie może stanowić podstawy umorzenia postępowania (por. s. 3 i 4 zażalenia). Konkludując przyznał, że jako strona nie ma prawa do uzyskania orzeczenia o oczekiwanej przez siebie treści, ale ma prawo do uzyskania orzeczenia merytorycznego w przedmiocie wniesionej skargi . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następ uje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania z ażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający wniosku („py- tania prejudycjalnego”) do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępo wania ex officio . W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbada- nie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie pod- mioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konsty- tucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasada ch określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Ma- jąc powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w zażale- niu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienia TK z: 23 paź- dziernika 2023 r. , sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303; 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz. 200). Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego prze z skarżącego art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, iż Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoo- sobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, w któ- rej skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe (tj. przepisy u.o.t.p.TK), które zgodnie z art. 197 Konstytucji określają między innymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie nadania OTK ZU B/2026 Ts 79/22 poz. 169 3 skardze konstytucyjnej dalszego biegu w składzie j ednego sędziego (zob. postanowienie TK z 13 marca 2014 r., sygn. Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166). 3. Trybunał stwierdza, że zarzuty postawione w zażaleniu nie podważają podstaw od- mowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3.1. W zaskarżonym postanowieniu Trybunał ustalił, że skarżący nie poparł podnie- sionych zarzutów stosownymi argumentami . P rzedstawiona w skardze argumentacja stanowi- ła w zasadzie polemikę z rozstrzygnięciami podjętym i w postanowieniu Trybunału z 10 czer - wca 2025 r. (wsk azanym przez skarżącego jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji), p rowadzoną z perspektywy zasad obowiązujących w postępowaniu cy- wilnym. Podobną optykę przyjął także skarżący w zażaleniu, w którym podtrzymał argumen- tację wskazaną w skardze. N a wstępie rozważań wskazać należy, że postępowanie przed Trybunałem różni się zarówno co do celów, jak i formy , od postępowania prowadzonego na podstawie procedury cywilnej . Mimo to, zgodnie z art. 36 u.o.t.p.TK , w zakresie nieuregulowanym w u stawie o postępowaniu przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listo- pada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 , ze zm.; dalej: k.p.c.). P odniesiona przez skarżącego argumentacja obejmująca wyinterpretowaną z art. 355 k.p.c. definicję „zbędności orzekania” jest chybiona. Skoro bowiem art. 355 k.p.c. nie ma zastosowania do postępowania przez Trybunałem , ponieważ art. 59 u.o.t.p.TK zawiera kata- log przesłanek umorzenia postępowania, to wynikające z jego in terpretacji definicje również są nietrafione. W zarzutach sformułowanych w zażaleniu skarżący nie wziął pod uwagę także tego, że u.o.t.p.TK od momentu jej ogłoszenia podlega domniemaniu zgodności z Konstytucją. W związku z tym, do czasu obalenia tego domniemania (na skutek orzeczenia Trybunału) , Trybunał ma obowiązek stosować przepisy tej ustawy nawet w wypadku, gdy skarżący kwe- stionuje konstytucyjność regulacji dotyczących postępowania w przedmiocie skargi konstytu- cyjnej. Skarżący musi za pomocą przedstawi onych argumentów uprawdopodobnić brak kon- stytucyjności – na nim bowiem spoczywa ciężar dowodu w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Podsumowując należy zaznaczyć, że skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w zakresie jej uzasadnienia w trybie art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK. W odpowie- dzi na zarządzenie brakowe (podobnie jak w obecnie analizowanym zażaleniu) powielił jed- nak argumenty zawarte w swoim pierwszym piśmie procesowym, nieposiadające wymiaru konstytucyjnego. Tym samym nie s posób było uznać, że braki skargi zostały usunięte, co prawidłowo spowodowało w zaskarżonym postanowieniu odmowę nadania jej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK. Skoro złożona skarga zawierała nieusunięte braki formalne, to brak było warunków umożliwiających merytoryczne rozpoznanie jej przez Trybunał. 3.2. Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego do obowiązku zawarcia w skardze infor- macji o wniesieniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia Trybunał zaznacza, że w ymóg t en jest wprost wskaza ny w art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK . P odniesione przez skarżącego argu- menty, że jest to nieracjonalny „ formalizm ”, stanowią więc wyrażenie niezadowolenia z treści obowiązującego przepisu. Mimo to uznać należy, że w ezwanie skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi w powyższym zakresie pod rygorem odmowy nadania jej dalszego biegu było prawidłowe. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.