Ts 65/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 października 2026 r. Pozycja 202 POSTANOWIENIE z dnia 2 czerwca 2026 r. Sygn. akt Ts 65/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A . C . i R . C . w sprawie zgodności: 1) art. 730 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.) w zakresie, w jakim „zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądowym zaskarżony przepis nie przewidu- je interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia powódz twa oraz uprawdo- podobnienia roszczenia w sprawie o zobowiązanie spółdzielni w upadłości likwidacyjnej i [s]yndyka do ustanowienia odrębnej własności lokalu na pod- stawie w pełni ukształtowanej ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego poprzez zakaz zbywania i opróżnienia lokalu przez powodów do czasu ustanowienia odrębnej własności lokali lub dokonania za- płaty odszkodowania zgodnie z powództwem ewentualnym o zwrot wpłaco- nego wkładu budowlanego” , z art. 32 , art. 2, art. 45 ust. 1 i a rt. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ; 2) art. 730 1 § 1 i 2 ustawy powołanej w punkcie pierwszym w zakresie, w jakim „zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądowym zaskarżony przepis nie przewiduje uprawdopodobnienia roszczenia i interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia powództwa w trakcie trwani[a] postępowania egzekucyjnego o wydanie i opróżnienie lokalu prowadzonego na wniosek pozwanego syndy- ka masy upadłości w sprawie o zobowiązanie spółdzielni w upadłości likwi- dacyjnej i [s]yndyka do ustano wienia odrębnej własności lokalu na podstawie w pełni ukształtowanej ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego poprzez zakaz zbywania i opróżnienia lokalu przez powo- dów w sytuacji, gdy komornik wszczął postępowanie egzekucyjne o opróż- nienie i opuszczenie lokalu, którego postępowanie dotyczy i wyznaczył ter- min jego opróżnienia” , z art. 45 Konstytucji ; 3) art. 730 1 § 1 i 2 ustawy powołanej w punkcie pierwszym w zakresie, w jakim „zaskarżony przepis nie przewiduje interesu prawnego w udzieleniu zabez- pieczenia powództwa ewentualnego związanego [z] wkładem budowlanym, którego wypłata jest możliwa po opróżnieniu lokalu oraz jako wierzytelność jeszcze nie wymagalna nie może zostać zgłoszona w postępowaniu upadło- ściowym w sprawie o zobowiązanie spółdzielni w upadłości likwidacyjnej OTK ZU B/2026 Ts 65/24 poz. 202 2 i [s]yndyka do ustanowienia odrębnej własności lokalu na podstawie w pełni ukształtowanej ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu nie- mieszkalnego ewentualnie zapłaty odszkodowania w wysokości wkładu bu- dowlanego z odsetkami za opóźnienie poprzez zakaz zbywania i opróżnienia lokalu przez powodów do czasu dokonania zapłaty odszkodowania zgodnie z powództwem ewentualnym o zwrot wpłaconego wkładu budowlanego, któ- rego wysokość z odsetkami dwukrotnie przewyższa wartość rynkową lokalu” , z art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji ; 4) art. 390 § 3 w związku z art. 117 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Ko- deks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610, ze zm.) w zakresie, w jakim „za- skarżone przepisy przewidują skuteczn ość dochodzenia roszczenia prowa- dzącego do zawarcia umowy przyrzeczonej związanej z realizacją w pełni ukształtowanej ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu po jego wydaniu osobie na rzecz której ma być ustanowiona odrębna własność tego lokalu do rocznego terminu liczonego od dnia, w którym umowa przyrzeczo- na miała być zawarta i roczny termin przedawnienia roszczenia osoby upraw- nionej, co w oceni[e] [s] ądu I i II instancji skutkuje co do zasady niemożno- ścią skutecznego dochodzenia takiego roszc zenia przez podmiot uprawniony i nie można udzielić mu ochrony przewidzianej w przepisach o postępowaniu przed organami i sądem, co w sposób rażący narusza zasadę dobrej legislacji i zasadę demokratycznego państwa prawa oraz zasadę równości wobec pra- wa, skoro takie roszczenie przysługuje osobom na rzecz których ustanowiono lokatorskie lub spółdzielcze prawo do lokalu, a wszystkie roszczenia o za- warcie umowy przenoszącej własność nieruchomości mają charakter mająt- kowy i stosownie do treści art. 117 § 1 k.c. ulegają 10 letniemu przedawnie- niu” , z art. 32, art. 2 i art. 64 Konstytucji ; 5) art. 91 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520, ze zm.) w zakresie, w jakim „zaskarżone przepisy [p]rzewidują, że zobowiązania majątkowe niepieniężne upadłego zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne inne niż okre- ślone w art. 12, [art. 17 14 , art. 17 15 ] ustawy w spółdzielniach mieszkaniowych co uniemożliwia skuteczność dochodzenia roszczenia prowadzącego do za- w arcia umowy przyrzeczonej związanej z realizacją w pełni ukształtowanej ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu po jego wydaniu oso- bie na rzecz której ma być ustanowiona odrębna własność tego lokalu, co w oceni[e] [s] ądu I i II instancji skutkuje co [do] zasady niemożnością sku- tecznego dochodzenia roszczenia przez podmiot uprawniony i nie można udzielić mu ochrony przewidzianej w przepisach o postępowaniu przed orga- nami i sądem” , z art. 2 i art. 64 Konstytucji ; 6) art. 86 ustawy powołanej w punk cie piątym w zakresie, w jakim „zaskarżony przepis nie przewiduje obowiązku zawarcia przez syndyka umowy ustano- wienia odrębnej własności lokalu na rzecz osób posiadających w pełni ukształtowaną ekspektatywę ustanowienia odrębnej własności, co w oceni[e] [s ] ądu I i II instancji skutkuje co [do] zasady niemożnością skutecznego do- chodzenia roszczenia przez podmiot uprawniony i nie można udzielić mu ochrony przewidzianej w przepisach o postępowaniu przed organami i są- dem”, z art. 2 i art. 64 Konstytucji , OTK ZU B/2026 Ts 65/24 poz. 202 3 p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 15 kwietnia 2024 r. A . C . i R . C . (dalej: skarżący), reprezentowani przez pełnomocnika z wyboru , wystąpili z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego sta- nu faktycznego. Skarżący wystąpili z pozwem o zobowiązanie Śródmiejskiej Spółdzielni Mieszkanio- wej w W . (dalej: Spółdzielnia) i M . K . – tymczasowego zarządcy syndyka ma sy upadłości Spółdzielni do złożenia , zgodnie z zawartą 15 lipca 2014 r. w formie aktu notarialnego umo- wą przedwstępną, oświadczenia woli w przedmiocie przeniesienia na skarżących własności lokalu niemieszkalnego oraz przynależnego do niego pomieszczenia – schowka nr 0 - 1, poło- żonych w budynku przy […] w W. S karżący wnieśli ewentualnie o zasądzenie solidarnie od pozwanych odszkodowania w wysokości 3 032 080,63 zł z tytułu braku złożenia oświadcze- nia woli zgodnie z umową przedwstępną. W pozwie zawarl i wniosek o zabezpieczenie rosz- czenia poprzez wydanie zakazu opróżnienia przez nich lokalu do czasu złożenia oświadczenia woli zgodnie z umową przedwstępną , ewentualnie zasądzenie solidarnie od pozwanych od- szkodowania do czasu jego zapłaty przez pozwanych. Sąd Okręgowy w W . (dalej: Sąd Okręgowy) postanowieniem z 11 grudnia 2023 r. (sygn. akt […] ) oddalił wniosek skarżących o udzielenie zabezpieczenia z uwagi na brak uprawdopodobnienia roszczenia oraz interesu prawnego w uzyskaniu zabezpieczenia. Po rozpozna niu zażalenia skarżących na powyższe postanowienie Sąd Apelacyjny w W . (dalej: Sąd Apelacyjny) oddalił je postanowieniem z 22 marca 2024 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie ). Orzeczenie to wskazane zostało jako ostateczne w sprawie, w związku z którą wystąpi li on i ze skargą konstytucyjną. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej s karżący wskazali, że Sąd Apelacyjny w posta- nowieniu „dokonał wykładni przepisów na których oparte jest powództwo dokonując obrazy przepisów i zasad obowiązujących w Konstytucji” ( s. 10 skargi), w wyniku czego naruszon e zostały: art. 32 Konstytucji (zasada równości, zakaz dyskryminacji) poprzez pozbawienie skarżących, jako powodów posiadających ekspektatywę ustanowienia odrębnej własności lokalu, możliwości otrzymania zabezpieczenia powództwa wytoczonego przeciwko spół- dzielni mieszkaniowej w upadłości i syndykowi masy upadłości likwidacyjnej w trakcie po- stępowania upadłościowego , a także pozbawienie skarżących praw i ochrony przysługują cych posiadaczom praw spółdzielczych, których ro szczenia i interes prawny w postępowaniach o ustanowienie odrębnej własności lokalu nie są kwestionowane; art. 2 Konstytucji (zasada demokratycznego państwa prawnego) poprzez pozbawienie skarżących ochrony praw naby- tych; art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd); art. 64 Konstytucji (prawo do własności oraz innych praw majątkowych) poprzez ograniczenie – w drodze wykładni przepisów dok onanej przez Sąd Apelacyjny w orzeczeniu ostatecznym – prawa w postaci ekspektatywy ustanowienia odrębnej własności lokalu przewidzianego w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych. W skardze konstytucyjnej skarżący wnieśli o „wstrzymanie egzekucji z prawomo - cnego (…) [w]yroku z dnia 20 maja 2022 roku Sądu Rejonowego w W . (…) o nakazanie opróżnienia, opuszczenia i o wydanie lokalu, sygn. akt […] i udzielenia zabezpieczenia po - wódz twa o sygn. akt […] do czasu rozstrzygnięcia [s]kargi [k]onstytucyjnej i prawomo cnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w W . , (…) sygn. […] o zobowią zanie OTK ZU B/2026 Ts 65/24 poz. 202 4 do ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego numer V oraz przynależnego do niego pomieszczenia w postaci schowka nr 0 - 1 znajdujących się na parterze budynku (I kon - dygnacja) numer 20 przy […] w W . ” (s. 7 skargi). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że „[k]omornik [s]ądowy w sprawie o sygn. […] wezwał powodów do dobrowolnego opróżnienia lok alu w terminie do dnia 30 kwietnia 2024 roku” (s. 8 skargi). Zarządzeniem z 17 kwietnia 2024 r. Prezes Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżących do usunięcia , w terminie tygodnia od doręczenia zarządzenia, braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej , w szczególności postanowień: a) Sądu Okręgowego w W . z 11 grudnia 2023 r. ( sygn. akt […] ), b) Sądu Apelacyjnego w W . z 22 marca 2024 r. (sygn. akt […] ); 2) podanie oraz udokumentowanie daty doręczenia skar - żącym ostatecznego orzeczenia; 3) poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konsty - tucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia . Na weź - wanie , doręczone skarżąc ym 22 kwietnia 2024 r., odpowiedzi eli on i pismem z 2 maja 2024 r. P ostanowieniem z 28 maja 2024 r. Trybunał Konstytucyjny oddalił wniosek skarżą- c ych o wydanie postanowienia tymczasowego i odrzucił ich wniosek o wydanie postanowie- nia zabezpieczającego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnili ryzyka spowodowania skutków nieodwracalnych, wiążących się dla nich z dużym uszczerbkiem , innego ważnego interesu skarżących lub ważnego interesu publicznego. Natomiast ż ądanie „udzielenia zabezpieczenia powództwa” skarżących w toczącej się przed Sądem Okręgowym w W . sprawie o sygn. akt […] Trybunał uznał za niedopuszczalne z uwagi na brak podstawy normatywnej umożliwiającej jego zgłos zenie w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej. Zarządzeniem z 28 maja 2024 r. sędzia Trybunału Konstytucyjnego w ezwał skarżą- cych do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, braków formalnych skar- gi konstytucyjnej przez: 1) wskazanie wzorców kontroli zaskarżonych przepisów; 2) uzasad- nienie zarzutu niezgodności zakwestionowanych w skardze przepisów z wolnościami lub prawami skarżących, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie (w razie twierdzenia, że w od niesieniu do przepisów wskazanych w punkcie I i II petitum skargi źró- dłem naruszenia praw skarżących jest stała, powszechna i jednolita ich wykładnia – uprawdo- podobnienie istnienia takiej wykładni oraz przedstawienie argumentów za jej niezgodnością z Konstytucją). Na zarządzenie, doręczone skarżącym 11 czerwca 2024 r., odpowiedzieli oni pismem z 18 czerwca 2024 r. (data nadania). 18 czerwca 2024 r. skarżący wnieśli ponadto o uchylenie wskazanego wyżej postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 28 maja 2024 r. i ponowne rozpoznanie wniosku złożonego przez nich ze skargą konstytucyjną, ewentualnie o wydanie postanowienia tymcza - sowego „poprzez wstrzymanie egzekucji z prawomocnego (…) [w]yroku z dnia 20 maja 2022 roku Sądu Rejonowego w W . (…) o nakazanie opróżnienia, opuszczenia i o wydanie lokalu, sygn. akt […] do czasu rozstrzygnięcia [s]kargi [k]onstytucyjnej i/lub prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w W . , (…) sygn. […] o zobowiązanie do ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszka lnego numer V oraz przynależnego do niego pomieszczenia w postaci schowka nr 0 - 1 znajdujących się na parterze budynku (I kon - dygnacja) numer 20 przy […] w W . ” (s. 1 wniosku). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) OTK ZU B/2026 Ts 65/24 poz. 202 5 skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia na warunkach określonych w Konstytucji oraz u.o.t.p.TK. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych prawem wyma- gań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. Zgodnie z przyjętym w polskim systemie prawnym modelem skargi konstytucyjnej jej przedmiotem może być wyłącznie przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podsta- wie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub pra- wach albo obowiązkach skarżącego (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji). Niedopuszczalna jest więc taka skarga, której zarzuty odnoszą się do sposobu interpretowania prawa przez sądy, wadliwego ustalenia stanu faktycznego czy też wskazania okoliczności, które są argumentami ze sfery pozaprawnej (tzw. skarga na stosowanie prawa). Skarga konstytucyjna dotyczy bowiem ochrony takich praw lub wolności konstytucyjnych, których ograniczenie wyniknie bezpośrednio z ustawy bądź innego aktu normatywnego, a nie dopiero w rezultacie wydania aktu indywidualnego (zob. postanowienie TK z 2 lutego 2012 r., sygn. SK 14/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 17). Skarga konstytucyjna jest „zawsze «skargą na przepis», a nie na jego konkretne, wadliwe zastosowanie, nawet jeśli to prowadzi- łoby do niekonstytucyjnego skutku. Kontrola stosowania prawa przez sądy – choćby nawet błędnego – pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego” (postanowienie TK z 2 grudnia 2010 r., sygn. SK 11/10 , OTK ZU nr 10/A/2010, poz. 131). Zdaniem skarżących „uzasadnienie faktyczno - prawne wydanego [p]ostanowienia Są- du Apelacyjnego w W . (...) [s]ygn. akt […] z dnia 22 marca 2024 r. (...) , który postanowił oddalić za żalenie [na postanowienie oddalające wniosek skarżących o udzieleni e zabezpie- czenia roszczenia ] i dokonał wykładni przepisów na k tórych oparte jest powództwo w sposób rażący w ocenie skarżących [narusza] przepisy i zasady obowiązujące w Konstytucji ” (s. 7 skargi). Zaznaczyli, że „[o]ddalenie zażalen ia na odmowę udzielenia zabezpieczenia i doko- nana przez [s] ąd wykładnia [zaskarżonych przepisów] (…) przesądza o dalszych losach wyto- czonego powództwa i w sposób rażący narusza art. 2 Konstytucji ” (s. 6 skargi). W przekona- niu skarżących „rozumowanie [s] ądu” (s. 3 skargi , s. 4 pisma z 18 czerwca 2024 r. ), które doprowadziło do oddaleni a zażalenia, i ustaleni e , że skarżący nie uprawdopodobnili roszcze- nia i interesu prawnego w uzyskaniu zabezpieczenia powództwa poprzez wydanie zakazu zbywania i opróżniania lok alu w sytuacji, gdy komornik wszczął postępowanie egzekucyjne o jego opróżnienie i opuszczenie oraz wyznaczył termin jego opróżnienia „narusza art. 45 Konstytucji, (…) art. 5 k.c. i świadczy o nieznajomości zasad współżycia społecznego” (s. 3 skargi). W przekonaniu skarżących, jako powodowie posiadający ekspektatywę ustanowienia odrębnej własności lokalu powinni oni mieć takie same prawa i ochronę jak posiadacze spół- dzielczych praw, których roszczenia i interes prawny w postępowaniach o ustanowienie od- rębne j własności lokalu nie są kwestionowane . Skonstatowali , że „stwierdzenie niezgodności obowiązujących przepisów (...) umożliwi skarżącym rozpoznanie ich zażalenia wniesionego do Sądu Apelacyjnego i uchylenie [p]ostanowienia Sądu Apelacyjnego w W . ” (s. 7 skargi). W ocenie Trybunału rozpatrywana skarga konstytucyjna jest skargą na stosowanie prawa. Jej uzasadnienie koncentruje się bowiem na polemice z ustaleniami i argumentami orzekającego w sprawie skarżących Sąd u Apelacyjn ego w W . , które przesądziły o nie- uwz ględnieniu ich zażalenia na odmowę udzielenia wnioskowanego zabezpieczenia. T o nie w brzmieniu zakwestionowanych przepisów, lecz w określonym ich zastosowaniu skarżąc y upatruj ą naruszenia swoich konstytucyjnych praw. Tak sformułowanej skardze konstytucyj- nej, jako niespełniającej przesłanki zawartej w art. 79 ust. 1 Konstytucji, należało odmówić nadania dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny – na podstawie at. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – postanowił jak w sentencji. OTK ZU B/2026 Ts 65/24 poz. 202 6 2 . Trybunał stwierdza , że ze względu na odmowę nadania dalszego biegu rozpa - trywanej skardze konstytucyjnej bezprzedmiotowe staje się rozpoznanie wniosku skarżących zawartego w piśmie z 18 czerwca 2024 r. (data nadania) o uchylenie posta nowienia Trybunału Konstytucyjnego z 28 maja 2024 r. i ponowne rozpoznanie złożonego przez nich w skar dze konstytucyjn ej wniosku o wydanie postanowienia tymczasowego, a także wniosku ewentualnego o wydanie postanowienia tymczasowego sformułowanego w tym piśmie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącym przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.