Ts 127/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 27 października 2026 r. Pozycja 20 7 POSTANOWIENIE z dnia 28 maja 2026 r. Sygn. akt Ts 127/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Parafii Rzymsko - katolickiej […] w N . o zbadanie zgodności: art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 20 20 r. poz. 1740 , ze zm.) w zakresie, w jakim : – „ umożliwiają nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu w dobrej wierze w przypadku braku decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszcz [a] nia nieruchomości [Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.] , art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (D [ z ] . U. z 1991 r. [ N ] r 30, poz. 127 [ , ] ze zm.), art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (D [ z ] . U. z 20 20 r. poz. 1990 , ze zm.) ” , – „ umożliwiają doliczenie posiadania przez przedsiębiorstwa energetyczne wykonywanego przed dniem 3 sierpnia 2008 r. (…) , do okresu korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego z trwałego i widocznego urządzenia w sposób odpowiadający służebności przesyłu po dniu 3 sierpnia 2008 r., potrzebnego do nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie ”, – „ [s] ąd pomija możliwość przerwania biegu zasiedzenia służebności przesyłu na nieruchomości skarżącego, któremu przyznano własnoś [ ć ] nieruchomości w stanie wolnym od obciążeń z tytułu bezprawnego wywłaszczenia z prawa własności w czasie PRL nieruchomości, której zwrot był niemożliwy, w po - stępowaniu regulacyjnym prowadzonym z udziałem przedstawiciela Skarbu Państwa na mocy ugody zawartej przed Komisją Majątkową w Warszawie, zgodnie z ustaw ą z [dnia] 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347 [ , ] ze zm.) (…) ” , z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 - 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, OTK ZU B/2026 Ts 127/22 poz. 20 7 2 p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 czerwca 2022 r. (data nadania) Parafia Rzymskokatolicka […] w N . (dalej: skarżąc a ), reprezentowan a przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił a z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego. Skarżąca jest właścicielem nieruchomości ( działki nr […] ) położon ej w miejscowości K . , gmina N . , dla któr ej prowadzona jest księga wieczysta nr […] . Własność powyższej nie- ruchomości została przywrócona skarżącej mocą ugody zawartej 13 września 1996 r. przed Komisją Majątkową w W . (sygn. akt […] ) . Przez nieruchomość przebiega ją dwie napo- wietrzne linie energetyczne . Właścicielem urządzeń jest ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (dalej: przedsiębiorca energetyczny) . Skarżąca złożyła wniosek o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości, na której słupy i linie elektroenergetyczne zostały posadowione bez jej zgody. Postanowieniem z 24 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ) Sąd Rejonowy w G . Wydział I Cywilny oddalił wniosek skarżącej, uznając jednocześnie skuteczność postawionego przez przedsiębiorcę energetyczne go zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu. Skarżąca złożyła apelację od tego orzeczenia, zażalenie na rozstrzygnięcie dotyczące kosztów złożył również przedsiębiorca energetyczny . Sąd Okręgowy w P . Wydział II Cywilny Odwoławczy postanowieniem z 15 lutego 2022 r. (sygn. akt […] , […] ) oddalił zarówno apelację skarżącej, jak i zażalenie przedsiębior- cy energetycznego, podzielając ustalenia Sądu Rejonowego w G . , iż doszło do zasiedzenia służebności przesyłu w dobrej wierze na rzecz przedsiębiorcy energetycznego . Postanowienie S ą du Okręgowego , doręczone pełnomocnikowi skarżącej 15 marca 2022 r. , wskazane zostało jako ostateczne roz s trzygnięcie w rozumieniu art . 79 ust. 1 Konsty- tucji. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 15 lutego 2023 r. (doręczonym 23 lutego 2023 r.) zawiesił postępowanie przed Trybunałem w związku z wystąpieniem przez skarżącą ze skargą kasacyjną. Sąd Najwyższy postanowieniem z 18 lipca 2023 r. (sygn. akt […] ) odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania . W związku z tym Trybunał postanowieniem z 3 paź - dziernika 2024 r. podjął zawieszone postępowanie, natomiast zarządzeniem sędziego Trybu - nału Konstytucyjnego z tego samego dnia (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 14 paź - dziernika 2024 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia brak ów formaln ych skargi konstytucyjnej przez: 1) doprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia (tj. przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącej określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżąca domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją – art . 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK) przez wyjaśnienie, czy jest nim wskazany na stronie 1 skargi (po słowach: „wnoszę o: 1. stwierdzenie niegodności”): „ art . 292 w zw. z art . 172 § 1 w zw. z art . 285 § 1 i 2 w zw. z art . 305 4 w zw. z art . 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 20 20 r. poz. 1 740 ze zm. ; dalej jako k.c. )”, czy wskazany na stronie 2 skargi (po słowach: „Określam przedmiot skargi konstytucyjnej wskazując na naruszenie przepisów:”): „ – art . 12 3 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art . 175 k.c. w zw. z art . 292 k.c. w zw. z art . 172 § 1 k.c. w zw. z art . 285 § 1 i 2 w zw. z art . 305 4 w zw. OTK ZU B/2026 Ts 127/22 poz. 20 7 3 z art . 352 § 1 k.c. w związku z art . 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 19 91 Nr 3 0, poz . 127 , ze zm.) w związku z art . 61 i [art.] 63 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego , – art . 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127, ze zm.), – art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 się rpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 , ze zm.) w zwią - zku z art . 61 i [art.] 63 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katoli - ckiego w Rzeczypospolitej Polskiej” ; 2) wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa wynikające z powołanych w skardze przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wzorców kontroli) i w jaki sposób zostały naruszone przez przepisy stanowiące przedmiot zaskarżenia w skardze konstytucyjnej oraz uzasadnienie sformułowanego zarzutu niezgo - dności z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie . Skarżąca odniosła się do powyższego zarządzenia w piśmie procesowym z 21 paź - dziernika 2024 r. (data nadania). Zdaniem skarżącej wykładnia kwestionowanych przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.) przyjęta w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego, stosowana przez sądy powszechne, w tym Sąd Okręgowy w Poznaniu, doprowadziła w sprawie do naruszenia jej konstytucyjnego prawa własności, a także zasad: proporcjonalności, równości wobec prawa oraz demokratycznego państwa prawnego i przepisów określających zasady zwrotu nieruchomości bezprawnie wywła - szczonych w PRL oraz korzystanie z praw i wolności konstytucyjnych . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1 . W myśl art . 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określo- nych w Konstytucji. 2. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wym agań, jest oczywiście bezzasadna lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. 3. W ocenie Trybunału skarga nie spełnia przesłanek nadania jej dalszego biegu. Try - bunał Konstytucyjny przypomina bowiem, że w wyroku pełnego składu z 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16 (OTK ZU A/202 6 , poz. 1 ) orzekł, że „[a]rt. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, ze zm. [ dalej: k .c.] ), rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesy - łowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 305 1 - 305 4 [k.c.] , w drodze zasie - dzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu , są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczy - pospolitej Polskiej” . W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Trybunał podni ósł , że „ niekonstytucyjność art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 k.c. polegała nie na tym, że ich literalna treść sprzeczna jest z przepisami Konstytucji, lecz na tym, iż dawały one podstawę interpretacji prowadzącej do wykreowania nowej instytucji prawa rzeczowego – służebności gruntowej odpowiadającej OTK ZU B/2026 Ts 127/22 poz. 20 7 4 treścią służebności przesyłu, a w konsekwencji możliwość jej zasiedzenia. Prawotwórcza wykładnia Sądu Najwyższego, wbrew zasadzie numerus clausus praw rzeczowych, doprowadziła do wprowadzenia do systemu prawa rzeczowego nowego rodzaju służebności gruntowej, odbiegającej w swej konstrukcji od klasycznej służebności gruntowej. Wyprowadzona w orzecznictwie sądowym, zwłaszcza w orzecznictwie SN, norma skutkuje daleko idącym ograniczeniem prawa własności, naruszającym standardy konstytucyjne. (…) Stwierdzenie, że nie jest możliwe posiadanie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed datą wejścia w życie przepisów regulujących tę instytucję (tj. przed 3 sierpnia 2008 r.) implikuje wniosek o niedopuszczalności zasiedzenia tego rodzaju prawa w tym czasie”. Na skutek wydania wyroku w sprawie o sygn. P 10/16 problem konstytucyjny został zatem wyczerpany. W konsekwencji, w sprawach tożsamych z niniejszą, wydane zostały postanowienia z 17 marca 2026 r., sygn. SK 45/22 (OTK ZU A/2026, poz. 33) oraz z 24 mar - ca 2026 r., sygn. SK 35/20 (OTK ZU A/2026, poz. 27). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. P OUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.