Ts 43/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 maja 2021 r. Pozycja 89 POSTANOWIENIE z dn ia 11 lutego 20 2 1 r. Sygn. akt Ts 43 /20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej W . R . w sprawie zgodności: 1) art. 117 2 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy- wilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, ze zm.) z art. 32 ust. 1 Konstytucj i Rze- czypospolitej Polskiej ; 2) art. 52 § 2 ustawy wymienionej w punkcie 1 w zakresie, w jakim „ uzależnia wydanie postanowienia w przedmiocie rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia sędziego od złożenia przez niego wyjaśnienia” , z art. 178 ust. 1 Konstytucji ; 3) art. 398 22 § 2 i 5 ustawy wymienionej w punkcie 1 w zakresie, w jakim „pod- daje kontrolę orzeczeń referendarza sądowi, w którym wydano zaskarżone orzeczenie” , z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji ; 4) art. 107 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w spra- wach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm.) w zakresie „pozbawia ją- cym możliwości złożeni a zażaleni a na odrzuceni e wniosku” , z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 77 ust. 2 i art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Ko nstytucji , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego bieg u . U Z A S A D N I E N I E 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 marca 20 20 r. (data nadania) W . R . (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez pełnomocnika z urzędu , wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego . Złożona przez pełnomocnika skarżącego skarga konstytucyjna w tytule zaznacza, iż są to „praktycznie cztery skargi”. St an faktyczny sprawy dotyczy więc różnych post ę powań: a) Z powództwa byłej żony skarżącego przed Sądem Okręgowym w L . (dalej: Sąd Okręgowy) toczyło się postępowanie o opróżnienie i wydanie na jej rzecz lokalu . Wyrokiem z 24 stycznia 2018 r. (sygn. akt [ … ] ; dalej: wyrok) Sąd ten nakazał skarżącemu w punkcie pierwszym opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego wskazanego w pozwie, w punkcie drugim ustalono, że skarżący ma prawo do lokalu socjalnego, a w punkcie trzecim wstrzyma- no wykonanie punktu pierw szego do czasu złożenia skarżącemu przez Gminę L . oferty za- OTK ZU B/202 1 Ts 43/20 poz. 89 2 warcia umowy najmu lokalu socjalnego. Ostatnie dwa punkty wyroku dotyczyły zaś kosztów procesu. Skarżący wniósł 14 marca 2018 r. apelację co do punktu III i IV powołanego wyżej wyroku. Jednak w związku z tym, iż nie uiścił opłaty od apelacji, został wezwany do tego zarządzeniem Sądu Okręgowego z 18 września 2018 r. W odpowiedzi na wniosek skarżące- go, referendarz sądowy w Sądzie Okręgowym p ostanowieniem z 21 listopada 2018 r. zwolnił go od kosztów sądowych w części , tj. od opłaty od apelacji ponad kwotę 500 zł . Jednocześnie oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Złożona na powyższe orzeczenie skarg a została uwzględniona przez Sąd Okręgow y, który postanowieniem z 9 stycznia 2019 r. w całości zwolnił skarżącego od opłaty od apelacji . Od daty wydania wyroku z 24 stycznia 2018 r. skarżący kilkukrotnie składał wnioski o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, które nie były uwzględniane przez sąd. W jednym z kolejnych p ism procesowy ch , wniesionym 17 grudnia 2018 r. , skarżący ponownie wystąpił o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten został odrzucony postanowieniem referendarza sądowego Sądu Okręgowego z 17 stycznia 2019 r. (sygn. akt jw. ) na podstawie art. 117 2 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie : Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) . Skarżący wskazał to p ostanowienie jako jedno z czterech ostatecznych rozstrzygnięć w jego sprawie. b) Na powołane wyżej postanowieni e skarżący wniósł skargę , która została odrzucona postanowieniem Sądu Okręgowego z 21 lutego 2019 r . ( sy gn . akt jw.). Również od tego orze- czenia s karżący wniósł zażalenie, wnioskując jednocześnie o wyłączenie od orzekania w sprawie sędzi Z . H . , wyda jącej powyższe postanowienie . Postanowieniem z 3 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy oddalił powyższy wniosek. Orzeczenie to zostało wskazane przez skarżącego jako kolejne z czterech ostatecznych rozstrzygnięć. Skarżący wniósł od niego za- żalenie , które zostało oddalone postanowieniem Sądu Apelacyjnego w L . z 9 grudnia 2019 r. ( sy gn. akt [ … ] ). c ) Równolegle w sprawie o sygn. [ … ] toczyło się inne postępowanie wpadkowe. Postanowieniem z 19 grudnia 2017 r. ( ygn. . akt art . ) Sąd Okręgowy oddalił wniosek skarżą- cego o wyłączenie z orzekania w tej spr awie sędziego referenta. Zażalenie od powyższego orzeczenia – w związku z nieuiszczeniem opłaty – zostało odrzucone postanowieniem Sądu Okręgowego z 14 lutego 2019 r. Skarżący również na to orzeczenie złożył zażalenie . Z arzą- dzeniem z 19 marca 2019 r. zosta ł on wezwany do usunięcia jego braków formalnych przez doręczenie brakującego odpisu oraz do uiszczenia opłaty. W odpowiedzi skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów postępowania w całości oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Referendarz sądowy w Sądzie Okręgowym p ostano- wieniem z 24 kwietnia 2019 r. ( ygn. . akt art .) w punkcie pierwszym oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz w punkcie drugim – na podstawie art . 117 2 § 2 k.p.c. – odrzucił wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowienie to zostało wskaza- ne przez skarżącego jako kolejne ostateczn e rozstrzygnię cie w jego sprawie. Skarżący od przedmiotowego postan owienia wniósł skargę. Postanowieniem z 23 maja 2019 r. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że: zwolnił skarżącego od kosztów sądowych obejmujących opłaty w postępo- waniach zażaleniowych; utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w punkcie pierwszym w pozostałej części; odrzucił skargę na punkt drugi postanowienia. d) Z arządzeniem z 8 maja 2019 r. skarżący został wezwan y do uzupełnienia braków formalnych wniosk u o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. U zupełniając powyższe braki skarżąc y wniósł jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z 13 czerwca 2019 r. referendarz sądowy w Sądzie Okręgowym , na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm. ; dalej: u.k.s.c. ) , odrzucił wniosek. Orzeczenie to zostało wskazane przez OTK ZU B/202 1 Ts 43/20 poz. 89 3 skarżącego jako kolejne ostateczn e rozstrzygnię cie w jego sprawie. Skarga od powyższego orzeczenia został a odrzucona postanowieniem Sądu O kręgowego z 20 sier pnia 2019 r. P ostanowieniem z 9 grudnia 2019 r. Sąd Apelacyjny w L . (sygn. akt [ … ] ) oddalił za- żalenie na postanowienie Sądu Okręgowego z 14 lutego 2019 r. (sygn. akt [ … ] ). W toku powyższego postępowania zapadły również inne rozstrzy gnięcia, które jednak ze względu na sformułowany w sprawie przedmiot zaskarżenia nie mają wpływu na niniejsze postępowani e . 2. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 7 maja 2020 r. , ( doręczonym 12 maja 2020 r. ) skarżący został wezwany do usunięcia brak ów formaln ych skargi przez : 1) sformułowanie petitum skargi; 2) doręczenie czterech poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów postano- wienia referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w L . (d alej: Sąd Rejonowy) z 24 wrze- śnia 2019 r., zmienionego następnie postanowieniem Sądu Rejonowego z 30 października 2019 r. (sygn. akt [ … ] ); 3) doręczenie czterech poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów postano- wienia z 3 kwietnia 2019 r. (sy gn. akt [ … ] ) z pełnym uzasadnieniem orzeczenia; 4) doręczenie jednego kompletu dokumentów złożonych jako załączniki do skargi konstytucyjnej, w formie odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem (nie dotyczy postanowienia wskazanego w punkcie 3 oraz wydruku z systemu śledzenia przesyłek przed- stawionego przy załączniku nr 1 do skargi); 5) udokumentowanie dat doręczenia skarżącemu każdego z orzeczeń, wskazanych w skardze jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji; 6) udokum entowanie dat wystąpienia przez skarżącego do Sądu Rejonowego L . z każ- dym z wniosków o ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skarg konstytucyjnych w sprawie zbadania zaskarżonych przepisów, w związku z wydaniem orzeczeń, o których mowa w punkcie 5; 7) poinformowanie, czy skarżący złożył zażalenie na postanowienie z 3 kwietnia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ), a jeśli tak – doręczenie czterech poświadczonych za zgodność z ory- ginałem odpisów orzeczenia zapadłego w wyniku rozpoznania zażalenia, a także wskazanie daty doręczenia skarżącemu tego orzeczenia; 8) wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego, wynikające z przy - wołanych we wniesionej skardze przepisów Konstytucji, zostały naruszone przez zaskarżone przepisy oraz dokładne określenie sposobu ich naruszenia; 9) uzasadnienie zarzutów niekonstytucyjności kwestionowanych przepisów z powoła- niem argumentów na ich poparcie. W piśmie procesowym z 8 kwietnia 2020 r. (data nadania) skarżący wyjaśnił, że usu- nięcie braków formalnych ska rgi konstytucyjnej wskazanych w pkt 1, 3, 5 - 9 zarządzenia sę- dziego Trybunału Konstytucyjnego z 7 maja 2020 r. (dalej: zarządzenie TK) nie było możliwe z powodów obiektywnych . Wynikały one z tego, że Sąd Okręgowy – w związku z pandemią – na podstawie art. 1 73 k.p.c. – „praktycznie zawiesił postępowanie z mocy prawa” w sprawie o sygn. akt [ … ] . W związku z zamknięciem czytelni akt w sądzie nie było możliwe , jak twierdzi skarżący, wykonanie zarządzenia TK we wskazanym wyżej zakresie. Mając na uwa- dze powyż sze wniósł on o „uchylenie wydanego zarządzenia, przynajmniej częściowo w za- kresie punktu 2) i punktu 4)” i zobowiązanie go do ponownego wykonania zarządzenia w zakresie punktu 1, 3, 5 - 9, w terminie, w którym będzie to możliwe. D o przedmiotowego pisma skarżący załączył ponadto cztery poświadczone za zgodność z oryginałem odpisy po- stanowienia referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym z 24 września 2019 r., zmienionego następnie postanowieniem Sądu Rejonowego z 30 października 2019 r . (sygn. akt [ … ] ) oraz OTK ZU B/202 1 Ts 43/20 poz. 89 4 jeden komplet dokumentów złożonych jako załączniki do skargi konstytucyjnej, w formie odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem . 3. Trybunał 25 sierpnia 2020 r. – na podstawie art. 69 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) – zwrócił się do Sądu Rejo- nowego o udostępnienie akt sprawy o sygn. akt [ … ] oraz do Sądu Okręgowego o udostępnie- nie akt sprawy o sygn. akt [ … ] . Akta powyższych spraw wpłynęły do Trybunału odpowiednio 9 i 10 września 2020 r. 4. W związku z wą tpliwościami odnośnie umocowania pełnomocnika skarżącego, które pojawiły się po analizie powyższych akt, z arządzeniem sędziego Trybunału Konstytu- cyjnego z 1 grudnia 2020 r. ( doręczonym 17 grudnia 2020 r. ) skarżący został wezwany do usunięcia braków formaln ych skargi przez: 1) doręczenie poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów potwierdzających umocowanie pełnomocnika skarżącego do zakwestionowania w skardze konstytucyjnej art. 117 2 § 2, art. 52 § 2, art. 398 22 § 2 i § 5 k.p.c. 2) udokumentowanie dat doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wszystkich roz- strzygnięć Okręgowej Rady Adwokackiej w L . o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w celu wniesienia skargi na przepisy wskazane w punkcie 1. W odpowiedzi n a powyższe wezwanie do Trybunału wpłynęły łącznie cztery pisma. Trzy z nich (z 21, 23 i 28 grudnia 20 20 r.) zostały wniesione osobiście przez skarżącego. Z uwagi na niespełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK , na podstawie art. 130 § 5 k.p.c. w związku z art. 36 u.o.t.p.TK, zarządzeniem sędziego Trybunału Konsty- tucyjnego zostały one jednak zwrócone skarżącemu. Wyłącznie jedno pismo ( z 24 grudnia 2020 r. ) zostało wniesione prawidłowo przez pełnomocnika skarżącego. W piśmie ty m pełnomocnik wyjaśnił, że w postanowieniach o ustanowienie pełnomocnika z urzędu „(...) nie ma niestety, ani podstawy prawnej, ani, co ważniejsze podstawy faktycznej, do jakiego wniosku wnioskodawcy tyczy się postanowienie, z jakiej daty jest to wniosek, w jakich aktach się znajduje, jakie przepisy należy zakwestio- nować? ” . Podniósł przy tym, że „[są] nieraz akta wielotomowe, są nieraz różne sygnatury, różnych spraw wielot omowych, a z komparycji orzeczenia wynika tylko... (i a ż), że sąd usta- n awia dla wnioskodawcy X adwokata z urzędu do sporządzeni a skargi konstytucyjnej ” . Niezależnie od tego w skazał, że sądy odmawiają mu dostępu do akt podnosząc , że nie ma on pełnomocnictwa, „a pełnomocnictwo ogólne wynika tylko z ogólnie sformułowanego postanowienia w sprawie o sygnaturze z repertorium Co . Wgląd do mającej kilka kartek sprawy Co nic praktyczni e nie daje ”. W dalszej części pisma wskazał, że skarżący składał trzy wnioski o ustanowienie peł- nomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. Pierwszy ( 11 lutego 2019 r. ) dotyczył art. 117 2 § 2 k.p.c., drugi ( 23 kwietnia 2019 r. ) – art. 48 i art. 49 k.p.c., trzeci (13 maja 2019 r.) – art. 39 8 22 § 1 k.p.c. Podkreślił, że zostało to udokumentowane w skardze konstytucyjnej. Wskazał przy tym, że informacje o zarządzeniu sędziego TK przekazał skar- żące mu , który poinformował go „że jeśli są wątpliwości w zakresie mojego umocowania w zakresie zakwestionowania wspomnianych przepisów, to on potwierdzi je pismem, dodat- kowo mnie upoważniającym, skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego”. 5 . Skarżący zarzu c ił niekonstytucyjność łącznie czterem przepisom , tj. art. 117 2 § 2, art. 52 § 2 , art. 398 22 § 2 i 5 k.p.c. oraz art. 107 ust. 2 u.k.s.c. Odnosząc się do pierwszego z nich skarżący wskaz ał , że jest on niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji „ ponieważ prowadzi do nierównego traktowania stron postępowania sądo- OTK ZU B/202 1 Ts 43/20 poz. 89 5 wego w sytuacji, gdy jeden z małżonków (bądź byłych małżonków) jest zastępowany przez profesjonalnego (zawodowego) pełnomocnika ” . Uzasadniając drugi zarzut skarżący , odwołując się do zasad y nemo iudex in causa sua , podniósł , że decyzja w przedmiocie wyłączenia sędziego zależy tylko „ od oświadczenia sę- dziego, który w oczywisty sposób jest zainteresowany, aby go nie odsuwać ” . P rzepis ten – jego zdaniem – narusza art. 178 ust. 1 Konstytucji. Wykazując zasadność trzeciego zarzutu, skarżący wska zał , że art. 398 22 § 2 i 5 k.p.c. w zakresie, w jakim „ poddaje kontrolę orzeczeń referendarza sądowego, sądowi w którym wydano zaskarżone orzeczenie jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji bowiem pozbawia strony prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawi- sły sąd oraz jest niezgodny z art. 176 ust. 1 Konstytucji, który gwarantuje, że postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne ” . Podkreślił, że uregulowanie to „ łamie uznaną zasa- d ę ” nemo iudex in causa sua . Argumentując czwarty zarzut skarżący podniósł , że art 107 ust. 2 u.k.s.c. w zakresie „ pozbawia jącym możliwości złożeni a zażaleni a na odrzuceniu wniosku ” o zwolnienie od kosztów sądowych „ jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 77 ust. 2 i art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji, ponieważ blokuj e on prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia spra- wy przed sąd i skontrolowania podjętej decyzji procesowej przez sąd wyższej instancji (…)” . Skarżący zaznacza , że wskazany przepis jedynie formalnie gwarantuje prawo zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono następujące przepisy : – art. 117 2 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ( obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm. ; dalej: k.p.c.) , stanowiący : „§ 1 . W razie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona nie może ponownie domagać się ustanowien ia adwokata lub radcy prawnego, powołując się na te same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie oddalonego wniosku. § 2 . Ponowny wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu. Na postanowienie o odrzuceniu wniosku nie przysługuje zażalenie ” ; – art. 52 § 2 k.p.c., w brzmieniu: „§ 1. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędzi ów - sąd nad nim przełożony. § 2. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów zawodowych po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym ”; – art. 398 22 § 2 i § 5 k.p. c. , który stanowi: „§ 1. Na orzeczenia referendarza sądowego co do istoty sprawy oraz na orzeczenia kończące postępowanie, jak również na orzeczenia, o których mowa w art. 394 § 1 pkt 1, 2, 42 i 5 - 9, przysługuje skarga, chyba że przepis sz czególny stanowi inaczej. Skargę rozpoznaje sąd, w którym wydano zaskarżone orzeczenie. OTK ZU B/202 1 Ts 43/20 poz. 89 6 § 2. W razie wniesienia skargi orzeczenie referendarza sądowego traci moc. Czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego orzeczenia pozostają w mocy. § 3. Sąd rozpozna je sprawę jako sąd pierwszej instancji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 4. Skargę wnosi się do sądu w terminie tygodniowym od dnia doręczenia stronie po- stanowienia referendarza sądowego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 5. Są d odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków nie uzupełniono w terminie”; – art. 107 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach c y- wilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm. ; dalej: u.k.s.c. ) , w myśl którego: „1. W razie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych strona nie może ponownie domagać się zwolnienia powołując się na te same okoliczności, które stanowiły uzasadnien ie oddalonego wniosku. 2. Ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, oparty na tych samych oko- licznościach, podlega odrzuceniu. Na odrzucenie wniosku nie przysługuje zażalenie”. 3 . Trybunał stwierdza, że pełnomocnik skarżącego przekroczył zakres swo jego umo- cowania w niniejszej sprawie. Z dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy wynika, że postanowie- niem z 30 października 2019 r. (sygn. akt [ … ] ; dalej: postanowienie Sądu Rejonowego ) Sąd Rejonowy w L . (dalej: Sąd Rejonowy ) przychylił się do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej, której przedmiotem miał być art. 107 u.k.s.c. W skardze konstytucyjnej zakwestionowano tymczasem , oprócz art. 107 u st. 2 u.k.s.c. , również art. 117 2 § 2, art. 52 § 2, art. 398 22 § 2 i § 5 k.p.c. Z akt sprawy o sygn. [ … ] wynika, że skarżący, w odrębnych pismach procesowych , wnioskował o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej również na inne przepisy, w tym art. 48, art. 49, art. 117 2 § 2, art. 398 22 § 1 k.p.c. Wnioski te, analogicznie do wnios ku dotycząc ego art. 107 u.k.s.c., co wynika z zarządzenia referendarza sądowego z Sąd u Okrę- gow ego w L . z 13 czerwca 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) , zostały wyłączone do odrębnych postę- powań. W związku z powyższym , zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 1 gru dnia 2020 r., skarżący został wezwany do doręczenia poświadczonych za zgodność z oryginał em odpisów dokumentów potwierdzających umocowanie jego pełnomocnika do zakwestionowania w skardze konstytucyjnej art. 117 2 § 2, art. 52 § 2, art. 398 22 § 2 i § 5 k.p.c. W odpowiedzi s karżący nie przedłożył żadnego orzeczenia , które potwierdzałoby jego umo- cowanie do zakwestionowania w skardze przedmiotowych przepisów. N a podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK uzasadnia to odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w części dotyczącej art. 117 2 § 2, art. 52 § 2, art. 398 22 § 2 i § 5 k.p.c. 4 . Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdza, że skarga została wniesiona po upływie terminu przewidzi anego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Skarżący jako ostateczne rozstrzygnięcia w jego sprawie wskazał łącznie cztery posta- nowienia Sądu Okręgowe go w L . , tj. z: 17 stycznia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ); 3 kwietnia 2019 r. (sygn. akt jw.), 24 kwietnia 2019 r. (sygn. akt jw.) oraz z 13 czerwca 2019 r. (sygn. akt jw.). Orzeczenia te zostały doręczone odpowiednio: 7 lutego 2019 r., 15 kwietnia 2019 r., 9 maja 2019 r. oraz 25 czerwca 2019 r. W związku z faktem, że pełnomocnik skarżącego był umocowany do zakwestionowa- nia w niniejszej skardze wyłącznie art. 107 u.k.s.c., przy liczeniu terminu do wniesienia skargi OTK ZU B/202 1 Ts 43/20 poz. 89 7 zostaną uwzględnione daty : złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej na przedmiotowy przepis oraz doręczenia pełnomocniko- wi rozstrzygnięcia Okręgowej Rady Adwokackiej w L . (dalej: ORA) zapadłe go w tej sprawie . Przed przejściem do dalszych rozważań Trybunał przypomina, że w myśl art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (D z. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.; da- lej: k.c.), w przypadku terminów określonych w miesiącach, których ciągłość nie jest wyma- gana (dotyczy to m.in. terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej), miesiąc liczy się za dni 30. W art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK prze widziano termin trzech miesięcy na wniesienie skargi kon- stytucyjnej, który – zgodnie z art. 114 k.c. – odpowiada 90 dniom. Z dokumentów dołączonych do skargi wynika, że wniosek o ustanowienie pełnomoc- nika z urzędu został złożony przez skarżącego 2 lipca 2 019 r. Adresatem tego wniosku był Sąd Okręgowy w L . , który postanowieniem z 22 lipca 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) stwierdził swo- ją niewłaściwość . W następstwie przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu , a więc sądowi , w którego okręgu znajdowało się miejsc e zamieszkania skarżącego. Akta sprawy , wraz z wnioskiem skarżącego , co wynika z analizy akt sprawy o sygn. [ … ] , zostały przekazane 12 sierpnia 2019 r. Trybunał przypomina, że – stosownie do art. 44 ust. 3 u.o.t.p.TK – złoże- nie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem wniesienia skargi konstytucyjnej wstrzymuje bieg terminu do jej wniesienia. Taki skutek wywołuje jednak wyłącznie wniosek złożony w sądzie rejonowym miejsca zamieszkania skarżącego, a więc w sądzie wskaza nym w art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu złożony w sądzie niewłaściwym, tj. w tym przypadku w Sądzie Okręgowym L . , nie wywołuje powyższy ch skutków (zob. postanowienie z 21 marca 2013 r., sygn. SK 32/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 37). Należy podkreślić, że zawarte w art. 36 u.o.t.p.TK odesłanie do odpowiedniego sto- sowania przepisów k.p.c. nie ma wpływu na określenie skutków złożenia wniosku o pomoc z urzędu do sądu niewłaściwego. Żaden przepis k.p.c. nie reguluje teg o zagadnienia w sposób ogólny, natomiast art. 369 § 3 k.p.c. dotyczy wyłącznie apelacji i nie może znaleźć zastoso- wania do postępowania skargowego przed Trybunałem (zob. postanowienia TK z 11 września 2014 r., sygn. Ts 96/14, OTK ZU B/2016, poz. 7 oraz z 24 lutego 2015 r., sygn. Ts 375/14, OTK ZU nr 4/B/2015, poz. 426). Oznacza to, że termin do wniesienia skargi konstytucyjnej został wstrzymany dopiero 12 sierpnia 2019 r., a więc po upływie 3 miesięcy od doręczenia skarżącemu postanowienia Sądu Okręgowe go w L . , tj. z: 17 stycznia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ); 3 kwietnia 2019 r. (sygn. akt jw.) i 24 kwietnia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ). Jedynym postanowie- niem, od którego doręczenia skarżące mu do złożenia przez niego wniosku o ustanowieni e pełnomoc nika z urzęd u nie upłynęły 3 miesiące , jest postanowienie Sądu Okręgowego z 13 czer wca 2019 r. (sygn. akt jw.). Jak już wyjaśniono, z ostało ono doręczone skarżącemu 25 czerwca 2019 r. Obecny p ełnomocnik skarżącego , co wynika z załącz onych przez niego dokum entów, otrzymał rozstrzygni ę cie ORA o wyznaczeniu go pełnomocnikiem 5 grudnia 2019 r. T ermin do wniesienia skargi konstytucyjnej zaczął biec 26 czerwca 2019 r. ( dzień po doręczeni u odpisu postanowienia z 13 czerwca 2019 r. ), został zaś wstrzymany 12 sierpnia 2019 r. (złożenie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu ) , a więc po 47 dniach. Oznacza to, że do wniesienia skargi pozostało 33 dni (90 dni pomniejszone o 47 dni). Wzno- wienie terminu nastąpiło 5 grudnia 2019 r. (doręczenie pe łnomocnikowi rozstrzygnięcia ORA ) , natomiast skarga została wniesiona 5 marca 2020 r., a więc po upływie 91 dni od daty wznowienia terminu. W konkluzji skarga została wniesiona łącznie po upływie 124 dni (33 dni powiększone o 91 dni). Należy przy tym zauwa żyć, że nawet gdyby przyjąć, i ż złoże- nie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w Sądzie Okręgowym wstrzymało bieg terminu, to i tak należałoby uznać, że skarga została wniesiona po upływie terminu. Pomiędzy wznowieniem terminu a złożeniem skargi upłynęło bowiem 91 dni. OTK ZU B/202 1 Ts 43/20 poz. 89 8 Na marginesie Trybunał zauważa, że termin ten został obliczony biorąc pod uwagę da- tę doręczeni a rozstrzygnięcia ORA obecnemu pełnomocnikowi – adw okatowi A . S . Z doku- mentów dołączony ch do skargi konstytucyjnej wynika tymczasem, że pierwszym pełnomoc- nikiem do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej została wyznaczona adw okat K . D . O trzymała ona rozstrzygni ę cie ORA o wyznaczeniu j ej pełnomocnikiem z urzędu przed 19 listopada 2019 r. (data wniosku o zw olnienie jej z pełnieni a funkcji pełnomocnika). W orzecznictwie Trybunału brak jest jednolitego poglądu dotyczącego kwestii wpływu zmia- ny pełnomocnika z urzędu na bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Zgodnie z jednym z poglądów fakt ten nie m a wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi, który zaczyna biec od daty doręczenia pierwszemu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu roz- strzygnięcia samorządu adwokackiego/radcowskiego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 listopada 2019 r., sygn. SK 6/18 , OTK ZU A/2019, poz. 62). Według innego , zwolnienie przez sąd pełnomocnika z urzędu z obowiązku reprezentowania skarżącego skutkuje zawie- szeniem terminu do wniesienia skargi (zob. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2013 r., sygn. Ts 168/12, OTK ZU nr 5/B/2013, poz. 490). Wyrażono również pogląd , w myśl którego termin do wniesienia skargi konstytucyjnej ulega zawieszeniu dzień po wniesieni u przez pełnomocnika z urzędu wniosku o zwolnienie go z obowiązku reprezen- towania skarżącego (post anowienie Trybunału Konstytucyjnego z 1 grudnia 2015 r., sygn. Ts 81/15, OTK ZU nr 6/B/2015, poz. 701) . W niniejszym postanowieniu, nie przes ą dzając przedmiotowej kwestii, wskazano, że nawet gdyby przyjąć najkorzystniejszą dla skarżącego wykładni ę , to nale żałoby uznać, iż niniejsza skarga została wniesiona po upływie termin u . W skazana wyżej okoliczność, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, uzasadnia odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu . 5 . Trybunał uznaje również , że skarżący nie usunął wszystkich braków formalnych skargi. Skarżący wskazuje, że usunięcie braków formalnych skargi konstytucyjnej wskaza- nych w pkt 1, 3, 5 - 9 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 7 maja 2020 r. (dalej: zarządzenie sędziego TK) nie było możliwe z powodów obiektywnych . Sąd Okręgowy w L . , jak stwierdza skarżący, w związku z pa ndemią , na podstawie art. 173 k.p.c. – „ praktycznie zawiesił postępowani e z mocy prawa” w sprawie o sygn. akt [ … ] . W związku z zamknięci em czytelni akt w tym sądzie nie było więc możliwe wykonanie zarządzenia sędziego TK we wskazanym wyżej zakresie. Trybunał , odnosząc się do powyższej argumentacji przypomina, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zwią- zanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób za kaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) , wprowa- dzonym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. poz. 568, ze zm.; dalej: ustawa o COVID - 19 ) w okresie stanu zagrożenia epidemicz- nego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądo- wych – „ w innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw ” – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Stan zagrożenia epidemicznego – zgodnie z roz- porządzeniem Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 433, ze zm.) – wpro- wadzony zosta ł 13 marca 2020 r. S tan epidemii – w myśl rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epide- mii (Dz. U. poz. 491) – obowiązuje natomiast od 20 marca 2020 r. Tym samym od 14 marca 2020 r. należy wstrzymywać rozpoczęcie o raz zawieszać bieg terminów procesowych, w tym , OTK ZU B/202 1 Ts 43/20 poz. 89 9 o których mowa w u.o.t.p.TK. Zgodnie z art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmia- nie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS - CoV - 2 ( Dz. U. poz. 875, ze zm.; dalej: ustawa zmieniająca) z dniem 16 maja 2020 r. uchylony został art. 15zzs ustawy o COVID - 19. Ustawodawca przewidział jednak 7 - dniowy termin, po którym terminy wstrzymane rozpoczynają swój bieg, zaś zawieszone – biegną dalej. W myśl art. 68 ust. 6 i 7 ustawy zmieniającej, terminy w postępowaniach, o któ- rych mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się na pod- stawie art. 15zzs ustawy o COVID - 19, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejs zej ustawy, a te , których bieg uległ zawieszeniu , biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Skoro ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem 16 maja 2020 r., ustanie przyczyny powodującej wstrzymanie rozpoczęcia, jak i zawiesz enie biegu terminów procesowych nastąpi z upływem 23 maja 2020 r. O znacza to, że od 24 maja 2020 r. terminy, których bieg uległ zawieszeniu biegną dalej , zaś te , które wstrzymano , dopie- ro bieg swój rozpoczną. Zarządzenie sędziego TK z 7 maja 2020 r. zostało doręczone skarżącemu 12 maja 2020 r. Zgodnie z wyżej przytoczonymi aktami prawnymi 7 dniowy termin na usuni ę cie bra- ków formalnych skargi, o którym stanowi art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK , rozpoczął bieg dopiero 24 maja 2020 r. Oznacza to , że skarżący mógł je usunąć do 1 czerwca 2020 r. Tymczasem pismo procesowe, w którym skarżący ustosunkował się do zarządzenia sędziego TK , zostało nadane 19 maja 2020 r., a więc wówczas, gdy termin na usuni ę cie braków formalnych skargi konstytucyjnej jeszcze nie rozpoczął biegu . Zakładając, że faktycznie Sąd Okręgowy w L . – jak wskazuje skarżący – „praktycznie zawiesił postępowania z mocy prawa”, nie można domniemywać, że stan ten istniał również po 19 maja 2020 r. Trybunał przyp om ina ponadto , że w myśl art. 36 u.o.t.p. TK , w zakresie nieuregulowa- nym w ustawie , do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy k.p.c., a wi ę c również przepisy odnoszące się do przywrócenia terminu (art. 68 - 172 k.p.c.). Jeżeli skarżący – bez swojej winy – nie mógł usunąć braków w terminie, mógł złożyć wniosek o jego przywrócenie (art. 168 § 1 k.p.c.). Należy się t ym samym negatywnie odnieść do wnio- sku skarżącego o uchylenie zarządzenia sędziego TK. S twierdz ić również należy , że wskazane przez skarżącego „praktyczne zawieszenie postępowania z mocy prawa” oraz zamknięcie czytelni akt Sądu Okręgowego w L . nie mogło być przeszkodą do usunięcia wszystkich braków formalnych skargi konstytucyjn ej. Skarżący nie tylko został wezwany do doręczeni a odpisów odpowiednich dokumentów, ale także m.in. do wskazania, które jego konstytucyjne wolności lub prawa, wynikające z przywołanych we wniesionej skardze przepisów Konstytucji, zostały naruszone przez zaskarżone przepisy oraz dokładne okr eślenie sposobu ich naruszenia, jak również do uzasadnieni a zarzutów niekonsty- tucyjności kwestionowanych przepisów z powołaniem argumentów na ich poparcie . Trudno uznać, aby do usunięcia przedmiotowych braków potrzebny był dostęp do akt sprawy, w szczególn ości, że skarżący dysponował większością orzeczeń wydanych w jego sprawie. W skazane wyżej okoliczności, na podstawi e art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK, uzasadniają odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. P O U C Z E N I E Na po dstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżące mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na niniejsze postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.