Ts 22/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 lipca 2026 r. Pozycja 80 POSTANOWIENIE z dnia 18 marca 2026 r. Sygn. akt Ts 22/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz – przewodniczący Bogdan Święczkowski – sprawozdawca Wojciech Sych , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowieni e Trybunału Konstytu- cyjnego z 18 października 2023 r. o odmow ie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J . C . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 31 stycznia 2022 r. (data nadania) J . C . (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez pełnomocnika z urzędu , wystąpił o stwierdzenie niezgodności art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasad- nionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, ze zm.) w związku z art. 397 § 1 ustawy z dnia 17 li - stopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) „w zakresie, w jakim wyłącza jawność rozpoznania przez sąd sprawy w przedmiocie skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasad- nionej zwłoki (skargi na przewlekłość postępowania)” z art. 45 ust. 1 i 2 w związku z art. 37 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Postanowieniem z 18 października 2023 r. Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . Analiza wniesionej skargi konstytucyjnej, przeprowadzona na podstawie przepisów u.o.t.p.TK: art. 44 ust. 1, art. 44 ust. 2, art. 44 ust. 3, art. 77 ust. 1 oraz art. 114 ustawy z dnia OTK ZU B/2026 Ts 22/22 poz. 80 2 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, ze zm. ), prowadziła do wniosku, że termin, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, upłynął z końcem dnia 24 stycznia 2022 r., natomiast skarga konstytucyjna została wniesiona 31 stycznia 2022 r. (data nadania) . W związku z tym Trybunał stwierdził, że rozpatrywana skarga konstytucyjna została wniesiona 9 5 dnia od dnia następnego po dniu doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia, czyli z przekroczeniem ustawowego terminu przewidzianego do wniesienia skargi konstytucyjnej. 3. W piśmie z 2 listopada 2023 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na posta- nowienie Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej , zaskarżając je w całości. Z askarżonemu postanowieniu zarzuc ił naruszenie prawa proceduralnego i prawa materialnego : 1. art. 36 u.o.t.p.TK w związku z art. 165 § 3 k.p.c. , stwierdzając błędn e ustaleni e stanu faktycznego „ w zakresie uznania zło- żenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w dniu wpływu wniosku do Sądu Re- jonowego w S . tj. 28 lipca 2021 r. – 7 dni po doręczeniu orzeczenia ostatecznego, podczas gdy oddanie tego wniosku poprzez złożenie go przez skarżącego będącego osobą pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego – Aresztu Śledczego w S . , nastąpiło w dniu 26 lip- ca 2021 r. ” , 2. art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK w związku z art. 44 ust. 2 i 3 pkt 1 u.o.t.p.TK i art. 36 u.o.t.p.TK w związku z art. 165 § 1 k.p.c. w związku z art. 114 k.c. „ poprzez jego nieprawi- dłowe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, iż trzymiesięczny termin na złożenie skargi konstytucyjnej jest terminem 90 dni i ulega wstrzymaniu tak jak termin liczony w dniach, podczas gdy termin określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK jest terminem ciągłym, liczonym w miesiącach i nie może mieć do niego zastosowania art. 114 k.c. ” , 3. art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK „ poprzez odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jako wniesionej po upływie terminu ” , 4. a rt. 2 w związku z art. 79 ust. 1 Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej „ poprzez odmowę przyjęcia skargi konstytucyjnej do roz- poznania i skróceni e trzymiesięcznego terminu na złożenie skargi konstytucyjnej ustanowio- nego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK do 90 dni oraz bezpodstawne skrócenie terminu dla ustano- wionego w sprawie pełnomocnika do niepełnych trzech miesięcy (83 dni) ” (s. 1 i 2 zażalenia). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał , w składzie trzech sędziów , rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytu- cyjny bada przede wszystkim , czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnie- nie przesłanek odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu . Trybunał analizuje także zarzuty zażalenia, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę za- skarżonego rozstrzygnięcia. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdz a , że postanowienie z 18 października 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jest prawidłowe, a stanowisko skarżącego wyrażone w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie przedstawiono argumentów, które podałyby w wątpliwość przesłankę odmowy nadania dalszego biegu skar- dze konstytucyjnej przedstawioną w postanowieniu. OTK ZU B/2026 Ts 22/22 poz. 80 3 3. W uzasadnieniu zażalenia skarżący zarzucił, że Trybunał nieprawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.c.) , skracając trzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej do 90 dni , przyjmując, że nie jest wymagana ciągłość tego terminu , podczas gdy termin określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK uznać należy za termin ciągły . Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny w pełni aprobuje ustalenia wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z 18 października 2023 r. dotyczące sposobu obli- czania terminu wystąpienia ze skargą konstytucyjną w sytuacji skierowania przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi konstytucyjnej. Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżą- cemu ostatecznego rozstrzygnięcia . Skarżący, s tosownie do art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK , w razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej, może złożyć do sądu rejonowego swego miejsca zamieszkania wniosek o ustanowienie dla siebie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Artykuł 44 ust. 3 zdanie pierwsze u.o.t.p.TK stanowi, że złożenie takiego wniosku wstrzymuje bieg terminu wniesienia skargi konstytucyjnej. W dniu złożenia przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu termin wniesienia skargi konstytucyjnej ule- ga zatem zawieszeniu i nie biegnie do czasu rozpoznania tego wniosku przez sąd . Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego przedstawionym w postanowieniu z 17 czerwca 2015 r., sygn. Ts 348/14 ( OTK ZU nr 3/B/2015, poz. 329) w przypadku zawieszenia terminu wniesienia skargi , w wyniku złożenia wniosku, o którym mowa w art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK , termin wskazany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK zostaje podzielony na dwa okresy: pierwszy, to okres od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia organu władzy publicznej do dnia wystąpienia przez niego z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a drugi, to okres od dnia powiadomienia pełnomocnika z urzędu o umocowaniu w sprawie do dnia wnie- sienia skargi konstytucyjnej. Łącznie oba okresy nie mogą przekroczyć trzech miesięcy wska- zanych w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Podzielenie terminu złożenia skargi konstytucyjnej na dwa krótsze odcinki czasowe wymaga przy tym każdorazowego dokonania obliczeń zmierzają- cych do sprawdzenia, czy łączna ich suma nie przekracza trzech miesięcy. Zawieszenie biegu terminu następuje z reguły po okresie wyrażonym w dniach, dlatego aby sprawdzić, czy suma dwóch wskazanych wyżej okresów nie przekracza wspomnianych trzech miesięcy, niezbędne jest przyjęcie zasady określonej w art. 114 k.c., zgodnie z którą jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści. Zgodnie z powyższym, dla prowadzenia przedmiotowych obliczeń niezbędne jest przyjęcie reżimu przewidzianego w art. 114 k.c., nakazującego traktowanie miesiąca jako 30 dni . W przeciwnym razie dokonanie obliczeń jest nie możliwe do przeprowadzenia. Ustawowy t rzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej , zgodnie z art. 114 k.c. , odpowiada 90 dniom. Należy zatem przyjąć, że z chwilą złożenia przez skarżącego do właściwego miejsco- wo sądu rejonowego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, trzymiesięczny termin wniesienia skargi traktuje się tak, jakby od samego początku był terminem 90 - dniowym (zob. postanowienia TK z: 21 września 2011 r., sygn. Ts 294/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 379; 28 grudnia 2015 r., sygn. Ts 263/14, OTK ZU nr 6/B/2015, poz. 625; 15 kwietnia 2015 r., sygn. Ts 348/14, OTK ZU nr 3/B/2015, poz. 328 ; 17 czerwca 2015 r., sygn. Ts 348/14, OTK ZU nr 3/B/2015, poz. 329). Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny uznaje, że w zaskarżonym postanowieniu słusznie przyjęto, że termin wniesienia skargi konstytucyjnej został w niniej- szej sprawie przekroczony. Biorąc pod uwagę zarzut sformułowan y w zażaleniu , w którym skarżący podniósł, że oddanie wnios ku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konsty - tucyjnej „ poprzez złożenie go przez skarżącego będącego osobą pozbawioną wolności OTK ZU B/2026 Ts 22/22 poz. 80 4 w administracji zakładu karnego – Aresztu Śledczego w S . , nastąpiło w dniu 26 lipca 2021 r. ” , o rzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza , że przyjęcie takiego terminu nie miałoby wpływu na stwierdzenie , że skarg a konstytucyjn a została wniesiona zgodnie z terminem określonym w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Postanowienie Sądu Okręgowego w G . XVI Wydział Cywilny Odwoławczy z 21 maja 2021 r. ( sygn. akt […] ), wskazane w skardze jako ostateczne orzeczenie, doręczono skarżą- cemu 21 lipca 2021 r. Od 22 lipca 2021 r. rozpoczął bieg trzymiesięczny, 90 dniowy, termin wniesienia skargi konstytucyjnej. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporzą- dzenia skargi konstytucyjnej skarżący złożył 26 lipca 2021 r. w administracji zakładu karnego – Aresztu Śledczego w S . , a więc 5 dni po doręczeniu skarżącemu ostatecznego orzeczenia. Stosownie do art. 44 ust. 3 zdanie pierwsze u.o.t.p.TK tego dnia nastąpiło wstrzymanie biegu terminu wniesienia skargi konstytucyjnej. Postanowieniem z 23 września 2021 r. (sygn. akt […] ) referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w S . I Wydział Cywilny ustanowił dla skar- żącego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, który miał być wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w G . Pismem z 22 października 2021 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w G . poinformowała radcę prawnego, że został wyznaczony pełnomocni- kiem z urzędu dla skarżącego. Wymienione zawiadomienie doręczono pełnomocnikowi skar- żącego 2 listopada 2021 r. Zgodnie z art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p.TK 3 listopada 2021 r., tj. pierwszego dnia po dniu doręczenia radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego, nastąpiło wznowienie biegu terminu wniesie- nia skargi konstytucyjnej. Pełnomocnikowi skarżącego pozostał o do wniesienia skargi kon- stytucyjnej 8 5 dni (90 dni pomniejszone o 5 dni). Termin, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, upłynął z końcem dnia 26 stycznia 2022 r., skarga konstytucyjna została wniesio- na 31 stycznia 2022 r. (data nadania). R ozpatrywana skarga konstytucyjna została zatem wniesiona 9 5 dnia od dnia następnego po dniu doręczenia skarżącemu ostatecznego orzecze- nia, czyli z przekroczeniem ustawowego terminu przewidzianego do wniesienia skargi kon- stytucyjnej. Mając powyższe na uwadze Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji .