Ts 102/25

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 października 2026 r. Pozycja 204 POSTANOWIENIE z dnia 24 czerwca 2026 r. Sygn. akt Ts 102/25 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E . R . o zbadanie zgodności: art. 17 ust. 1 a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzin- nych (Dz. U. z 20 20 r. poz. 111 ) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grud- nia 2023 r. w zakresie, w jakim: 1 ) „ uniemożliwia osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. , w brzmieniu obowiązującym do dni a 31 grudnia 2023 r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przyznania prawa do świa - dczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z za- trudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności sta- łej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzieln ej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabi- litacji i edukacji w sytuacjach, gdy istniej e osob a zobowiązan a w pierwszej kolejności do alimentacji osoby niepełnosprawnej, któr a nie legit ymuj e się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiek- tywnych nie mo że sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymaga- jącą wsparcia ” , z art. 2 w związku z art. 3 2 ust. 1 w związku z art. 18 w zw iązku z art. 71 ust. 1 zd ani e 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ; 2 ) „ za jedyną przesłankę uprawniającą do świadczenia pielęgnacyjnego osoby wskazane [j] w art. 17 ust. 1 pkt 4 uznaje legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osoby spokrewnione w pierw- szym stopniu z osobą wymagającą opieki” , z art. 69 i art. 71 ust. 1 zdanie 2 Konstytucji , p o s t a n a w i a: 1 ) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w zakresie zbadania zgodności art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świad czeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. OTK ZU B/2026 Ts 102/25 poz. 204 2 w zakresie , w jakim „ uniemożliwia osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przyznania prawa do świadcze- nia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znaczn ym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełno- sprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacjach, gdy istnieje osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do alimentacji osoby niepełnosprawnej, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przy- czyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia”, z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 w związku z art. 71 ust. 1 zdanie 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ; 2 ) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w pozostałym zakresie . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 28 kwietnia 2025 r. (data nadania) E . R . (dalej: skarżąca) , reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru , wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następu- jącego stanu faktycznego. Burmistrz Miasta i Gminy W . d ecyzją z 27 stycznia 2023 r. (nr […] ) odmówił skarżą- cej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bra- tem . W uzasadnieniu decyzji wskazano, że siostra może ubiegać się o świadczenie pielęgna- cyjne na brata – osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdy ich rodzice nie żyją albo zostali pozb awieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legity- mują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie istnieje jednak negatywna przesłanka uniemożliwiająca siostrze przyznanie prawa do świad- czenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego brata, ponieważ , choć ojciec nie żyje, to matka legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym, a nie znacznym stopniu niepełnosprawności. Po rozpatrzeniu odwołania na decyzję Burmistrza Samorządowe Kolegium Odwoław- cze w P . decyzją z 25 kwietnia 202 3 r. (nr […] ) utrzymało ją w mocy. Skarżąca wniosła na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P . , który wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r. (sygn. akt […] ) oddalił ją w całości. W wyniku rozpoznania złożonej przez skarżącą skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Ad- ministracyjny wyrokiem z 3 grudnia 2024 r. (sygn. akt […] ) oddalił ją. Orzeczenie to – dorę- czone skarżącej 28 stycznia 2025 r. – wskazane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżą cej brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia różnicowania jej sytuacji od sytuacji innych opiekunów osób niepełnosprawnych, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów nie może realizować swoich obowiązków , tj. sprawować opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Niedopuszczalne jest w podobnych sytuacjach fa- woryzowanie jednych opiekunów osób niepełnosprawnych i dyskryminowanie innych. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2026 r. (doręczony m 11 marca 2026 r.) wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącej wynikające z powoła- OTK ZU B/2026 Ts 102/25 poz. 204 3 nych przez nią wzorców kontroli i w jaki sposób – jej zdaniem – zostały naruszone przez za- skarżony przepis; 2) dokładne uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu z konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącej, z powołaniem argumentów lub do- wodów na jego poparcie . W piśmie z 18 marca 2026 r. (data nadania) skar żąc a wykonał a powyższe wezwanie. Dodatkowo wniosła o stwierdzenie, że art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. w zakresie, w jakim za jedyną przesłankę uprawniającą do świadczenia pielęgnacyjnego osoby wskazane j w art. 17 ust. 1 pkt 4 uznaje legitymowanie się orzecze- niem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osoby spokrewnione w pierwszym stop- niu z osobą wymagającą opieki jest ni ezgodny z art. 69 i art. 71 ust. 1 zdanie 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Skarga konstytucyjna została sporządzona przez pełnomocnika – radc ę prawnego (art. 44 ust. 1 in fine u.o.t.p.TK). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarżąca: – dochowała terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2024 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnie- niem został doręczony skarżącej 28 stycznia 2025 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 28 kwietnia 2025 r. , – wyczerpała przysługującą jej drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), gdyż wskaza- ne wyżej orzeczenie , wskazane jako ostateczne w roz umieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest niezaskarżalne w trybie zwykłych środków odwoławczych, – przedstawiła stan faktyczny (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK) , – określiła przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK) , – wskazała, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – jej zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK) , – przedstawiła uzasadnienie sformułowanych przez nią zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Trybunał stwierdza także, że analizowana skarga n ie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a postawione w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w pkt . 1 sentencji. 3. W kwestii rozstrzygnięci a zawarte go w pkt . 2 sentencji postanowienia wskazać na- leży, że skarżąca w piśmie z 18 marca 2026 r. (data nadania) rozszerzyła zakres rozpoznawa- nej skargi poprzez dodanie noweg o zakresu zaskarżenia art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) w brzmieniu obo- wiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz powołanie nowego wzorca kontroli , tj. art. 69 Konstytucji. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż rozszerzenie zakresu skargi konstytucyjnej o nowe zarzuty, wychodzące poza granice określone we wniesionej już do Trybunału Konstytu- cyjnego skardze, nie jest możliwe po upływie terminu określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK OTK ZU B/2026 Ts 102/25 poz. 204 4 (zob. postanowienie TK z 11 września 2018 r. , sygn. Ts 94/17, OTK ZU B/2018 poz. 178 , a także wyrok TK z 7 marca 2006 r. , sygn. SK 11/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 27) . Nadto po upływie trzech miesięcy od daty doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia nie jest dopuszczalne rozszerzenie skargi o nowy wzorzec (zob. np. postanowieni a TK z : 20 lutego 2008 r. , sygn. SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 22 ; 7 maja 2024 r. , sygn. Ts 61/23, OTK ZU B/2024 poz. 194 ). W niniejszej sprawie z a początek biegu t erminu wniesienia skargi konstytucyjnej na- leży przyjąć 28 stycznia 2025 r., tj. datę doręczenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyj- nego z 3 grudnia 2024 r. P owołanie nowego przedmiotu i wzorca kontroli nastąpił o w piśmie z 18 marca 2026 r., a więc po upływie terminu określonego w art. 77 ust. 1 u. o. t.p.TK. Na tym etapie postępowania modyfikacje skargi należy więc uznać za niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w pkt . 2 sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżące j przysługuje prawo wniesienia zażalenia na punkt drugi powyższe go postanowieni a w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.