VI SA/Wa 1969/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Skarżącego O. T. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi wniesionej przez O. T. (dalej: "Strona", "Skarżący"), jest postanowienie z 12 maja 2025 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ") nr [...], wydane na podstawie art. 157 § 1 w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a.") oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) odmawiające na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., wszczęcia postępowania z wniosku Strony o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z 15 kwietnia 2024 r. nr [...]w przedmiocie ustalenia kosztów usunięcia pojazdu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że Prezydent [...]ostateczną decyzją z 15 kwietnia 2024 r. nr [...]Prezydent [...]ustalił wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowywaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki D. nr rej. [...] powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia (20 maja 2020 r.) do zakończenia postępowania na kwotę 56.095,08 zł. Jednocześnie organ zobowiązał do poniesienia ww. kosztów solidarnie Stronę oraz S. Y. SKO wskazało następnie, że 27 marca 2025 r. do Kolegium wpłynął wniosek Strony o stwierdzenie nieważności ww. decyzji jako skierowanej do osoby nie będącej stroną. Do wniosku załączona została umowa sprzedaży przedmiotowego pojazdu z 26 grudnia 2019 r., zawarta przez wnioskodawcę z S. Y., zgodnie z którą wnioskodawca nie był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, tj. 20 maja 2020 r. Organ wyjaśnił, że zgłoszenie zbycia pojazdu nastąpiło dopiero w 2025 r. po otrzymaniu przez wnioskodawcę upomnienia w sprawie zapłaty kosztów ustalonych kwestionowaną decyzją. Ponadto we wniosku wskazano, że od grudnia 2019 r., wnioskodawca zamieszkiwał pod adresem ul. [...]w W., tymczasem zawiadomienia od Policji oraz od organu I instancji kierowane były na niewłaściwy adres (ul. [...] W.). Po wybuchu wojny w lutym 2022 r. wnioskodawca często zmieniał miejsce zamieszkania. Wobec powyższego zdaniem wnioskodawcy decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną i zachodzi podstawa do stwierdzenia jej nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Organ wyjaśnił, że w odpowiedzi na wniosek wskazał, że były podejmowane próby zawiadomienia wnioskodawcy o toczącym się postępowaniu na ustalone adresy, co próbowała też uczynić Policja. Ponadto wnioskodawca miał obowiązek zgłosić zbycie pojazdu w terminie 30 dni, czego nie uczynił. Rozpatrując wniosek Strony, po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa organ wskazał m.in., że istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w ww. art. 156 § 1 K.p.a. Wyłącznie w tym zakresie organ może przeprowadzić ewentualne postępowanie dowodowe. Niedopuszczalne jest przy tym rozpatrywanie (ocena) istoty sprawy załatwionej weryfikowanym orzeczeniem (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt 1 SA/89/85, ONSA 1985, Nr I, poz. 30, LEN nr 9840). Tymczasem, jak wskazał organ, pełnomocnik wnioskodawcy uzasadnił żądanie stwierdzenia nieważności decyzji: 1) nowym dowodem w postaci umowy sprzedaży pojazdu z 26 grudnia 2019 roku - dowodu tego brak było w aktach sprawy zakończonej wydaniem kwestionowanej decyzji, 2) wpisami w CEPIK dokonanymi na podstawie zgłoszenia zbycia pojazdu z 2025 roku, tj. po wydaniu kwestionowanej decyzji i z naruszeniem art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, 3) pozbawieniem wnioskodawcy prawa do czynnego udziału w postępowaniu w związku z kierowaniem pism na niewłaściwy adres. Organ uznał, że nie są to wady o charakterze materialnoprawnym, lecz zarzuty dotyczące przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Co więcej, są to przesłanki wznowienia postępowania, a nie podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Kolegium wskazało, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Kolegium stwierdziło, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji oraz wznowienia postępowania nie mogą być stosowane zamiennie. Innymi słowy przesłanka wznowienia postępowania nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. W tym stanie rzeczy, Kolegium uznało, że nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy wnioskodawca (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) powołuje się na przesłanki wznowienia postępowania i domaga się przeprowadzenia nowego postępowania wyjaśniającego na podstawie nowych dowodów i nowych okoliczności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając postanowienie SKO z 12 maja 2025 r. w całości, wniósł o jego uchylenie w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, czego skutkiem było bezzasadne odmówienie wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...]z 15 kwietnia 2024 r. nr [...]w przedmiocie ustalenia kosztów usunięcia pojazdu, 2) art. 61a § 1 K.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową wszczęcia postępowania w sprawie w sytuacji, kiedy w sprawie nie zachodziły ku temu podstawy, to znaczy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę będącą stroną, a nie ma innych uzasadnionych przyczyn dla których postępowanie nie może być wszczęte - które to naruszenia z pkt 1) i 2) miały wpływ na wynik sprawy, jako że przy prawidłowym zastosowaniu ww. przepisów prawa procesowego organ powinien dojść do przekonania, że w sprawie zachodziły przesłanki do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...]z 15 kwietnia 2024 r. [...]w przedmiocie ustalenia kosztów usunięcia pojazdu. W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację popierająca sformułowane zarzuty. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jego uchylenie. W niniejszej sprawie Kolegium odmówiło Skarżącemu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...]z 15 kwietnia 2024 r. nr [...]w przedmiocie ustalenia kosztów usunięcia pojazdu uznając, że podstawy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji wskazane we wniosku Skarżącego, w istocie stanowią zarzuty dotyczące przeprowadzenia postępowania administracyjnego, a także są przesłankami wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący w swoim wniosku, istotnie podniósł zarzut, iż w postępowaniu zwyczajnym zakończonym decyzją Prezydenta [...]z 15 kwietnia 2024 r. został pozbawiony prawa do czynnego udziału w postępowaniu w związku z kierowaniem pism na niewłaściwy adres, co może stanowić wznowieniową przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Skarżący również złączył do swojego wniosku dwa dokumenty w postaci umowy sprzedaży pojazdu z 26 grudnia 2019 r., która nie była znana organowi przed wydaniem kwestionowanej przez Skarżącego decyzji oraz wpisy w CEPIK dokonane na podstawie zgłoszenia zbycia pojazdu z 2025 r., czyli po wydaniu kwestionowanej decyzji. Należy jednak zauważyć, że Skarżący wyraźnie zarzucił w swoim wniosku, iż nie był stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją Prezydenta [...]z 15 kwietnia 2024 r., ponieważ nie był już 20 maja 2020 r., a więc w dniu wydana przez Policję dyspozycji usunięcia pojazdu będącego przedmiotem tego postępowania, właścicielem tego pojazdu. Jak wynika natomiast z art. 130 a ust. 1 P.r.d., pojazd jest, co do zasady, usuwany z drogi na koszt właściciela. Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 10h i ust. 10i P.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (ust. 10h). Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h (ust. 10i). Skarżący wyraźnie stwierdził w swoim wniosku, że kwestionowana przez niego decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną i zachodzi podstawa do stwierdzenia jej nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie natomiast z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Skarżący w sposób niebudzący wątpliwości powołał się w swoim wniosku na tę przesłankę i na wykazanie zasadności swojego stanowiska przedłożył wskazane dowody. SKO błędnie zatem uznało, że przedłożona przez Skarżącego umowa sprzedaży pojazdu z 26 grudnia 2019 r., stanowi dowód, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i że mogłaby być ona uwzględniona jako dowód jedynie w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowieniowym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Należy również zauważyć, że Skarżący nie przedłożył powyższych dowodów w celu zakwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez organ I instancji w zwykłym trybie postępowania administracyjnego, dążąc do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy – co jak słusznie wskazało Kolegium, byłoby niedopuszczalne w trybie nieważnościom – lecz w celu wykazania, że w sprawie ziściła się przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. i kwestionowana decyzja, skierowana do Skarżącego, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Z tych również względów nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że Skarżący dążył do zamiennego zastosowanie przesłanek wznowieniowych i nieważnościach, co jak słusznie wskazał organ, również jest niedopuszczalne. Skarżący w ogóle nie powołał się na art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., lecz na art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. i jak zostało to już wskazane, powyższe dowody przedłożył na wykazanie zaistnienia przesłanki z tego przepisu. Dodać też należy że zasadność zarzutów nieważnościwych rodzi dalej idące skutki prawne niż zasadność zarzutów wznowieniowych. Stwierdzenie bowiem nieważności decyzji administracyjnej eliminuje tę decyzję z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym (ex tunc), co oznacza, że decyzja taka jest traktowana jakby nigdy nie została wydana. Dlatego też w niniejszej sprawie organ powinien był rozpoznać wniosek Skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...]z 15 kwietnia 2024 r. w przedmiocie ustalenia kosztów usunięcia pojazdu i poddając analizie dowody przełożone przez Skarżącego zbadać, czy w sprawie ziściła się przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd stwierdza, że z powyższych względów Kolegium odmawiając na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., wszczęcia postępowania z wniosku Strony, naruszyło ten przepis w związku z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., organ bowiem uniemożliwił Skarżącemu skorzystanie z przysługującego mu prawa do zaskarżenia kwestionowanej decyzji w nadzwyczajnym trybie nieważnościowym, co mogło też mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w przypadku bowiem zasadności zarzutów Skarżącego organ musiałby wyeliminować tę decyzję z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu i rozpozna wniosek Skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pk 1 lit. a i lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.), zasądzając od organu na rzecz Skarżącego kwotę 697 zł, obejmującą zwrot: wpisu w wysokości 200 zł, wynagrodzenia reprezentującego Skarżącego pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 tej ustawy.