IV SA/Wa 1033/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi O. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca O. R. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jej wniosek dotyczy sprawy kontroli decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014r. o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Z treści wniosku PPF, pisma z dnia 25 czerwca 2014r. oraz załączonych do niego załączników wynika, że wnioskodawca zamieszkuje wraz z mężem w mieszkaniu o pow. 62 m². Małżonkowie utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości ok. 2780 zł. Skarżąca uzyskuje także dochód z umów zlecenia, zawartych z [...] w W., z [...] w W. oraz ze [...] w W. Z tych źródeł w okresie od dnia 3 kwietnia 2014r. do dnia 16 czerwca 2014r. na jej konto wpłynęła kwota 6637 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi również [...] w W. Ta działalność nie przynosi jej dochodu, lecz generuje straty. O. R. jest ponadto właścicielem mieszkania położonego w W. ([...]), z którego czerpie korzyści finansowe w wysokości 727 zł. netto miesięcznie (umowa najmu). Skarżąca na dzień 31 grudnia 2013r. zalegała z opłatą czynszu (pismo Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 11 marca 2014r.). Jak wynika z wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej i jej męża, w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (8 czerwca 2014r.) dysponowali oni kwotą ok. 8300 zł. Z dokumentów tych wynika, że stałymi wydatkami, obciążającymi budżet rodzinny jest: czynsz za mieszkanie o pow. 62 m² (czynsz ten wynosi 642 zł., i opłaca go A. N.). O. R. jest posiadaczem lokaty w Banku [...] ([...]), którą systematycznie zasila (tzw. comiesięczne dopłaty). Stwierdzono, co następuje: Według art. 245 § 1, § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że obowiązek stron ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie wynika z art. 199 P.p.s.a. i dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, jeżeli poniesienie tych kosztów nie będzie wiązało się dla nich z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Istotą instytucji prawa pomocy jest to, że znajduje ono zastosowanie wobec osób pozostających w ubóstwie. Zdaniem referendarza sądowego, znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia skarżącej i dokumenty nie dają podstaw do przyjęcia, że uiszczenie kosztów sądowych i opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika pozostaje poza zasięgiem możliwości finansowych strony, a zatem złożony przez O. R. wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest uzasadniony. Majątek zgromadzony przez skarżącą i jej męża oraz ujawnione przychody w sposób jednoznaczny wykluczają ją z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Trzeba zauważyć, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (8 czerwca 2014r.) na rachunku bankowym skarżąca i jej mąż posiadali środki pieniężne w wysokości ok. 8300 zł. tj. w kwocie wielokrotnie przekraczającej koszty niniejszej sprawy. Okoliczność ta, w powiązaniu z brakiem przekonywujących argumentów oraz dowodów wskazujących na to, że te środki finansowe zostały obecnie wyczerpane (A. N. w dniu 23 czerwca 2014r. wypłacił z rachunku, którego jest posiadaczem kwotę 4600 zł.), uniemożliwia przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wyciągu z rachunku bankowego skarżącej wynika, że w dniu 12 kwietnia 2014r. skarżąca otworzyła lokatę długoterminową i w dniach 12 kwietnia, 7 maja i 7 czerwca 2014r. przelała na właściwe konto łącznie 800 zł. Zatem po opłaceniu kosztów niezbędnych dla codziennej egzystencji (zakup pożywienia, ubrania, opłacenie mieszkania), strona skarżąca posiada "wolne" środki finansowe. Referendarz wziął pod uwagę okoliczność, że mąż skarżącej korzysta z kredytu obrotowego na rachunku bieżącym (tzw. limit w rachunku bieżącym) w wysokości 5000 zł, jednak nie zmienia to dokonanej oceny. Zauważyć bowiem należy, że zarówno w kwietniu jak i w maju 2014r. salda końcowe konta A. N. prowadzonego przez [...] były dodatnie. Oznacza to, że A. N. nie korzysta z tego kredytu odnawialnego, co pośrednio dowodzi jego stabilnej sytuacji materialnej. Co więcej, referendarz zauważa, że udzielenie kredytu osobie fizycznej przez instytucje bankową potwierdza, że osoba ta nie jest pozbawiona zdolności kredytowej, i że może spłacać wiążące się z tym obciążenia. Skarżąca i jej mąż są współwłaścicielami mieszkania o powierzchni 62 m2. O. R. jest ponadto właścicielem mieszkania o powierzchni 39,75 m2., które wynajmuje "w celu spłaty długów poprzednich lokatorów". Skarżąca otrzymuje z tego tytułu 727 zł. netto miesięcznie. Jak wynika z oświadczenia strony skarżącej, czynsz za mieszkanie wynosi 404,78 zł., natomiast zaległość w dniu 31 grudnia 2013r. wynosiła 5446,00 zł. (strona nie przedłożyła dokumentu przestawiającego aktualny stan rozliczeń ze Wspólnotą Mieszkaniową). Odnosząc się do przedstawionych okoliczności, należy stwierdzić, że: po pierwsze – posiadanie przez wnioskodawcę nieruchomości przynoszącej dochód w zasadzie wyklucza przyznanie jej prawa pomocy, po drugie – dla przyznania prawa pomocy znaczenie mają tylko konieczne koszty utrzymania, a nie wszystkie wydatki jakie wnioskodawca ponosi. Ta ostatnia uwaga odnosi się także do wskazywanych przez skarżącą kosztów związanych z zawodem (koncerty, karty pamięci do sprzętu nagrywającego, koszty nut, płyt, wykonania nagrań utworów). Podkreślić trzeba, że nie są to bowiem wydatki związane z tzw. koniecznym utrzymaniem przez które należy rozumieć możliwość zakupu dóbr i usług o charakterze podstawowym. Uwaga ta ma znaczenie w kontekście treści przepisu art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Referendarz zauważa ponadto, ze skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów dotyczących szkoły pianistycznej, a jedynie stwierdziła, że zawiesiła działalność gospodarczą w maju 2014r. ze względu na "brak środków i warunków na prowadzenie szkoły". Reasumując wskazać należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Oznacz to, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżąca będąca przedsiębiorcą i właścicielem majątku (dwóch mieszkań) nie należy do tego kręgu podmiotów. Przyznania prawa pomocy nie może natomiast uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącą. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.