II OZ 1271/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia O.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1033/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi O.R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie. 4 1

Postanowieniem z 16 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił O.R. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] marca 2014 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dalszych pism i nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca zamieszkuje z mężem w mieszkaniu o pow. 62 m², małżonkowie utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości około 2790 złotych. Skarżąca uzyskuje także dochód z umów zlecenia zawartych z Ośrodkiem [...] w Warszawie, z Centrum Promocji Kultury Dzielnicy Praga Południe w Warszawie oraz ze Spółdzielnią "[...]" w Warszawie. Z tych źródeł w okresie od 3 kwietnia 2014 r. do 16 czerwca 2014 r. na jej konto wpłynęła kwota 6637 złotych. Skarżąca wskazała, że w lipcu, sierpniu i wrześniu nie miała dodatkowych dochodów. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi również Szkołę [...]. Ta działalność nie przynosi jej dochodu, lecz generuje straty i została zawieszona 19 maja 2014 r. Skarżąca jest ponadto właścicielem mieszkania położonego w Warszawie (Praga-Południe), z którego czerpie korzyści finansowe w wysokości 727 zł netto miesięcznie (umowa najmu). Skarżąca na dzień 31 grudnia 2013 r. zalegała z opłatą czynszu (pismo Wspólnoty Mieszkaniowej z 11 marca 2014 r.). Skarżąca wskazała dodatkowo, że obecnie zalega z opłatami wraz z odsetkami na kwotę 29779,19 złotych. W związku z tym długiem skarżąca wniosła pozew do sądu powszechnego przeciw byłym najemcom, którzy jej zdaniem przyczynili się do powstania długu. Z załączonej kopii pisma skierowanego do sądu powszechnego wynika, że skarżąca poniosła koszty napraw w mieszkaniu, które oddawała w najem, a także szacuje, że poniesie kolejne koszty remontu tego mieszkania. Z wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej męża wynika, że w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (8 czerwca 2014 r.) dysponowali oni kwotą około 8300 złotych. Ponadto skarżąca oświadczyła, że 23 czerwca 2014 r. jej mąż wypłacił z konta kwotę 4600 złotych, która to kwota została przeznaczona na wspólny wyjazd nad morze, aby wzmocnić organizm męża skarżącej przed operacją. Skarżąca przedstawiła również dokumenty, z których wynika, że jej mąż przewlekle choruje. Według wyciągu z rachunku bankowego za okres od 25 sierpnia 2014 r. do 13 września 2014 r. na konto skarżącej wpłynęła wyłącznie emerytura, jednocześnie z konta wypłacono kwotę 860 złotych, ale skarżąca nie wyjaśniła, na jaki cel przeznaczyła wskazaną kwotę. Saldo końcowe na dzień 13 września 2014 r. wynosiło 1,03 zł. Stałymi wydatkami obciążającymi budżet rodzinny jest czynsz za mieszkanie w wysokości 642 zł. Skarżąca jest posiadaczem lokaty w Banku PKO B.P., którą systematycznie zasila (tzw. comiesięczne dopłaty). Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że skarżąca, podejmując kroki mające na celu wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, miała możliwość zaplanowania wydatków na pokrycie kosztów postępowania. W tym okresie posiadała dodatkowe dochody z racji prowadzonej działalności oraz wykonywanych zleceń. W ocenie Sądu I instancji, zaakceptowanie stanowiska skarżącej wyrażonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oznaczałoby, że zawsze można się doszukać określonych wydatków, które w subiektywnym odczuciu osoby wnioskującej byłyby dla niej ważniejsze i którym byłaby skłonna przyznać pierwszeństwo przed kosztami sądowymi. W ocenie Sądu I instancji, w rozpatrywanej sprawie nie można stwierdzić, że skarżąca jest osobą, która nie jest w stanie pozyskać kwot umożliwiających udział w sporze sądowym. Skarżąca nie wykazała więc, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Wskazała, że nie posiada wiedzy prawniczej i w związku z tym wnosi o przyznanie jej adwokata z urzędu. Opisała również trudną sytuację zdrowotną swojej najbliższej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności, jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest zaś instytucją, która stanowi wyjątek od tej zasady. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Sąd I instancji, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, trafnie ocenił sytuację materialną skarżącej. Ocena ta jest pełna, rzetelna, i brak jest przesłanek do ponownego jej przytaczania. W szczególności Sąd I instancji szczegółowo przedstawił stan majątkowy skarżącej oraz aktualne w tym przedmiocie orzecznictwo sądów administracyjnych w analogicznych sytuacjach faktycznych i prawnych. Wyprowadzone na tej podstawie wnioski Sądu I instancji są prawidłowe. Argumenty zażalenia nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jak wynika z cytowanych wyżej przepisów, jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy jest sytuacja majątkowa strony. Nie może stanowić uzasadnienia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu brak wiedzy prawniczej wnioskodawcy, ponieważ przesłanka taka nie wynika z przepisów dotyczących przyznania prawa pomocy. Również kłopoty zdrowotne rodziny skarżącej nie mogły zostać w tym przypadku uwzględnione, skoro skarżąca nie wykazała skutecznie, że wpływają one jej sytuację majątkową w sposób, który uniemożliwiłby jej poniesienie kosztów postępowania. Należy więc podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca nie wykazała, że nie stać jej na poniesienie jakichkolwiek czy też pełnych kosztów postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 2 3