III SA/Wa 4155/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia 1) zwolnić skarżącą od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł (sto złotych), 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Skarżąca – Z. O., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych sprawie. Po dokonanym zajęciu egzekucyjnym z emerytury pozostaje jej jedynie kwota 1.100 zł, z której musi się utrzymać. Skarżąca ponosi duże koszty leczenia. Leczy się na nadciśnienie tętnicze. Przeszła operację zaćmy, biodra, kolana, kości udowej. Czeka na kolejną operację. Do swojego majątku Skarżąca zaliczyła ¼ udziału w mieszkaniu o pow. 64 m². Nie posiada innego majątku, ani oszczędności. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. W toku postępowania Skarżąca nadesłała: roczne obliczenie podatku PIT-40A za 2016 r., zeznanie podatkowe syna za 2016 r., zaświadczenie o zarobkach syna, kopie odcinków emerytury, zestawienie dochodów i wydatków. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącej oraz jej zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 2.862 zł. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynika, że aktualnie jedynym jej dochodem jest emerytura, która po potrąceniu, wynosi 1.100 zł netto miesięcznie. Syn Skarżącej uzyskuje natomiast dochód ze stosunku pracy w wysokości 754,65 zł netto (1/2 etatu). Łącznie ich dochód wynosi 1.854 zł. Z kolei miesięcznie wydatki Skarżąca określiła w następujący sposób: gaz 250 zł, prąd 200 zł, podatek od nieruchomości 20 zł, lekarstwa 200 zł, wyżywienie Skarżącej 400-500 zł, telefon 130 zł, wyżywienie syna 500 zł – łącznie 1.700-1800 zł. W związku z powyższym, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja finansowa Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżąca wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, że Skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa dawała podstawy do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w całości. Zauważyć bowiem trzeba, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Skarżąca natomiast uzyskuje wprawdzie niewysokie, ale stałe dochody z tytułu emerytury. Ponadto prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, który uzyskuje dochód ze stosunku pracy. Z zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków przedstawionych przez Skarżącą, wynika, że po odliczeniu najważniejszych wydatków, Skarżący i jej syn, dysponują nadwyżką finansową na poziomie od ok. 50 do 150 zł. Powyższe pozwala więc na chociażby symboliczne partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy uznał za zasadne zwolnienie Skarżącej od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Jednocześnie jednak referendarz sądowy zauważa, że zgodnie z art. 249 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.