III SA/Gl 75/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną oddala skargę.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] r działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm./ i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn.zm./, po rozpatrzeniu odwołania M.B. – dalej strona - od decyzji nr [...] z dnia [...] r. Prezydenta Miasta G., którą ten odmówił uznania w/w z dniem [...] r. za osobę bezrobotną utrzymał sporną decyzję w mocy. Stan sprawy jest następujący; W dniu [...] r organ I instancji wydał decyzję która odmówił uznania z dniem [...] r. M.B. za osobę bezrobotną, gdyż ww. w dniu rejestracji w PUP nie spełniał przesłanek zawartych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do nabycia statusu bezrobotnego. W złożonym odwołaniu skarżący podniósł iż ; - "poinformował, że reprezentowane przez niego firmy aktualnie nie osiągają przychodów w związku z czym można dojść do wniosku, że de facto nie prowadzą działalności, firmy te nie posiadają żadnego lokalu dostępnego dla klientów czynnego w określonych stałych godzinach, gdzie odbywałaby się ich obsługa, - w związku z tym jest gotowy do podjęcia pracy w pełnym wymiarze, - w czasie, kiedy reprezentował spółki, podjął również pracę od października 2016 r. na pełnym etacie w innej firmie". Organ na podstawie dokumentacji Powiatowego Urzędu Pracy ustalił że: - odwołujący w dniu [...] r. wypełnił elektronicznie, za pośrednictwem platformy praca.gov.pl, wniosek o dokonanie rejestracji jako bezrobotny, - w związku z rejestracją w PUP odwołujący przedłożył m.in. następujące dokumenty: a) świadectwo pracy wystawione w dniu [...] r. przez "A" Sp. z o.o. potwierdzające okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. w pełnym wymiarze czasu pracy, b) świadectwo pracy wystawione w dniu [...] r. przez "B" S.A. potwierdzające okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. w pełnym wymiarze czasu pracy, - na podstawie wydruku z KRS PUP ustalił, że odwołujący od 1[...] r. pełni funkcję prezesa zarządu spółki "C" Sp. z o.o., natomiast od [...] r. pełni funkcję prezesa zarządu spółki "D" Sp. z o.o. Rozpatrując sprawę Wojewoda stwierdził, że odwołujący w dniu [...] r. zarejestrował się w PUP w G. jako osoba bezrobotna podpisując oświadczenie, iż jest osobą zdolną i gotową do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Tymczasem odwołujący [...] r. oraz [...] r. zawarł dwie umowy spółki tj. "C" Sp. z o.o., która widnieje w KRS pod nr [...] oraz "D" Sp. z o.o., która widnieje w KRS pod nr [...] . Jak wynika z wydruku KRS dotyczącego spółki "C" odwołujący figuruje w ww. spółce jako wspólnik posiadający [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł oraz osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu, natomiast w spółce "D" odwołujący figuruje jako wspólnik posiadający [...] udziały o łącznej wartości [...] zł oraz osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu. Wojewoda wskazał, iż do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawie istotne jest to czy osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu w spółce z o.o. może być zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie regulują w sposób bezpośredni kwestii nabycia i posiadania statusu bezrobotnego przez osobę pełniącą funkcję prezesa zarządu w spółce z o.o. W takim przypadku należy odnieść się do przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy regulującego zagadnienie zdolności i gotowości bezrobotnego do podjęcia pracy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - bezrobotnym jest m.in. osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Warunkiem nabycia i posiadania statusu bezrobotnego jest spełnianie przez daną osobę warunków zawartych w art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy tj. m.in. bycie osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia. Tymczasem pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki z o.o. wiąże się z wykonywaniem przez tę osobę obowiązków i uprawnień wynikających z tej funkcji. Bez znaczenia przy tym jest, czy osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu pełni ją odpłatnie, czy też nie uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenia. Organ wskazał iż powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych i powołał wyrok NSA Z 5.02.2005 r. sygn. akt II SA 2902/01 gdzie stwierdzono, że "pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej". Podobnie NSA w wyroku z dnia 25.05.2016 r. sygn. akt. I OSK 1983/14. Organ zaznaczył, iż w rozpatrywanej sprawie uprawnienia i obowiązki prezesa zarządu spółki dotyczą odwołującego, który pełni funkcję prezesa zarządu dwóch spółek z. o.o., nie został z tych funkcji odwołany lub zawieszony, ani z nich nie zrezygnował. Spółki podjęły i prowadzą działalność gospodarczą. Odwołujący jako prezes zarządu reprezentuje spółki, jest zobowiązany do prowadzenia ich spraw i składania w ich imieniu oświadczeń. Jak oświadczył odwołujący obie firmy prowadzą działalność gospodarczą oraz są zarejestrowane jako podatnik VAT czynny. Organ przywołał przepisy ustawy o podatku od towarów i usług z 11.03.2004 r. (Dz. U. z 2004 Nr 54 poz. 535) normujące zagadnienia rejestracji podatnika VAT. Podniósł, iż obowiązek rejestracji jako podatnika VAT UE ciąży na podatnikach VAT czynnych, którzy zamierzają dokonywać transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia lub wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i wskazał kto jest podmiotem czynnym VAT. Podzielił pogląd Powiatowego Urzędu Pracy w G., iż gotowość do podjęcia pracy oznacza sytuację, gdy osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę. Nałożenie na daną osobę wykonywania obowiązków prezesa zarządy spółki powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia pracy. W konsekwencji Wojewoda stwierdził, iż pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki z o.o. jak w przypadku odwołującego stanowi przeszkodę do nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej. Wynika to z faktu, iż gotowość do podjęcia pracy nie może opierać się jedynie na subiektywnych odczuciach zainteresowanego, ale musi być rozpatrywana w kategoriach obiektywnych jako rzeczywista, faktyczna możliwość podjęcia pracy. Zdaniem organu odwołujący nie jest gotowy do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, bowiem fakt, iż jest prezesem zarządu dwóch spółek prawa handlowego, świadczy o konieczności jego wysokiego zaangażowania w prowadzenie spraw spółki. O aktywnym działaniu spółki świadczy m.in. strona internetowa firmy "C" Systemy osłonowe, z której wynika, że "[...]". Firma "D" Sp. z o.o. działa natomiast w sektorze handel elektroniczny i domy wysyłkowe. Charakter i szeroki zakres prowadzonej przez odwołującego działalności - zdaniem tut. organu - koliduje zatem z realną możliwością podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Istotne znaczenie przy tym ma to, że na osobie pełniącej funkcje członka zarządu spółki ciążą określone zadania, które muszą być wykonane osobiście, tym samym taka osoba nie jest gotowa do podjęcia pracy. Organ odwołał się do wyroku z dnia 28.06.2011 r. sygn. akt. I OSK 338/11 gdzie NSA stwierdził, że "ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Jednakże kierując się zasadami wykładni funkcjonalnej, celowościowej i systemowej, nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Niewątpliwie taka deklaracja także jest niezbędna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoba dążąca do uzyskania statusu bezrobotnego w chwili rejestracji musi wprost (a nie w sposób tylko dorozumiany) i w konkretnej formie (podpisanie w obecności urzędnika formuły oświadczenia znajdującego się na karcie rejestracyjnej) uzewnętrznić wolę świadczenia pracy. Jednakże gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego. Gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych. Gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy". W związku z tym, iż odwołujący aktualnie pełni funkcję prezesa zarządu dwóch spółek prawa handlowego, nie został z nich odwołany, ani nie złożył rezygnacji z pełnienia tych funkcji, nie jest osobą w pełni zdolną i gotową do podjęcia pracy, zatem nie może nabyć statusu osoby bezrobotnej. W Skardze do WSA w Gliwicach skarżący podniósł, iż nie odniesiono się do odwołania gdzie wskazał dowody, które świadczyły, że stanowisko Urzędu Pracy jest błędne i nie został wniosek o rejestrację w rejestrze bezrobotnych prawidłowo zbadany. Podniósł, iż jeżeli w okresie pracy na etacie, tj. od października 2016 r. do lipca 2020 r. jest w stanie pracować w pełnym wymiarze czasu pracy jako przedstawiciel handlowy i jako jej pracownik również wyjeżdża w delegacje kilkudniowe i jednocześnie jest w stanie prowadzić sprawy spółki, to brak jest podstaw do przyjęcia że aktualnie nie jest w stanie takiej pracy wykonywać. Zakwestionował stanowisko Wojewody, że "gotowość do pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy", oraz "w związku z tym, iż odwołujący aktualnie pełni funkcję prezesa zarządu dwóch spółek prawa handlowego, nie został z nich odwołany, ani nie złożył rezygnacji z pełnienia tych funkcji, nie jest osobą w pełni zdolną i gotową do podjęcia pracy, zatem nie może nabyć statusu osoby bezrobotnej". Podkreślił, iż jeżeli jest w stanie pracować w pełnym wymiarze czasu pracy, wyjeżdżać w kilkudniowe delegacje i wykonywując te czynności pracował na etacie w dwóch firmach jednocześnie pełniąc funkcję prezesa zarządu to jest gotowy do podjęcia pracy i jest to rzeczywista, faktyczna i aktualna możliwość jej podjęcia. Odniósł się do argumentu Wojewody [...], iż spółka C posiada stronę internetową wskazując, iż spółka C w bieżącym kwartale (tj. od [...] do [...] ) osiągnęła przychód (tj. wartość sprzedaży towarów i usług) w wysokości [...] zł. netto i była to jedna pozycja z 10 października, zatem to świadczy o tym iż spółka aktualnie nie prowadzi sprzedaży. Strona internetowa istnieje i musi istnieć ponieważ spółka ma podpisaną umowę z firmą, która zajmuje się jej pozycjonowaniem. Wyłączenie jej spowodowałoby nałożenie na spółkę kary finansowej, ponieważ w przypadku osiągnięcia wyznaczonych przez stronę pozycji należy się firmie pozycjonującej z tego tytułu wynagrodzenie. Wskazał także i z dniem [...] r. spółka C będzie postawiona w stan likwidacji, jeżeli nie uda się znaleźć osoby zainteresowanej odkupieniem udziałów. Spółka nie posiada praktycznie żadnego majątku także również likwidacja nie będzie czasochłonna i nie będzie kolidowała z pracą na pełnym etacie. Druga spółka, której jestem reprezentantem, czyli D Sp. z o. o., została wpisana do KRS [...] r. Aktualna sytuacja na rynku związana z epidemią spowodowała, że faktyczne rozpoczęcie sprzedaży zostało przesunięte na okres gdy ta sytuacja zostanie opanowana. W bieżącym kwartale przychód spółki wyniósł 0 zł. Spółka będzie prowadziła sprzedaż na odległość także ta praca również nie stanowi przeszkody w wykonywaniu innych obowiązków na etacie. Skoro spółki, których jest prezesem nie prowadzą aktualnie sprzedaży, to również nie koliduje to z pracą w innej firmie na innym stanowisku. Szczególnie, że spółka C sprzedaży już nie będzie prowadziła, natomiast spółka D jeszcze praktycznie jej nie rozpoczęła. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Istotą sporu jest zasadność odmowy przyznania stronie statusu osoby bezrobotnej z uwagi na pełnienie przez nią funkcji w zarządach spółek prawa handlowego "C" gdzie strona w pierwszej z ww. spółek jako wspólnik posiada [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł oraz osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu, natomiast w spółce " D" posiada [...] udziały o łącznej wartości [...] zł oraz pełni funkcję prezesa zarządu. Organy stanęły na stanowisku, że zajmowanie tych stanowisk stoi w sprzeczności ze stałą i pełną gotowością do podjęcia zatrudnienia, co jest warunkiem koniecznym do posiadania statusu osoby bezrobotnej; zdaniem strony nie utraciła ona możliwości do podjęcia zatrudnienia . W tak zarysowanym sporze Sąd podzielił stanowisko organów. Definicję legalną osoby bezrobotnej zawiera art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 1482 z późn, zm.). Stanowi on, że termin "bezrobotny" oznacza osobę, o której mowa bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy czym w pkt. pkt. a – m ustawa zawiera szereg warunków dodatkowych. W ocenie Sądu z cytowanego przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia wynika przesłanka stanowiąca istotny element definicji bezrobotnego, a mianowicie "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu, gdyż w przeciwnym razie zasadne będzie pozbawianie lub nieprzyznanie stronie statusu bezrobotnego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Chodzi tu o możliwość podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego gotowości do pracy nie można utożsamiać wyłącznie z deklarowaną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy, ale z rzeczywistymi możliwościami jej wykonywania. W ocenie Sądu zaś w sytuacji pełnienia funkcji w zarządach spółek prawa handlowego rzeczywiste możliwości podjęcia pracy są co najmniej ograniczone w stosunku do tych, jakie istnieją, gdy bezrobotny nie wykonuje żadnego zajęcia i "jest gotowy do podjęcia zatrudnienia". Zdaniem Sądu w zakresie analizy gotowości do podjęcia zatrudnienia obowiązuje kryterium 0-1 , a zatem albo bezrobotny wykonuje jakieś zajęcie i wówczas nie jest gotowy do podjęcia pracy albo go nie wykonuje i znajduje się w stanie gotowości do podjęcia pracy, a tym samym posiada status bezrobotnego, przy założeniu spełnienia wszystkich pozostałych koniecznych przesłanek ustawowych. Powyższe świadczy o prawidłowości wykładni dokonanej przez organ – z woli ustawodawcy wykonywanie zajęć ograniczających pełną dyspozycyjność bezrobotnego jako potencjalnego pracownika (za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w ustawie o promocji zatrudnienia, np. nauka w szkole dla dorosłych, studia niestacjonarne) musi skutkować pozbawianiem go lub nieprzyznaniem mu statusu bezrobotnego. W wyroku WSA w Gliwicach z 8.02.2018r. sygn. akt IV SA/Gl 1010/17 Sąd stwierdził, że celem ustawodawcy było uznanie za bezrobotną osoby, która jest niezatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Taki cel wynika z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a inne rozumienie tego przepisu może być wręcz zachętą do podejmowania okazjonalnej pracy w warunkach tzw. szarej strefy. Sąd orzekający w pełni aprobuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Podobnie orzekł WSA w Szczecinie w wyroku z 7.02.2018r. sygn. akt II SA/Sz 974/17 stwierdzając, że "Status osoby bezrobotnej może uzyskać tylko osoba nieaktywna w sferze pracy, bez jakiejkolwiek dochodu z tego tytułu, a podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od jej wymiaru czasowego, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów stanowi przesłankę utraty statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z tego tytułu." Uzupełniając powyższe można dodać, że wszystkie niezbędne wymogi do uznania za osobę bezrobotną muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyłącza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej. Tak więc nawet sytuacja, gdy osoba nie osiąga dochodów z pracy, ale podejmuje jakąś formę aktywności zawodowej jest wystarczająca dla uznania jej za osobę niespełniającą warunku gotowości do pracy, co wyklucza nadanie jej statusu osoby bezrobotnej. Status bezrobotnego traci zatem nie tylko ten, kto osiąga dochody z pracy świadczonej na podstawie zawartej umowy, lecz także ten, kto faktycznie ją wykonuje, nawet dochodów tych nie osiągając. Elementem decydującym jest tu fakt wykonywania pracy. Analogiczne stanowisko wyraził NSA w wyroku z 16.01.2018r. o sygn. I OSK 2666/17, w którym wypowiedział tezę, że skoro niespełnieniem przesłanki gotowości podjęcia zatrudnienia, jest aktywność w postaci członkostwa w zarządzie osoby prawnej, potwierdzona dokumentami statutowymi, to nie ma potrzeby badania zakresu dyspozycyjności osób ubiegających się o status osoby bezrobotnej w oparciu o inne dowody. Poglądy te Sąd orzekający w pełnym zakresie podziela. W konsekwencji powyższych uwag argumenty skargi, iż spółki prawa handlowego aktualnie nie prowadzą sprzedaży lub w bardzo szczątkowym zakresie (spółka C która w IV kwartale 2020r osiągnęła przychód ze sprzedaży towarów i usług w wysokości [...] zł. netto) pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak już powiedziano pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek do uzyskania statusu bezrobotnego. Podsumowując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W takim zaś przypadku, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.