III SA/Gl 554/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 czerwca 2022 r. nr SKO-L-41.6/119/2022/7908/LZ w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 1 czerwca 2022 r. nr SKO-L-41.6/119/2022/7908/LZ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO), po rozpatrzeniu odwołania R. K. (dalej jako: Wnioskodawca, Strona, Skarżący) od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przez Specjalistę Działu Dodatków Mieszkaniowych w [...] z 28 kwietnia 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego - utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W podstawie prawnej powołało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 2021; dalej jako: ustawa). W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazano, że Specjalista Działu Dodatków Mieszkaniowych w [...] decyzją z 28 kwietnia 2022 r. odmówił Stronie przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu wskazał na zaświadczenie z 19 kwietnia 2022r. z zakładu karnego, z którego wynikało, że wnioskodawca jest osobą osadzoną odbywającą karę pozbawienia wolności. Od decyzji tej w terminie odwołanie wniósł Skarżący wyrażając niezadowolenie z odmowy przyznania świadczenia i podkreślając fakt zamieszkiwania brata w tym lokalu, jego trudną sytuację oraz korzystanie z opieki społecznej. SKO po zapoznaniu się z aktami sprawy utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wskazując, iż zachodzą przesłanki do odmowy dodatku mieszkaniowego. W tej sprawie strona wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożyła w dniu 25 marca 2022 r. z którego wynika, że prowadzi 2-osobowe gospodarstwo domowe zajmujące lokal o pow. [...] m2, do wniosku dołączyła deklarację o dochodach. Z akt sprawy wynika, iż przebywa w zakładzie karnym; nie jest tam zatrudniona. Dalej podkreśliło, że zgodnie z ugruntowanym dotychczas orzecznictwem sądowym przebywanie w zakładzie karnym nie stanowiło przeszkody do przyznania dodatku mieszkaniowego, jednakże nowelizacja ustawy o dodatkach mieszkaniowych od lipca 2021 r. spowodowała istotną zmianę zakresu podmiotowego świadczenia. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 2 ust. 3 ustawy dodatek mieszkaniowy nie przysługuje osobom przebywającym w zakładzie karnym. Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę podnosząc te same argumenty co w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i uznając zarzuty podniesione w skardze oraz przytoczone w związku z nimi argumenty za bezpodstawne i nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone wedle powyższych kryteriów badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie można organom orzekającym w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia należy podkreślić, iż istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie czy faktycznie – jak twierdzą organy obu instancji - występuje przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Na wstępie należy podkreślić, że głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to ma zatem pomóc osobie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, a spełniającej wymogi ustawy, w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym osoba ta zamieszkuje. Instytucja dodatku mieszkaniowego, uregulowana w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jest szczególnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal (por. uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 maja 1996 r. sygn. akt OPK 12/96, ONSA 1997, z. 1, poz. 10; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3118/95, niepubl.; A. Mączyński, A. Proksa: "Nowe prawo lokalowe z komentarzem", Wyd. Centrum Prawne, Kraków 1994, str. 61; A. Gola, J. Suchocki: "Ustawa o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych – komentarz", Wyd. Prawnicze, Warszawa 1996, str. 88). Zasady i tryb przyznawania dodatków mieszkaniowych, zasady ustalania ich wysokości i wypłacania normują przepisy wskazanej wyżej ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W ocenie tut. Sądu w przedmiotowej sprawie organy działały prawidłowo i zgodnie z odnośnymi przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Art. 7 ust. 1 ustawy określa kompetencję organu wykonawczego gminy do załatwienia sprawy w przedmiocie dodatku mieszkaniowego poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która ma charakter związany co oznacza, że w przypadku spełnienia przez stronę wymaganych warunków i ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na zakwalifikowanie danej osoby jako uprawnionej do otrzymania tego świadczenia, wójt (burmistrz, prezydent miasta) ma obowiązek wydać decyzję pozytywną. Jednakże stosownie do art. 2 ust. 3 pkt 5 ustawy dodatek mieszkaniowy nie przysługuje osobom przebywającym w zakładzie karnym - jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne całodobowe utrzymanie. Z ustaleń organów wynika, iż strona złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego 25 marca 2022 r. z którego wynika, że prowadzi 2-osobowe gospodarstwo domowe zajmujące lokal o pow. [...] m2; do wniosku dołączyła deklarację o dochodach. Natomiast z zaświadczenia z 19 kwietnia 2022r. wynika, iż przebywa jako osoba osadzona, odbywająca karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w G.; nie jest tam zatrudniona. Podkreślić należy, że w orzecznictwie akcentuje się, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego jest decyzją związaną, a zatem organ nie ma możliwości swobodnego wyboru następstwa prawnego. Przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw i to bez względu na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osób starających się o dodatek. Prawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, w szczególności zaś, by to od decyzji tego organu zależało w sposób bezpośredni przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz jego rozmiar, względnie by organ miał jakąkolwiek możliwość odstąpienia od zasad przyznawania dodatku mieszkaniowego i przyznania go mimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Jednocześnie jednak w art. 2 ust. 3 ustalił negatywne przesłanki uniemożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o to świadczenie. Skoro zatem Strona jako wnioskodawca aktualnie przebywa w zakładzie karnym, to tym samym zachodzi negatywna przesłanka z wyż. cyt. art. 2 ust. 3 skutkująca decyzją odmowną. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku