III SA/Gd 1044/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić wniosek skarżącego – A. M. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – F. K.

Wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r. (sygn. akt III SA/Gd 1044/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpatrzeniu skargi A. M., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2016 r. (nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Wyrok z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 7 marca 2017 r. W dniu 23 czerwca 2017 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego F. K. twierdząc, że wskazany sędzia sprawozdawca uniemożliwia mu wniesienie skargi kasacyjnej – bowiem w dniu 10 kwietnia 2017 r. wydał postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, a następnie postanowieniem z dnia 19 maja 2017 r. odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W podobnych sprawach inni sędziowie nie odrzucali skarg kasacyjnych, dlatego zdaniem skarżącego sędzia F. K. jest nieobiektywna i działa na jego niekorzyść, co budzi uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności tego sędziego. W dniu 28 czerwca 2017 r. sędzia WSA F. K. złożyła oświadczenie, że pomiędzy nią a stronami w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 1044/16 nie zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1/ w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2/ swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3/ osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4/ w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5/ w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6/ w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a/ dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7/ w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). W myśl natomiast art. 19 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego od udziału w sprawie na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Stosownie do art. 22 § 1 p.p.s.a., o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa, wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego wyznaczonego do orzekania w danej sprawie. Oznacza to, że o zasadności wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy wskazuje on określonego sędziego/sędziów, a jednocześnie oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego/sędziów są uzasadnione. W niniejszej sprawie powodem złożenia wniosku o wyłączenie sędziego WSA F. K. od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 1044/16 było wskazanie przez skarżącego, że sędzia wydał niekorzystne dla niego postanowienia, uniemożliwiające skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej. Dokonując oceny zasadności złożonego wniosku Sąd stwierdza, że wskazane kwestie nie wypełniają żadnej z przesłanek wyłączenia sędziego z mocy prawa, wymienionych enumeratywnie w art. 18 § 1 p.p.s.a., a także nie stanowią żadnych innych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego WSA F. K. w przedmiotowej sprawie, stosownie do art. 19 p.p.s.a. Na podstawie akt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że odrzucenie skargi kasacyjnej (postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r.) nastąpiło na skutek złożenia przez skarżącego skargi kasacyjnej osobiście, w sytuacji gdy art. 175 § 1 p.p.s.a. w sposób wyraźny wymaga, aby skarga kasacyjna od wyroku została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei wydanie postanowienia z dnia 19 maja 2017 r. o odrzuceniu zażalenie było uzasadnione również faktem, że zażalenie to nie zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, co z kolei jest wymagane w świetle art. 194 § 4 p.p.s.a. Oba wymienione postanowienia są zasadne i wbrew stanowisku skarżącego nie wskazują na brak bezstronności sędziego, ale są wynikiem zaniedbań ze strony skarżącego, który zignorował stosowne pouczenia Sądu. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia mają swoje uzasadnienie w zaistniałych okolicznościach oraz przepisach prawa. Mając to na uwadze należy wskazać, że w orzecznictwie podnosi się, iż wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008/6/97). Nie może tym samym ta instytucja prawna służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09, LEX nr 574751). Podkreśla się także, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być wyłącznie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie, że dany sędzia np. dyskryminuje stronę wobec organu administracyjnego, nadużywa władzy sądowej czy działa w zmowie z organem administracji, gdyż każdorazowo konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych okoliczności, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 100/09, LEX nr 518262 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OZ 622/10, LEX nr 741873). Co równie ważne, w aktach sprawy znajduje się oświadczenie sędziego, którego dotyczy rozpoznawany wniosek, złożone na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Zgodnie natomiast z utrwalonym poglądem judykatury, jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości - a tak jest w rozpatrywanym przypadku - to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I OZ 89/13 oraz postanowienie z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 541/12 – publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.