III SA/Gd 1040/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o uzupełnienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 1040/16 wydanego w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia odrzucić wniosek o uzupełnienie wyroku.

W dniu 24 stycznia 2017 r. doręczono skarżącemu zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 2 lutego 2017 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez skarżącego – k. 17 akt sprawy). W doręczonym zawiadomieniu zawarto pouczenie o treści art. 210 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."). W świetle art. 210 § 1 wskazanej powyżej ustawy strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Na rozprawę wyznaczoną na dzień 2 lutego 2017 r. skarżący się nie stawił, co wynika z protokołu rozprawy (k. 18 akt sądowych). Wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 maja 2016 r. nr [....] w przedmiocie zasiłku okresowego. Pismem nadanym w dniu 9 lutego 2017 r. skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie należnych kosztów postępowania. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący wskazał, że z przyczyn niezawinionych, spowodowanych doznanym dnia 2 lutego 2017 r. atakiem padaczkowym nie był w stanie dokonać stosownej czynności w terminie. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił złożony wniosek z uwagi na jego niedopuszczalność. Pismem nadanym w dniu 16 lutego 2017 r. skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o uzupełnienie wydanego wyroku w zakresie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący wskazał, że z przyczyn opisanych w piśmie z dnia 9 lutego 2017 r. nie był w stanie złożyć wniosku o zwrot kosztów w terminie. Odpis wyroku z uzasadnieniem został skarżącemu doręczony w dniu 14 marca 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 49 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a., strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie, od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Z kolei zgodnie z art. 157 § 1a p.p.s.a. wniosek o uzupełnienie wyroku, zgłoszony po upływie terminu podlega odrzuceniu. W ocenie Sądu redakcja wskazanych na wstępie art. 157 § 1 i § 1a p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, że wniosek o uzupełnienie wyroku złożony przed doręczeniem wyroku (co w niniejszej sprawie ma miejsce) jest wnioskiem przedwczesnym. Skutki procesowe wniosku złożonego z uchybieniem wskazanego w treści art. 157 § 1 p.p.s.a. terminu są w ocenie Sądu takie same zarówno wtedy, gdy strona zwróci się o uzupełnienie wyroku z przekroczeniem czternastodniowego terminu, jak i wtedy, gdy złoży wniosek przedwcześnie, to jest wystąpi z wnioskiem o uzupełnienie orzeczenia, które nie zostało jej jeszcze skutecznie doręczone. Choć wykładnia językowa tego przepisu nakazuje skutek odrzucenia wniosku o uzupełnienie wyroku wiązać jedynie ze złożeniem takiego wniosku po upływie terminu, to jednak przyjąć trzeba, że rygor określony w tym przepisie odnosi się także do sytuacji, gdy strona złoży przedmiotowy wniosek przedwcześnie, to jest zanim rozpocznie bieg termin określony w art. 157 § 1 p.p.s.a. Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia wykładnia celowościowa art. 157 § 1a p.p.s.a. Omawiany § 1a został dodany do art. 157 p.p.s.a. na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Jak wynika zaś z uzasadnienia projektu ustawy (druk nr 1633 Sejmu RP VII kadencji; publ. www.sejm.gov.pl) obowiązująca przed zmianą regulacja art. 157 p.p.s.a. nie określała skutków uchybienia terminowi zgłoszenia wniosku o uzupełnienie wyroku i w związku z tym przepis ten należało uzupełnić. Celem wspomnianej nowelizacji było zatem uzupełnienie przepisu art. 157 p.p.s.a. o określenie skutków uchybienia terminowi złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku, które to uchybienie terminowi obejmuje zarówno złożenie wniosku po upływie terminu, jak i złożenie wniosku przedwcześnie (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt II OSK 536/15; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Co nadto istotne, okoliczność, że strona poznała zapadłe rozstrzygnięcie bądź dzięki temu, iż była obecna przy ogłoszeniu orzeczenia (co w sprawie nie miało miejsca), bądź też w inny sposób dowiedziała się o jego treści, nie wpływa na początek biegu terminu do wystąpienia z żądaniem uzupełnienia wyroku, który biegnie od daty doręczenia z urzędu odpisu wyroku z uzasadnieniem w trybie art. 142 § 1 p.p.s.a. W realiach rozpatrywanej sprawy wyrok wydany w dniu 2 lutego 2017 r. jest wyrokiem podlegającym wraz z uzasadnieniem doręczeniu z urzędu. Z akt sądowych wynika ponadto, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został skarżącemu doręczony po złożeniu wniosku o uzupełnienie wyroku. Zaistniałe okoliczności faktyczne stanowią zatem podstawę do odrzucenia wniosku o uzupełnienie wyroku na podstawie art. 157 § 1 i § 1a p.p.s.a. Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Z kolei w myśl art. 210 § 1 p.p.s.a., strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Należy zaznaczyć, iż wniosek w przedmiocie zwrotu kosztów może być zamieszczony w skardze, w piśmie procesowym skierowanym do sądu, jak również może zostać złożony ustnie do protokołu rozprawy, przed jej zamknięciem. W niniejszej sprawie skarżący do momentu zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku nie zgłosił wniosku o zwrot kosztów postępowania w żaden ze wskazanych wyżej sposobów. Zatem brak wniosku w tym przedmiocie wywarł skutek w postaci utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. Przy czym dla strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego skutek w postaci utraty uprawnień został uzależniony od uprzedniego pouczenia dokonanego przez Sąd, co wynika z treści art. 210 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący otrzymał stosowne pouczenie o treści art. 210 § 1 p.p.s.a. w piśmie informacyjnym z dnia 28 listopada 2016 r. (karta 6 verte akt sądowych) oraz w piśmie z dnia 3 stycznia 2017 r. stanowiącym zawiadomienie o rozprawie (k. 11 akt sądowych). W związku z powyższymi okolicznościami w niniejszej sprawie nie ma podstaw prawnych do uzupełnienia wyroku z dnia 2 lutego 2017 r. o dodatkowe orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego, skoro wniosek o zwrot kosztów nie został w ogóle zgłoszony do momentu zamknięcia rozprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie (zob.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 450/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) dodatkowym orzeczeniem, o którym mowa w art. 157 § 1 p.p.s.a. jest między innymi rozstrzygnięcie wniosku strony o zwrot kosztów postępowania. Jednakże niezbędnym warunkiem zasądzenia kosztów postępowania jest - w świetle wyżej wskazanych regulacji - zgłoszenie wniosku o ich przyznanie, najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.