III OZ 377/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 761/22 o oddaleniu wniosku S.N. o wyłączenie sędziów NSA: Pawła Janickiego, Janusza Nowackiego oraz sędziów WSA: Magdaleny Sieniuć, Roberta Adamczewskiego, Michała Zbrojewskiego, Jarosława Czerwa, Agnieszki Krawczyk, Małgorzaty Kowalskiej, Pawła Dańczaka, Joanny Wyporskiej-Frankiewicz, Moniki Krzyżaniak w sprawie ze skargi S.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr 1001-IEE-2.711.120.2022.3.KJR w przedmiocie zwrotu pisma postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023r., sygn. akt III SA/Łd 761/22, na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniosek S.N. o wyłączenie wskazanych sędziów NSA i WSA w Łodzi w sprawie ze skargi S.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie zwrotu pisma. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że nie stwierdzono zaistnienia żadnej z przesłanek obligatoryjnych wymienionych w art. 18 § 1 pkt 1-7 p.p.s.a., ani okoliczności opisanych w art. 19 p.p.s.a., które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w sprawie. To, że skarżący nie jest zadowolony ze sposobu prowadzenia postępowania lub ma przeświadczenie o braku kompetencji sędziów nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie. Sąd wskazał również, że wszyscy sędziowie, których dotyczył wniosek złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznania niniejszej sprawy, a oświadczenia te w ocenie Sądu I instancji nie budzą wątpliwości. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 328 – zwanej dalej p.p.s.a.) "[z]ażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest: 6) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego". Z uwagi na powyższy przepis postanowienie Sądu I instancji podlegało kontroli instancyjnej. Analizując działania Sądu I instancji należy odnieść się do podstaw wyłączenia sędziego wskazanych w art. 18 § 1 i 19 p.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów wyłączeniu z mocy prawa podlega sędzia w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4),w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Przepis art. 19 p.p.s.a. wskazuje natomiast na przesłankę fakultatywną wyłączenia sędziego w postaci istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Skarżący w piśmie z 24 kwietnia 2023 r. zawierającym wniosek o wyłączenie sędziów nie wskazał podstawy prawnej wyłączenia ani nie uprawdopodobnił przyczyn wyłączenia zgodnie z art. 20 p.p.s.a. wskazując konkretne przypadki. Skarżący poprzestał jedynie na ogólnych sformułowaniach, zgodnie z którymi "sędziowie w swoich orzeczeniach jawnie propagują komunizm", "komuniści nie mogą być sędziami" lub "nie ma możliwości kształcenia sędziów w komunistycznym państwie". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie przyjął, że tak sformułowane zarzuty nie mogły stanowić podstawy do wyłączenia sędziów z udziału w postępowaniu, bowiem odnoszą się one do opinii skarżącego na temat sposobu prowadzenia postępowania czy kompetencji sędziów. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości (Postanowienie NSA z 31.07.2018 r., I OZ 705/18, LEX nr 2539790, Postanowienie NSA z 15.03.2016 r., I OZ 203/16, LEX nr 2003508). Celem tej konstrukcji prawnej jest zapewnienie obiektywizmu sądu, zatem niedozwolone jest traktowanie jej jako instrument eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (Postanowienie NSA z 26.02.2015 r., I OZ 154/15, LEX nr 1653953.) Zasadnie też zauważono, że argumentacja skarżącego, a raczej jej brak nie pozwala na podważenie złożonych przez sędziów oświadczeń o braku okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił rozpoznawane zażalenie