III OZ 193/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Lu 397/25 o odrzuceniu skargi kasacyjnej Z.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Lu 397/25 w sprawie ze skargi Z.W. na uchwałę Rady Miejskiej we F. z dnia [...] 2025 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 6 listopada 2025 r., o sygn. akt III SA/Lu 397/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę Z.W. (dalej: skarżąca) na uchwałę Rady Miejskiej we F. z dnia [...] 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony w dniu 9 grudnia 2025 r. (k. 130 akt sprawy). Pismem wniesionym w dniu 8 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącej złożył skargę kasacyjną od wyroku sądu. Postanowieniem z 21 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Lu 397/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił przedmiotową skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że w sprawie zastosowanie znalazł przepis szczególny, przewidujący 14-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, tj. art. 384 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2025 r., poz. 365 ze zm.; dalej: Kodeks wyborczy). Odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącej 9 grudnia 2025 r. (k 130 akt sądowych), wobec czego termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 23 grudnia 2025 r. W takim stanie rzeczy odrzuceniu podlegała skarga kasacyjna, złożona za pośrednictwem placówki pocztowej w dniu 8 stycznia 2026 (k. 143 akt sądowych). Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 140 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. poprzez brak ze strony Sądu prawidłowego pouczenia skarżącej co do terminu na wniesienie skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku i wskazanie skarżącej błędnego terminu na wniesienie tej skargi, wskutek czego skarżąca złożyła ww. środek odwoławczy zgodnie z pouczeniem Sądu, zatem z uchybieniem prawidłowego terminu, 2) błąd w ustaleniach faktycznych w postaci uznania, że odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 6 listopada 2025 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 9 grudnia 2025 roku, podczas gdy skarżąca nie miała pełnomocnika, a ww. dokumenty zostały doręczone i odebrane przez samą skarżącą, 3) art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 384 § 1 i 2 Kodeksu wyborczego poprzez odrzucenie wniesionej przez skarżącą skargi kasacyjnej z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia, bez względu na fakt, że skarżąca została przez Sąd błędnie pouczona co do prawidłowego terminu na złożenie odnośnej skargi i działała w przeświadczeniu, że dochowanie przez nią warunków określonych w sądowym pouczeniu spowoduje skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej, stąd uchybienie w zachowaniu terminu na wniesienie skargi kasacyjnej nie może powodować dla skarżącej negatywnych skutków prawnych i pozbawiać jej gwarancji procesowych, zatem przedmiotowa skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta, a zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, 4) art. 2 p.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi kasacyjnej skarżącej i pozbawienie jej prawa do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu sądowo administracyjnym, z naruszeniem podstawowych gwarancji prawnych skarżącej, ewentualnie, w przypadku uznania, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie podlega przyjęciu ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia oraz brak wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do jej złożenia, zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uznania wniesionej przez skarżącą skargi kasacyjnej jako wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, gdyż w reakcji na opisane powyżej uchybienie Sądu tylko w taki sposób możliwe było zagwarantowanie skarżącej podstawowych gwarancji procesowych, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 384 § 1 Kodeksu Wyborczego w zw. z art. 2 oraz art. 7 w zw. z art. 45 Konstytucji RP - w zakresie w jakim zaskarżonym postanowieniem pozbawiono skarżącą prawa do rozpatrzenia jej skargi kasacyjnej w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu skarżącej jako radnej - poprzez odrzucenie przedmiotowej skargi kasacyjnej, mimo że Sąd udzielił skarżącej błędnego pouczenia co do terminu wniesienia ww. środka odwoławczego, a skarżąca występująca wówczas bez profesjonalnego pełnomocnika zastosowała się do udzielonych pouczeń, ufając że przez wniesienie skargi kasacyjnej w podanym przez Sąd terminie zostanie jej zagwarantowana ochrona prawna, co jednak nie nastąpiło, a Sąd poczyniony przez siebie błąd – wbrew wytworzonemu wcześniej zaufaniu do siebie – wywiódł na niekorzyść skarżącej pozbawiając jej w ten sposób prawa do sądu. Postanowieniem z 25 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Lu 397/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepis ten ustanawia nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek sądu odrzucenia skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ustalił, iż skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu. Art. 384 § 2 Kodeksu wyborczego, przewidujący 14-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, ma charakter przepisu szczególnego względem art. 177 § 1 p.p.s.a. (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2150/19 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponieważ przedmiotem postępowania jest uchwała w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, to prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu. Rację ma pełnomocnik skarżącej wskazując w zażaleniu, że wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej osobiście, okoliczność ta pozostaje jednak irrelewantna w świetle zasadności odrzucenia skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu. W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie skarżąca występowała osobiście, zatem prawidłowo Sąd I instancji doręczył jej wyrok z uzasadnieniem. Sytuacji tej nie zmienia również błędne pouczenie skarżącej o 30-dniowym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Jakkolwiek błąd sądu w zakresie pouczenia strony nie powinien wywoływać dla niej negatywnych skutków prawnych, to błędne wskazanie terminu do wniesienia środka odwoławczego nie powoduje zmiany stanu prawnego i przedłużenia ustawowego terminu do wniesienia ww. środka. W takim stanie rzeczy instytucją pozwalającą na skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej jest złożenie, w terminie zakreślonym przez art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu na dokonanie czynności procesowej. W takiej sytuacji obowiązkiem sądu administracyjnego jest przywrócenie terminu do dokonania czynności objętej wnioskiem (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1083/12). W chwili obecnej utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów p.p.s.a. Jednakże, w sytuacji gdy na skutek błędnych działań sądu administracyjnego strona uchybi wymaganiom formalnym przewidzianym dla danego środka odwoławczego i zostanie on odrzucony, to jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, co pozwoli na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybień powstałych bez winy strony (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1444/19; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2024 r., sygn. akt I OZ 748/24). W niniejszej sprawie postanowieniem z 25 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Lu 397/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W takim stanie rzeczy w niniejszym postępowaniu zażaleniowym Naczelny Sąd Administracyjny orzekał wyłącznie o tym, czy Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną strony skarżącej od wyroku WSA w Lublinie z 6 listopada 2025 r. jako wniesioną po upływie ustawowego terminu określonego w art. 384 § 2 Kodeksu wyborczego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.