III OZ 135/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Gl 39/21 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Prezydenta Miasta K. w przedmiocie wpisu do rejestru zgromadzeń postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 10 sierpnia 2022 r., III SAB/Gl 39/21 odrzucił skargę kasacyjną M. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 czerwca 2022 r. III SAB/Gl 39/21 w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Prezydenta Miasta K. w przedmiocie wpisu do rejestru zgromadzeń. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 29 czerwca 2022 r., na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") odrzucił skargę M. J. (dalej: "skarżący") na bezczynność Prezydenta Miasta K., z uwagi na jej niedopuszczalność. Odpis orzeczenia wraz z pouczeniem o sposobie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej został doręczony skarżącemu 18 lipca 2022 r. Skarżący, pomimo stosownego pouczenia, sporządził osobiście skargę kasacyjną. Z treści skargi kasacyjnej nie wynika natomiast, aby skarżący był adwokatem lub radcą prawnym, nie wynika również, aby był jedną z osób, o których mowa w art. 175 § 2 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał także, że należy do kręgu wymienionych osób. Wobec tego Sąd pierwszej instancji uznał skargę kasacyjną niespełniającą wymogu określonego w art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a. jako niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu. Skarżący, nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, wywiódł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem wpisu oraz ewentualnego stawiennictwa na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3 (§ 1). Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 2). Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a nadto wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (§ 2a). Skarga kasacyjna może być sporządzona przez: 1) doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; 2) rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej (§ 3). Zgodnie zaś z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie została sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, tylko osobiście przez skarżącego, który nie jest żadną z osób lub podmiotów wymienionych w § 2 – 3 art. 175 p.p.s.a. Skarżący w piśmie z 8 lipca 2022 r. został pouczony, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego: adwokatem lub radcą prawnym. Skarga kasacyjna sporządzona przez podmiot nieuprawniony będzie odrzucona bez merytorycznego rozpoznania. Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną. Sporządzenie oraz podpisanie skargi kasacyjnej przez osobę niewymienioną w art. 175 p.p.s.a. stanowi uchybienie, które skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 178 p.p.s.a. bez wzywania do usunięcia braków (zob. postanowienie NSA z 4 stycznia 2012 r., I OZ 1088/11). Wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez wymienione w art. 175 p.p.s.a. osoby ma bowiem charakter materialny, a nie formalny, który może zostać usunięty (zob. postanowienie NSA z 27 sierpnia 2010 r., II ONP 1/10). Odnosząc się do wniosku w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.