I SA/Wa 2407/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Dorota Kozub – Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz M.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Minister Rodziny i Polityki Społecznej postanowieniem z 5 sierpnia 2022 r. nr BON-IV.4223.7.2022.AB zawiesił postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] stycznia 2022 r. nr [...] wszczętego na wniosek M. K. Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] [...] grudnia 2021 r. wydał orzeczenie nr [...] o zaliczeniu do lekkiego stopnia niepełnosprawności M. K. na okres do 31 grudnia 2026 r. M. K. wniosła odwołanie od ww. orzeczenia. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] orzeczeniem z [...] stycznia 2022 r. uchylił ww. orzeczenie w części i orzekł, że orzeczenie wydaje się do 31 grudnia 2022 r. M. K. złożyła odwołanie od powyższego orzeczenia do Sądu Rejonowego Wydziału [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Następnie wnioskiem z 19 lutego 2022 r. M. K. wystąpiła w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] stycznia 2022 r. Minister Rodziny i Polityki Społecznej zawiadomieniem z 4 kwietnia 2022 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2022 r. oraz na podstawie art. 36 § 1 kpa zawiadomił, że z powodu konieczności szczegółowej analizy sprawy, wniosek nie zostanie rozpatrzony w ustawowym terminie określonym w art. 35 § 3 kpa. Organ zaznaczył, że pismami z 4 kwietnia 2022 r. oraz z 12 lipca 2022 r. zwracał się do Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] o udzielenie informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie odwoławcze od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2022 r. oraz czy przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone. Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych stosownymi pismami poinformował na jakim etapie znajduje się postępowanie, a następnie zwrócił się do Ministra Rodziny i Polityki Społecznej o udzielenie informacji na jakim etapie jest prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oraz o ewentualne nadesłanie odpisu rozstrzygnięcia w sprawie. Minister wskazał, że sąd pracy i ubezpieczeń społecznych jest organem władzy sądowniczej, któremu na mocy przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 ze zm.) powierzono kontrolę orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 47714 § 2 k.p.c. w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję organu rentowego lub zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i orzeka co do istoty sprawy. W świetle powyższego Minister Rodziny i Polityki Społecznej uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do zawieszenia na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa prowadzonego postępowania. Zdaniem organu rozstrzygnięcie przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] sprawy z odwołania od orzeczenia z [...] stycznia 2022 r. może mieć wpływ na zakończenie postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ i wydania stosownej decyzji administracyjnej. M. K. wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na przebieg sprawy, tj. art. 97 §1 pkt 4 kpa w związku z postępowaniem o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2022 r., poprzez błędne jego zastosowanie wobec braku przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu przez organ. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła w szczególności szereg zarzutów odnoszących się do orzeczenia z [...] stycznia 2022 r. i podkreśliła, że zawieszenie postępowania przez Ministra Rodziny i Polityki Społecznej jest nieuzasadnione, nielogiczne, implikuje przewlekłość postępowania, co uderza w interes strony odwołującej. Zdaniem skarżącej orzeczenie jest dotknięte wadą prawną na tyle istotną, że powinno być ono usunięte z obrotu prawnego na etapie kontroli administracyjnej, względnie sądowoadministracyjnej. Cedowanie kontroli nadzwyczajnej w trybie kpa na sąd powszechny jest błędem organu administracji państwowej. Stan faktyczny sprawy nie uzasadnia obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa. W ocenie skarżącej Minister nie odróżnia nadzwyczajnej kontroli orzeczenia, która powinna być dokonana na etapie postępowania administracyjnego, względnie sądowoadmistracyjnego od zwykłej procedury odwoławczej przewidzianej w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W świetle powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości poprzez zobowiązanie organu do podjęcia postępowania i rozstrzygnięcia w sprawie bez zbędnej zwłoki oraz zasądzenie kosztów postępowania. Minister Rodziny i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Zaskarżonym postanowieniem Minister Rodziny i Polityki Społecznej zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] stycznia 2022 r. nr [...] wszczętego na wniosek M. K., do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] odwołania skarżącej od ww. orzeczenia z [...] stycznia 2022 r. Zdaniem Ministra w sprawie występuje zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem Sądu stanowisko organu jest wadliwe. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że istnienie konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd trzeba rozumieć w ten sposób, że kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu. Wskazuje się również, że organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Zależność ta ma być bezpośrednia. Innymi słowy organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. Istotne jest przy tym, że samo stwierdzenie przez organ administracji, że wynik innego postępowania może mieć lub będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania. W orzecznictwie podkreśla się również, że gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie Minister Rodziny i Polityki Społecznej zawieszając postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt kpa nie wykazał w istocie na czym miałby polegać związek przyczynowy pomiędzy prowadzoną sprawą dotyczącą stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] stycznia 2022 r., a toczącym się przed Sądem Rejonowym [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń w [...] postępowaniem odwoławczym od przedmiotowego orzeczenia. Organ ograniczył w zasadzie do wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i powołania ogólnych przesłanek dotyczących instytucji zawieszenia postępowania, wskazując na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie odwoławcze. Organ nie odniósł się jednak do przedmiotowej, konkretnej sprawy i nie wykazał w jakim stopniu i w jakim zakresie wynik zapadłego rozstrzygnięcia w toczącym się przed sądem powszechnym postępowaniu odwoławczym mógłby mieć znaczenie dla toczącego się postępowania w niniejszej sprawie administracyjnej. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że zawieszenia postępowania stanowi wyjątek od jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego dającej stronie gwarancję ciągłości postępowania. Organ administracji zobowiązany jest zatem do wyczerpującego i dokładnego uzasadnienia przesłanek z powodu, których zawiesił postępowanie z urzędu. W rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - Minister Rodziny i Polityki Społecznej nie wykazał w przekonywujący sposób związku przyczynowego pomiędzy toczącym się przed sądem powszechnym postępowaniem dotyczącym odwołania od orzeczenia z [...] stycznia 2022 r., a toczącym się postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. Tym bardziej, że prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności organ ocenia spełnienie przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Orzeczenie sądu powszechnego stanowi natomiast przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jego uchylenie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.