III OZ 10/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ł.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia z dnia 10 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1144/22 w sprawie ze skargi Ł.M. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia 21 kwietnia 2022 r. Nr OKD – 0062/4/22 w przedmiocie wymierzenia kary wydalenia ze służby postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 10 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1144/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Ł. M. (skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia 21 kwietnia 2022 r. Nr OKD – 0062/4/22 w przedmiocie wymierzenia kary wydalenia ze służby. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie orzeczenie dyscyplinarne zostało już wykonane co czyni wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia bezprzedmiotowym już w chwili jego złożenia, bowiem skutki wynikające z jego wykonania już wystąpiły. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wniósł zażalenie, w którym zarzucił mu naruszenie: a) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego treść, a to art. 61 §3 p.p.s.a. poprzez dowolne uznanie, że nie zachodzi już obawa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków- gdy taka obawa oczywiście istnieje i weszła w fazę realizacji; b) dowolne uznanie przez Sąd I instancji, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego z 21 kwietnia 2022 r. zawarty- pierwotnie - w piśmie do OKD przy KG PSP w Warszawie już 22 kwietnia 2022 r., a następnie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 czerwca 2022r. (przekazanej do Sądu wraz z aktami sprawy dopiero przy piśmie z 5 lipca 2022 r. "był bezprzedmiotowy w chwili jego złożenia" - gdy tak oczywiście nie było. Przyjęcie bowiem zaprezentowanego poglądu Sądu - stawiałoby pod znakiem zapytania - sens i celowość kontroli niezależnego Sądu (czy wprost: prawa do Sądu - już na takim etapie)- orzeczeń wydanych przez organy administracji publicznej i wykonawczych bez szczególnego uzasadnienia - w niezwykłym pośpiechu, i z niezwykle ciężkimi i trudnymi, następnie do odwrócenia- dalszymi skutkami dla skarżącego. W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." - sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z cytowanego przepisu wynika zatem, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały zawarte w nim przesłanki. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Podkreślić trzeba, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Nałożony przez ustawodawcę obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. nakłada na stronę zobowiązanie przedstawienia konkretnych zdarzeń, które uprawdopodobnią, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym należy podkreślić, że samo powołanie się strony na skutki wymienione w wskazanym przepisie nie jest wystarczającym uzasadnieniem. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Jednocześnie należy pamiętać, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji polega na wstrzymaniu skutków prawnych, które ona wywołuje. O możliwości przyznania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a nie decyduje rodzaj zaskarżonego aktu, ale to czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w granicach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania aktu, nastąpi ochrona interesu strony przed skutkami wskazanymi w tym przepisie. Podkreślenia także wymaga, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś, Postępowanie..., s. 146; Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia NSA z 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3, poz. 54, teza 1). Pogląd ten jest utrwalony zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i piśmiennictwie. Wielokrotnie zwracano uwagę, że problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 340 oraz przywołane tam orzecznictwo). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji i powołanego w zaskarżonym postanowieniu orzecznictwa, że ochrona tymczasowa jest udzielana wyłącznie w stosunku do aktu posiadającego przymiot wykonalności, tzn. takiego, co do którego można na skutek jego wykonania, w sposób dobrowolny lub przymusowy, doprowadzić do sytuacji, która będzie odpowiadała zawartemu w tym akcie rozstrzygnięciu. Zaskarżony akt musi zatem wywoływać skutki materialnoprawne. Natomiast decyzja o wymierzeniu kary wydalenia ze służby, ma charakter deklaratoryjny i nie wymaga wykonania. Wykonaniu podlegała będzie natomiast decyzją o zwolnieniu ze służby wydawana w następstwie zaskarżonej decyzji. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji decyzja taka została zresztą w sprawie skarżącego już wydana przez Komendanta Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie 18 maja 2022 r. (nr 35/2022). Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków materialnoprawnych, bowiem jej wykonanie, ze względu na treść rozstrzygnięcia, jego zakres i charakter prawny, nie powoduje bezpośrednio skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji decyzja taka nie może zatem spowodować trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.