III OW 33/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa postanawia: wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy w sprawie.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem [...] poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa rosnącego na działce przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu organ wnioskujący wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2020 r. ww. Wspólnota Mieszkaniowa złożyła do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa rosnącego na działce przy ul. [...] w [...]. Po rozpoznaniu wniosku Konserwator Zabytków uznał, że teren na którym jest posadowione drzewo jest poza terenem wpisanym do rejestru zabytków i przekazał wniosek zgodnie z kompetencjami do Burmistrza [...]. Budynek przy ul. [...] wraz z otoczeniem jest chroniony ustaleniami m.p.z.p. W odpowiedzi Konserwator Zabytków otrzymał pismo Urzędu Miasta [...] znak [...] z dnia [...] sierpnia 2020 przekazujące ww. wniosek do rozpatrzenia. Z uwagi na powyższe [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] wystąpił z wnioskiem o wskazanie organu właściwego w sprawie. Burmistrz [...] nie złożył odpowiedzi na wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozpatrywania sporów o właściwość, o których mowa w art. 4 tej ustawy. Zgodnie art. 15 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga niniejszą sprawę na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym - art. 15 § 2 in fine P.p.s.a. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy zachodzi rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się co najmniej dwa organy. Spór ten może mieć wymiar pozytywny lub negatywny. W pierwszym przypadku oba organy twierdzą, że są właściwe do załatwienia sprawy. W drugim żaden z organów, do którego trafiła sprawa nie uważa się za właściwy. W niniejszej sprawie wystąpił spór negatywny bowiem zarówno [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków jak i Burmistrz [...] uważają, że nie są właściwi do rozpoznania wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa rosnącego na działce przy ul. [...] w [...]. Stosowanie do art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Z przepisu tego wynika, że pozwolenia wydanego przez wskazane tam organy, wymaga czynność usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości (wójt, burmistrz, prezydent miasta), lub z terenu nieruchomości, lub jej części wpisanej do rejestru zabytków (wojewódzki konserwator zabytków). Zgodnie z art. 19 K.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Takimi przepisami będą przepisy ustaw szczególnych wskazujących na kompetencję danego organu do załatwienia danego rodzaju sprawy z uwagi na jej przedmiot i ustalony stan faktyczny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwym do dalszego prowadzenia ww. sprawy będzie Burmistrz [...]. Zgodnie z obowiązującym aktualnie art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga: 1) prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, w tym prac polegających na usunięciu drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni; 2) wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku; 3) prowadzenie badań konserwatorskich zabytku wpisanego do rejestru; 4) prowadzenie badań architektonicznych zabytku wpisanego do rejestru; 5) prowadzenie badań archeologicznych; 6) przemieszczanie zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru; 7) trwałe przeniesienie zabytku ruchomego wpisanego do rejestru, z naruszeniem ustalonego tradycją wystroju wnętrza, w którym zabytek ten się znajduje; 8) dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru; 9) zmiana przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku; 10) umieszczanie na zabytku wpisanym do rejestru: urządzeń technicznych, tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych w rozumieniu art. 2 pkt 16b i 16c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 i 1566 oraz z 2018 r. poz. 1496 i 1544) oraz napisów, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1; 11) podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru, z wyłączeniem działań polegających na usuwaniu drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lub jej części niebędącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem albo inną formą zaprojektowanej zieleni; 12) poszukiwanie ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych, w tym zabytków archeologicznych, przy użyciu wszelkiego rodzaju urządzeń elektronicznych i technicznych oraz sprzętu do nurkowania. Przepis powyższy wskazuje na szczególną kompetencję wojewódzkiego konserwatora zabytków w odniesieniu do usunięcia drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni (pkt 1). Czyli usunięcie drzewa będzie wymagało zgody konserwatora, gdy nieruchomość, na której ono rosło była wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni. Jak wynika z akt sprawy do rejestru zabytków wpisany został wyłącznie dom jednorodzinny mieszczący się na ul. [...] w [...]. Natomiast przedmiotem tego wpisu nie pozostaje teren nieruchomości wokół przedmiotowego budynku, ani też układ zieleni znajdującej się na nim. Przepisu art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wskazującego na wojewódzkiego konserwatora zabytków jako organ właściwy w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, nie można interpretować w drodze wykładni rozszerzającej, gdyż jest on wyjątkiem od zasady, że generalnie usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta. Dopiero ustalenie, że drzewa lub krzewy znajdują się na terenie wpisanym do rejestru zabytków, skutkuje przyjęciem właściwości Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w tym zakresie. W rozpoznawanej sprawie skoro przedmiotem ochrony konserwatorskiej jest wyłącznie dom jednorodzinny przy ul. [...] w [...], bez otaczającego go terenu działki, to organem właściwym do wydania decyzji o udzieleniu pozwolenia na wycięcie drzewa znajdującego się na tej nieruchomości jest Burmistrz [...]. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.