III OW 27/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Sulejówek z [...] sierpnia 2020 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta Sulejówek a Mazowieckim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska przez wskazanie organu właściwego w sprawie wniosku dotyczącego uciążliwości działalności gospodarczej prowadzonej na nieruchomości postanawia: oddalić wniosek.

Wnioskiem z 12 sierpnia 2020 r. Burmistrz Miasta Sulejówek (dalej: Burmistrz) wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Mazowieckim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska, przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia pisma dotyczącego uciążliwej działalności gospodarczej prowadzonej na nieruchomości położonej w [...] przy [...]. W uzasadnieniu wniosku Burmistrz wyjaśnił, że w piśmie złożonym do Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska A.S. zgłosiła prowadzenie uciążliwej działalności gospodarczej i powstające w związku z tym emisje hałasu i wibracji oraz nadmierną emisję gazów i pyłów do powietrza. Pismem z 21 kwietnia 2020 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przekazał pismo Burmistrzowi Miasta Sulejówek. Organ inspekcji ochrony środowiska wskazał, że na nieruchomości nie jest zarejestrowana działalność o profilu związanym z obróbką drewna lub innymi działaniami związanymi z pracami stolarskimi. Oznacza to, że uciążliwość powstaje w wyniku prac prowadzonych przez osobę fizyczną, a więc organem właściwym do załatwienia sprawy jest Burmistrz Miasta Sulejówek. Zawiadomieniem z 19 czerwca 2020 r. Burmistrz powiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego i jednocześnie wyznaczył termin oględzin. W wyniku oględzin przeprowadzonych 7 lipca 2020 r. ustalono, że na nieruchomości zlokalizowany jest budynek gospodarczy, w którym, na podstawie umowy najmu, prowadzona jest działalność gospodarcza związana z czyszczeniem elementów drewnianych. Działalność ta prowadzona jest przez spółkę cywilną [...]. Zawiadomieniem z 14 lipca 2020 r. powiadomiono wspólników spółki o prowadzeniu postępowania w sprawie. Jednocześnie wezwano spółkę do złożenia wyjaśnień z zakresu prowadzonej działalności. W odpowiedzi wspólnik spółki wyjaśnił, że na nieruchomości prowadzona jest działalność w wynajętym magazynie polegająca na oczyszczaniu i impregnacji elementów drewnianych. Burmistrz wskazał, że uciążliwa działalność nie jest prowadzona przez osobę fizyczną, ale wspólników spółki cywilnej. Wspólnicy spółki cywilnej są przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r., poz. 162). Tym samym są podmiotami korzystającymi ze środowiska, o których stanowi art. 3 pkt 20 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2020 r., poz. 1219 ze zm. – dalej: p.o.ś.), do których zastosowanie ma art. 362 ust. 1 p.o.ś., a nie jak wskazał Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska - art. 363 ust. 1 p.o.ś. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Nie ulega wątpliwości, że istnienie konkretnej sprawy indywidualnej warunkuje dopuszczalność wszczęcia sporu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przez jeden z organów pozostających w sporze. Zakres rozstrzygnięcia, co do którego zaistniał spór o właściwość wyznaczony jest z kolei wnioskiem strony, która oczekuje od organu administracji publicznej załatwienia konkretnej sprawy. W tej sprawie wnioskodawca wystąpił o załatwienie sprawy dotyczącej uciążliwej działalności gospodarczej. W wyniku oględzin przeprowadzonych 7 lipca 2020 r. ustalono, że na nieruchomości zlokalizowany jest budynek gospodarczy, w którym, na podstawie umowy najmu, prowadzona jest działalność gospodarcza związana z czyszczeniem elementów drewnianych przez podmiot korzystający ze środowiska. Dla rozstrzygnięcia sporu konieczne jest zatem wskazanie przepisu stanowiącego normę kompetencyjną, która umożliwi podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sprawie normą taką jest art. 362 ust. 1 p.o.ś., zgodnie z którą, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego. W następnej kolejności należy zatem odpowiedzieć na pytanie, który z organów ochrony środowiska jest właściwy do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Właściwość organów ochrony środowiska określa art. 378 p.o.ś., z którego wynika, że organem ochrony środowiska w żadnym wypadku nie jest organ inspekcji ochrony środowiska, a więc w tym przypadku Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nie mógł zostać wskazany jako organ właściwy w sprawie. Ustalenia więc wymaga, czy właściwy organem ochrony środowiska jest w tej sprawie Burmistrz Miasta Sulejówek. W art. 378 ust. 1 p.o.ś. określono zakres spraw, w których właściwy jest starosta, przy czym ustawodawca zdecydował się na wskazanie (przez odniesienie się do poszczególnych jednostek redakcyjnych ustawy p.o.ś.) konkretnych kategorii decyzji administracyjnych, do których wydania właściwy jest ten właśnie organ. W kolejnych ustępach art. 378 p.o.ś. wskazano natomiast sprawy, do załatwienia których właściwy jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 378 ust. 2 p.o.ś.), marszałek województwa (art. 378 ust. 2a p.o.ś.), organ właściwy do wydania decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami wydobywczymi (art. 378 ust. 2aa p.o.ś.) oraz wójt, burmistrz bądź prezydent miasta (art. 378 ust. 3 p.o.ś.). Nie ulega wątpliwości, że organem właściwym do wydania decyzji na podstawie art. 362 ust. 1-3 p.o.ś. może być starosta, bowiem wprost do treści tego przepisu odsyła art. 378 ust. 1 p.o.ś. Przepis art. 378 ust. 1 p.o.ś. nie jest jednak normą zamkniętą, ponieważ art. 378 ust. 2, 2a, 2aa oraz 3 p.o.ś. stanowią wobec niego lex specialis. Żaden jednak z wyjątków przewidzianych w tych przepisach nie ma zastosowania do przedmiotowej działalności gospodarczej. W szczególności nie znajdzie w tej sprawie zastosowania art. 378 ust. 3 p.o.ś., który wskazuje, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest właściwy w sprawach dotyczących zwykłego korzystania ze środowiska przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, a ponadto określa szczegółowo kategorie decyzji, które może wydać ten organ, nie obejmując swoim zakresem decyzji z art. 362 ust. 1-3 p.o.ś. Oznacza to, że w tej sprawie do załatwienia sprawy nie jest również właściwy Burmistrz Miasta Sulejówek. Dlatego też brak jest podstaw prawnych do rozstrzygnięcia sporu przez wskazanie któregokolwiek z organów wszczynających ten spór, a więc wniosek Burmistrza Miasta Sulejówek podlegał oddaleniu. Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. oraz w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.