III OW 207/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza D. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem D. a Zachodniopomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Szczecinie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew postanawia: wskazać Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie jako organ właściwy w sprawie.

Burmistrz D. wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Zachodniopomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Szczecinie w sprawie wniosku Szefa Zarządu Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Szczecinie z dnia 22 lutego 2022 r. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z terenu działki nr [...] obręb [...] K. w gminie D. - poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy. Jak wskazano we wniosku Burmistrz D., po rozpatrzeniu wniosku Szefa Zarządu Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Szczecinie, o wydanie zezwolenia na usunięcie 2 drzew z gatunku daglezja zielona zlokalizowanych na działce nr [...] obręb K., gmina D., stanowiącej własność Skarbu Państwa, w trwałym zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej, decyzją nr [...] z dnia 22 marca 2022 r. orzekł o zezwoleniu Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury w Szczecinie na usunięcie ww. drzew zlokalizowanych na działce nr [...] obręb K., gmina D., stanowiącej własność Skarbu Państwa, w trwałym zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej. Następnie pismem z dnia 2 czerwca 2022 r. Burmistrz D. zwrócił się z wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji własnej. W dniu 29 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wydało decyzję nr [...], w której stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza D. z dnia 22 marca 2022 r. w całości. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja z dnia 22 marca 2022 r. została wydana z naruszeniem właściwości organu, co wynika wprost z analizy obowiązujących przepisów w dniu wydania decyzji przez organ I instancji. Doszło zatem do naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., bowiem działka nr [...] obręb K. gm. D. jest wpisana pod pozycjami nr [...] (park dworski - decyzja z dnia 15 września 1980 r.) oraz nr [...] (park dworski oraz pałac - decyzja z dnia 15 lutego 1966 r.) w rejestrze zabytków nieruchomych województwa zachodniopomorskiego. Z uwagi na powyższe organem właściwym w sprawie jest Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie (względnie jego delegatura w Koszalinie). Pismem z dnia 4 sierpnia 2022 r. Burmistrz D. przekazał - zgodnie z właściwością - wniosek Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Szczecinie wraz z aktami sprawy Zachodniopomorskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w Szczecinie Delegatura w Koszalinie. Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie zawiadomieniem z dnia 20 września 2022 r. przekazał Burmistrzowi D., według właściwości, wniosek Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Szczecinie o wydanie pozwolenia na usunięcie drzew. W uzasadnieniu organ stwierdził, że na podstawie posiadanych dokumentów, zgodnie z załączoną do wniosku mapą sytuacyjną przedmiotowe drzewa nie znajdują się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, na terenie parku wraz z aleją dojazdową w m. K. wpisanego do rejestru zabytków, w związku z tym, zgodnie z przepisami organ ten nie posiada właściwości do wydania zezwolenia na usunięcie drzew. W związku z powyższym, Burmistrz D. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego oraz o ustalenie organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na wniosek Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie wniósł o wskazanie Burmistrza D. jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie jest trafne twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego przedstawione w decyzji z dnia 29 lipca 2022 r., znak [...], że działka numer [...] obręb K., gmina D. jest wpisana pod pozycjami nr [...] (park dworski - decyzja z dnia 15.09.1980 r.) oraz nr [...] (park dworski oraz pałac - decyzja z dnia 12 lutego 1966 r.) w rejestrze zabytków nieruchomych województwa zachodniopomorskiego. Jak ustalono w toku postępowania, w oparciu o decyzje o wpisie do rejestru zabytków z dnia 15 września 1980 r. oraz z dnia 12 lutego 1966 r. oraz dokumentację ewidencyjną zabytku pn.: "K. gm. D., woj. K. Park pałacowy [...] ogólna dendrologiczno-techniczna wykonana na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Koszalinie" aut. inż. G. E., Szczecin, październik 1979 r., przedmiotowe drzewa nie znajdują się na wskazanym przez Burmistrza terenie zabytku - parku wraz z aleją dojazdową w m. K. wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia 12 lutego 1966 r. oraz pod nr [...] decyzją z dnia 15 września 1980 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne i spory o właściwość, o których mowa w art. 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 4 P.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podjął, w dniu 19 października 2015 r. w składzie siedmiu sędziów, uchwałę o sygn. akt II OPS 3/15 (ONSAiWSA 2016, nr 2, poz. 17), w której przyjęto, że zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest wojewódzki konserwator zabytków. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że na skutek nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, dokonanej art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045), dotychczasowa norma prawna zawarta w art. 83a ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w niezmienionym brzmieniu stała się częścią innej jednostki redakcyjnej tej ustawy. Obowiązujący od dnia 28 sierpnia 2015 r. art. 83 a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody otrzymał bowiem brzmienie: "Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków." Treść tego artykułu wskazuje, że zachowana została tożsamość normatywna powołanych przepisów. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że o właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu przesądza to, czy drzewo lub krzew, którego dotyczy wniosek, znajduje się na nieruchomości objętej ochroną konserwatorską, a nie to, czy poszczególny składnik przyrody (drzewo, krzew) został wpisany do rejestru zabytków. W przepisie art. 83 a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie posłużono się określeniem: "drzewa lub krzewy wpisane do rejestru zabytków", lecz "drzewa lub krzewy z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków". Ustawodawca nie uzależnia zatem właściwości rzeczowej wojewódzkiego konserwatora zabytków od tego, czy drzewo (krzew) zostało wpisane do rejestru zabytków, w szczególności nie wskazuje, że musi się odznaczać ono tymi samymi cechami co chronione prawem zabytki. Oznacza to, że wojewódzki konserwator zabytków powinien rozpatrzyć wniosek o usunięcie drzewa (krzewu), bez względu na to, czy drzewo lub krzew przedstawia jakiekolwiek wartości historyczne, artystyczne lub naukowe, istotne znaczenie ma natomiast to, czy znajduje się na terenie takiej nieruchomości, która objęta jest ochroną konserwatorską. W tej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowe drzewa rosną na terenie, którego część jest wpisana do księgi rejestru zabytków nieruchomych województwa zachodniopomorskiego pod nr [...] oraz [...], co potwierdził w odpowiedzi na wniosek sam Wojewódzki Konserwator Zabytków. Wpis do rejestru zabytków nieruchomych obejmującego swym zasięgiem nieruchomość (lub jej część), na której posadowione są sporne drzewa jest w świetle ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wystarczającym dla przyjęcia, że dokonanie na obszarze tej nieruchomości wycinki drzew lub krzewów wymaga uzyskania zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.