III OW 82/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Śląskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Śląskiego a Prezydentem Miasta Częstochowy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy w zakresie wydania zezwolenia na usunięcia drzewa postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Częstochowy jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 16 marca 2022 r. Marszałek Województwa Śląskiego wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość, który zaistniał pomiędzy Marszałkiem Województwa Śląskiego a Prezydentem Miasta Częstochowy, przez wskazanie Prezydenta Miasta Częstochowy jako organu właściwego w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzewa. Z uzasadnienia wniosku wynika, że pismem z 21 listopada 2021 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] wniosła o wydanie zezwolenia na usunięcie jednego drzewa zlokalizowanego na działce [...], nieruchomości stanowiącej współwłasność Gminy Miasta Częstochowa i ww. Wspólnoty Mieszkaniowej. Pismem z 14 grudnia Marszałek Województwa Śląskiego przekazał sprawę Prezydentowi Miasta Częstochowy jako organowi właściwemu do rozpatrzenia wniosku. Prezydent Miasta Częstochowy nie zgodził się z Marszałkiem i w zawiadomieniu z 18 stycznia 2023 r. wyjaśnił, że współwłaścicielem ww. działki, na której rośnie objęte wnioskiem drzewo jest Miasto Częstochowa oraz Wspólnota Mieszkaniowa. W związku z tym Prezydent Miasta Częstochowy, wykonujący zadania starosty, nie będzie właściwy do wydania decyzji w tej sprawie, zgodnie z art. 90 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 ze zm., dalej: ustawa o ochronie przyrody). W związku z powyższym Marszałek wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość. Wskazał w nim, że w niniejszej sprawie nieruchomość, o której mowa powyżej, stanowi własność Miasta Częstochowy oraz została oddana we współużytkowanie wieczyste osób fizycznych, będących właścicielami samodzielnych lokali mieszkalnych w budynku posadowionym na tej nieruchomości. Marszałek powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2022 r., III OW 161/21, dotyczące wydania zezwolenia na usunięcie drzewa znajdującego się na tej samej działce. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Częstochowy wniósł o wskazanie Marszałka jako organu właściwego w sprawie. Podniósł, że przedmiotowa działka jest współwłasnością Gminy Miasto Częstochowa i Wspólnoty Mieszkaniowej, zatem zgodnie z ustawą o ochronie przyrody właściwym w sprawie jest Marszałek. Prezydent powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w podobnych sporach między tymi samymi organami wskazywał Marszałka Województwa Śląskiego jako organ właściwy w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że w powołanym przez Marszałka postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2022 r., III OW 161/21, przedmiotem sporu było wydania zezwolenia na usunięcie drzewa znajdującego się na tej samej działce co w sprawie niniejszej. W tej sytuacji należy uznać, że stan faktyczny oraz prawny ww. sprawy oraz niniejszej jest w zasadzie identyczny. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał za zasadne podzielić stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2022 r., III OW 161/21. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wykładnia art. 83 a), art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody w związku z regulacjami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 139 ze zm.). Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta, ust. 2 ww. przepisu stanowi, że jeżeli prezydent miasta na prawach powiatu sprawuje funkcję starosty, czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje marszałek województwa. Wyżej wymienionej regulacji podlegają zatem czynności, o których mowa w art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów (art. ust. 1). Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych (art. 1 ust. 2). Stosownie do art. 1 ust. 4 ww. ustawy w przypadku współużytkowania wieczystego gruntu wielkość udziałów we współwłasności gruntów odpowiada wielkości udziałów we współużytkowaniu wieczystym. W niniejszej sprawie uznać należało, że przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki przekształcenia wymienione w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów tj. ma charakter gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w rozumieniu przywołanej ustawy. W konsekwencji prawo użytkowania wieczystego gruntu przekształciło się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r. w prawo własności. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powiązane zostało przez ustawodawcę z faktem, że wielkość udziałów we współwłasności gruntów odpowiada wielkości udziałów we współużytkowaniu wieczystym (art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r.). Tym samym z dniem 1 stycznia 2019 r. Gmina przestała być właścicielem działki [...]. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdzie art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał Prezydenta Miasta Częstochowy jako organ właściwy w sprawie.