III OSK 2612/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 113/23 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 24 stycznia 2023 r. nr 3200.4130.11.2022 w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 113/23 oddalił skargę A.B. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 24 stycznia 2023 r. nr 3200.4130.11.2022 w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna. Kierownik Studiów Doktoranckich [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] (dalej w skrócie: "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia 21 listopada 2022 r. nr WNS/W003/473919/2022, działając na podstawie art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm., dalej w skrócie: "Przepisy wprowadzające"), art. 197 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej w skrócie: "p.s.w.") oraz § 39 ust. 1 Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu [...] (załącznik do zarządzenia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 14 października 2016 r. nr 99/R/16 w sprawie ogłoszenia ujednoliconego tekstu Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu [...]; dalej w skrócie: "Regulamin"), orzekł o skreśleniu A.B. (dalej w skrócie: "skarżąca" lub "doktorantka") z listy doktorantów czwartego roku Studiów Doktoranckich [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisów wprowadzających, studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 10 p.s.w., studia trzeciego stopnia to studia doktoranckie, prowadzone przez m.in. uprawnioną jednostkę organizacyjną uczelni, na które są przyjmowani kandydaci posiadający kwalifikacje drugiego stopnia, kończące się uzyskaniem kwalifikacji trzeciego stopnia. W rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 18 lit. h p.s.w., kwalifikacje trzeciego stopnia to uzyskanie, w drodze przewodu doktorskiego przeprowadzonego na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t.j.: Dz. U z 2016 r., poz. 882 ze zm.), stopnia naukowego doktora w określonej dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny nauki lub doktora sztuki określonej dziedziny sztuki w zakresie dyscypliny artystycznej, potwierdzone odpowiednim dyplomem. Ponadto, według art. 197 ust. 1 p.s.w., na podstawie którego do doktoranta stosuje się odpowiednio art. 189 ust. 2 p.s.w., podstawowym obowiązkiem doktoranta jest w szczególności postępowanie zgodnie z regulaminem studiów doktoranckich, w tym spełnianie wymogów przewidzianych w planie studiów. Stosownie do treści art. 197 ust. 2 p.s.w., podstawowym obowiązkiem doktoranta jest realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. W przypadku, gdy pomimo upływu okresu odbywania studiów doktoranckich doktorantka lub doktorant nie uzyska stopnia naukowego doktora, kierownik studiów doktoranckich może skreślić doktorantkę lub doktoranta z listy doktorantów na podstawie art. 197 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 2 p.s.w. oraz § 39 ust. 1 Regulaminu. W dniu 25 kwietnia 2019 r. na wniosek doktorantki został wszczęty jej przewód doktorski. Decyzją z dnia 1 października 2021 r. uzyskała ona zgodę na przedłużenie okresu odbywania Studiów Doktoranckich [...] o jeden rok, tj. do dnia 30 września 2022 r., ze względu na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów. Następnie Kierownik Studiów Doktoranckich [...] decyzją z dnia 5 września 2022 r. orzekł o nieprzedłużeniu na kolejny rok okresu odbywania studiów doktoranckich, zaś Dziekan Wydziału [...] decyzją z dnia 20 października 2022 r. utrzymał w/w decyzję w mocy. Doktorantka nie uzyskała stopnia naukowego doktora, pomimo upływu okresu odbywania studiów doktoranckich, tj. do dnia 30 września 2022 r. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, Rektor Uniwersytetu [...] (dalej w skrócie: "Rektor" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 24 stycznia 2023 r. nr 3200.4130.11.2022 utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Rektor podkreślił, że ukończenie studiów doktoranckich jest uwarunkowane uzyskaniem stopnia naukowego doktora, a następnie przytoczył przepisy wskazane już w decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zauważył, że skarżąca nie uzyskała stopnia naukowego doktora, pomimo upływu okresu odbywania studiów doktoranckich, tj. do dnia 30 września 2022 r. Okres odbywania studiów doktoranckich przez doktorantkę wynosił, do dnia wydania decyzji, łącznie 5 lat, zaś termin ukończenia studiów został już raz przedłużony na podstawie decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich do dnia 30 września 2022 r. Kolejny wniosek o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich nie został uwzględniony przez właściwe organy uczelni, które zgodnie uznały, że nie ma do tego podstaw prawnych, bowiem doktorantka zrealizowała program kształcenia, zakończyła badania niezbędne do napisania rozprawy doktorskiej oraz w dniu 7 kwietnia 2022 r. złożyła rozprawę doktorską. Ponadto Rektor wskazał, że w dniu 13 października 2022 r. Rada Dyscypliny [...] Uniwersytetu [...] uchwałą nr 2022/DR/17, w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością głosów postanowiła odmówić przyjęcia rozprawy doktorskiej skarżącej. Dodał także, że przewód doktorski jest przeprowadzany niezależnie od kształcenia na studiach doktoranckich i skreślenie z listy doktorantów nie wyklucza możliwości ubiegania się o nadanie stopnia naukowego doktora w ramach wszczętego przewodu, z tym, że w tym konkretnym przypadku kontynuowanie przewodu wymagałoby wniesienia przez doktorantkę odwołania od w/w uchwały z dnia 13 października 2022 r. Ze względu na wskazaną odrębność przewodu doktorskiego i kształcenia na studiach doktoranckich nie zachodzi również podnoszona w odwołaniu przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), która uzasadniałyby zawieszenie postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów. Odrębność przewodu i czynności podejmowanych w jego ramach od kształcenia na studiach doktoranckich oznacza, że czynności przewodu doktorskiego nie wpływają na skreślenie z listy doktorantów z uwagi na obiektywną okoliczność nieuzyskania przez doktorantkę stopnia naukowego doktora w okresie kształcenia na studiach doktoranckich. Powyższa decyzja Rektora stała się przedmiotem skargi A.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W bardzo obszernej skardze skarżąca między innymi skopiowała fragmenty wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów Uczelni, korespondencji mailowej oraz swojej pracy doktorskiej. Wskazała na zasadność zawieszenia niniejszego postępowania przez organ, gdyż pozostaje ono nierozerwalnie związane z szeregiem innych postępowań, tworzących ciąg zdarzeń, które nie mogą być rozgraniczane (przyznanie stypendium, odmowa przedłużenia studiów doktoranckich, postępowania karne dotyczące zniesławienia skarżącej oraz naruszenia jej praw autorskich). Skarżąca podkreśliła, że brak zakończenia studiów doktoranckich i obrony rozprawy doktorskiej w terminie nie był przez nią zawiniony. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że zarówno ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji, jak i przyjęta przez nie argumentacja prawna, są w pełni trafne i prawidłowe. W sprawie bezsporne jest, że skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie na Uniwersytecie [...] w dniu 1 września 2017 r. Z tego też powodu podstawą prawną dla wszystkich czynności podejmowanych przez organy Uczelni w sprawach dotyczących tych studiów były przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis art. 279 ust. 1 Przepisów wprowadzających nakazuje bowiem, aby studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzić na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 195 ust. 4 lit. a p.s.w., studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata. Skarżąca ukończyła czwarty rok studiów doktoranckich w roku akademickim 2020/2021. Uzyskała jednak wówczas przedłużenie tych studiów o jeden rok, który upłynął z końcem września 2022 r. Nie zmieniło to oczywiście faktu, że studiując w istocie piąty z kolei rok, skarżąca pozostawała doktorantką czwartego roku, skoro studia doktoranckie nie mogą trwać dłużej niż cztery lata. Określenie czasu trwania studiów doktoranckich zawarte w powołanym przepisie odnosi się bowiem do zasad organizacji tych studiów i ich programu. Niezależnie zatem od rzeczywistego okresu studiowania przez konkretnego doktoranta, związanego z przedłużeniem okresu odbywania studiów w drodze decyzji właściwych organów uczelni, nie istnieje możliwość pozostawania doktorantem piątego czy szóstego roku, skoro studia doktoranckie są czteroletnie. Sąd pierwszej instancji w pełni podzielił stanowisko organów Uczelni, zgodnie z którym brak było podstaw do kolejnego przedłużenia studiów doktoranckich, skoro praca doktorska została już przez skarżącą – w poprzednio przedłużonym terminie – ukończona i złożona. Podkreślił, że ukształtowany stosowanymi w sprawie przepisami p.s.w. model studiów doktoranckich (studiów trzeciego stopnia) przewidywał, co do zasady, ich zakończenie poprzez uzyskanie kwalifikacji trzeciego stopnia czyli tytułu doktora (art. 2 ust. 1 pkt 10 i 18 lit. h p.s.w.). Przepis art. 197 ust. 1-4 p.s.w. stanowił z kolei, że doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Uczestnicy studiów doktoranckich prowadzonych w uczelni mają także obowiązek odbywania praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu. Maksymalny wymiar zajęć dydaktycznych prowadzonych przez doktorantów nie może przekraczać dziewięćdziesięciu godzin rocznie. Doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów. W ocenie WSA w Gdańsku, fakt nieukończenia przez skarżącą studiów doktoranckich w sposób przewidziany ustawą, czyli przez uzyskanie tytułu doktora, pomimo przedłużenia okresu odbywania tych studiów, został trafnie uznany przez organy uczelni za niezrealizowanie programu studiów doktoranckich. W konsekwencji uzasadnione było zastosowanie w tej sprawie regulacji określonej w art. 197 ust. 4 p.s.w. i orzeczenie o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów. Organy trafnie uznały, że doktorantka skorzystała już z przedłużenia okresu odbywania studiów, jej praca doktorska została złożona, a prowadzenie dodatkowych badań w ramach studiów doktoranckich nie było konieczne. Słusznie także wskazały, że przewód doktorski nie jest związany ze studiami doktoranckimi w taki sposób, aby zakończenie tych studiów utrudniało czy uniemożliwiało jego kontynuację, zakończoną uzyskaniem tytułu doktora. Przepisy m.in. art. 279 ust. 3 i 4 Przepisów wprowadzających regulują bowiem określone sytuacje, w których uzyskanie tytułu doktora następuje po ukończeniu studiów doktoranckich. Skarżąca, po skreśleniu jej z listy doktorantów, w pełni zachowuje swoje uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki do tego, aby przy pomocy przewidzianych w niej środków zmierzać do podważenia uchwały Rady Dyscypliny [...] Uniwersytetu [...] z dnia 13 października 2022 r. w sprawie nieprzyjęcia jej rozprawy doktorskiej, a co za tym idzie do uzyskania tytułu doktora. WSA podkreślił, że nie jest kompetentny, aby w niniejszej sprawie badać zgodność z prawem w/w uchwały oraz prawidłowość działania organów podejmujących działania prawne w zakresie dotyczącym jej przewodu doktorskiego. Tym bardziej nie jest rzeczą sądu administracyjnego ocena pracy doktorskiej skarżącej i przeprowadzonych przez nią badań naukowych. Z tego już tylko powodu bezprzedmiotowe było składanie przez skarżącą do akt sprawy setek kart kserokopii dokumentów obejmujących jej pracę doktorską, związaną z nią korespondencję, czy też inne materiały robocze. Nie są to bowiem materiały, które w tej sprawie miałyby znaczenie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła A.B., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła "naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie zaistnienia podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów i nieprawidłowości w rozstrzygnięciu sprawy przez Sąd zostały opisane w sposób szczegółowy w skardze kasacyjnej i należą do nich (...) w szczególności (...): pominięcie i nierozpoznanie istoty zarzutów uprzednio opisanych w skardze, nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu sprawy złożonych wniosków dowodowych z dokumentów oraz zaniechanie podjęcia odpowiednich czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co stanowi naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania stron". Skarżąca kasacyjnie wskazała, że wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, "ponieważ został on wydany z rażącym naruszeniem: ogólnych zasad rzetelności działania instytucji publicznych wynikających wprost z preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej to jest konstytucyjnej ochrony interesów w toku, praw słusznie nabytych i uprawnionych ekspektatyw, art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej to jest konstytucyjnej zasady równości i zakazu dyskryminacji, umowy zawartej w dniu 29 września 2017 roku przez skarżącą z Uniwersytetem [...], zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego i szczególnie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego to jest zasady prawdy obiektywnej, z którego/z której wprost wynika, że decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie może być decyzją dowolną, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy". Skarżąca kasacyjnie zarzuciła także naruszenie: "art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego to jest zasady pogłębiania zaufania, z którego/z której wprost wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz art. 4, art. 15, art. 20, art. 141 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ pominięto mające istotny wpływ na wynik sprawy dowody i tym samym nie ustalono rzeczywistego stanu faktycznego, a także rzeczywistych przyczyn skreślenia skarżącej z listy doktorantów". W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej – podobnie jak w skardze do Sądu pierwszej instancji – skarżąca między innymi skopiowała fragmenty wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów Uczelni, korespondencji mailowej oraz swojej pracy doktorskiej. Podkreśliła, że brak zakończenia studiów doktoranckich i obrony rozprawy doktorskiej w terminie nie był przez nią zawiniony. Stwierdziła, że rozprawa doktorska skarżącej została przyjęta przez Promotora w dniu 6 kwietnia 2022 r., a złożona osobiście przez skarżącą w dniu 7 kwietnia 2022 r., czyli na piątym roku studiów doktoranckich w wyniku pierwszego przedłużenia – od tego czasu skarżąca była gotowa do obrony jej rozprawy doktorskiej. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, ani Rektor, ani Sąd pierwszej instancji, nie dokonali oceny stopnia zawinienia skarżącej, co przełożyło się na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego niniejszej sprawy. Skarżąca kasacyjnie zaznaczyła, że "niezrealizowanie programu studiów doktoranckich w rozumieniu zaprezentowanym w przedmiotowym wyroku to znaczy przez brak obrony w terminie, nie daje prawa skarżącej ukończenia studiów doktoranckich, a co za tym idzie nieukończenie studiów doktoranckich nie daje prawa skarżącej uzyskania stopnia naukowego doktora, czym w oczywisty sposób zostały naruszone słusznie nabyte przez skarżącą i wyżej opisane prawa i naruszenie to jest rażące, ponieważ skarżąca w żaden sposób nie zawiniła, a co więcej rozprawę napisała z osiągnięciami o znaczeniu światowym i jest gotowa do jej obrony od dnia 6 kwietnia 2022 roku". Skarżąca kasacyjnie – na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – wniosła także o zwieszenie postępowania w tej sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, z uwagi na inne toczące się postępowania (przed Sądem Rejonowym [...] – sprawa o sygn. akt [...]; przed Radą Doskonałości Narodowej sprawa o sygn. akt [...]), jak również postawiła pytanie: "Czy nieukończenie studiów doktoranckich daje prawo uzyskania stopnia naukowego doktora? TAK/NIE". Ponadto wniosła "o przywrócenie godnego terminu do obrony przez nią i jej rozprawy doktorskiej". Skarżąca kasacyjnie wniosła także o dopuszczenie dowodów: 1) z zaświadczeń o otwartych przewodach doktorskich na dzień 30 września 2022 r. przez 29 doktorantów wówczas z czwartego roku studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli studia doktoranckie od roku akademickiego 2017/2018, czyli jak skarżąca; 2) z przyjętych rozpraw doktorskich na dzień 30 września 2022 r. 29 doktorantów wówczas z czwartego roku studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli studia doktoranckie od roku akademickiego 2017/2018, czyli jak skarżąca; 3) ze zdanych egzaminów doktorskich na dzień 30 września 2022 r. przez 29 doktorantów wówczas z czwartego roku studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli studia doktoranckie od roku akademickiego 2017/2018, czyli jak skarżąca; 4) z głosowania przeciw i za otwarciem przewodu doktorskiego przez skarżącą w dniu 25 kwietnia 2019 r. oraz z głosowania przeciw i za niedopuszczeniem skarżącej do obrony w dniu 13 października 2022 r., przy czym temat rozprawy doktorskiej skarżącej był i jest tożsamy i z projektem badawczym i z tematem w zaświadczeniu o otwarciu przewodu doktorskiego, czyli nie uległ zmianie, i o ustalenie rozbieżności w powyższych głosowaniach przez daną osobę, a następnie o ustalenie relacji pomiędzy tymi osobami i recenzentami i osobami naukowo z nimi związanymi i wskazanymi w niniejszej skardze, i o odtajnienie powyższych głosowań, ponieważ i dopiero porównanie tych faktów stanowi rzeczywisty punkt odniesienia do oceny pracy skarżącej w czasie trwania studiów doktoranckich i rozpoczętych przez skarżącą od roku akademickiego 2017/2018, a ponadto na okoliczność wykazania, że przyczyny dla których nie podjęto i zgodnie z obowiązującą strony umową aktywnych działań umożliwiających obronę i zakończenie studiów doktoranckich przez skarżącą w terminie nie leżały po stronie skarżącej, a wynikały z okoliczności przedstawionych w chronologii zdarzeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skargę kasacyjną cechuje wysoki stopień sformalizowania. Tego rodzaju środek odwoławczy winien spełniać formalną poprawność konstrukcji przewidzianej dla tego rodzaju pisma (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Zarzucając sądowi wojewódzkiemu naruszenie określonych przepisów prawa, autor skargi kasacyjnej winien zatem wskazać konkretne przepisy, których naruszenia – jego zdaniem – dopuścił się sąd pierwszej instancji, a przez co należy rozumieć określenie takich przepisów zgodnie z systematyzacją przyjętą w aktach prawa. Sąd kasacyjny nie może bowiem sam skargi kasacyjnej ani poprawiać, ani orzekać na zasadzie domyślania się. Ponadto wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej i szczegółowo je uzasadnić. Obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest uprawdopodobnienie istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz przedstawienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie jest ani uprawniony, ani zobowiązany do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej, czy do formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, bądź też do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna sporządzona osobiście przez A.B., na podstawie uprawnienia wynikającego z art. 175 § 2 p.p.s.a., nie czyni zadość powołanym wyżej wymogom formalnym. Na podstawie pierwszego zarzutu naruszenia przepisów postępowania skarżąca kasacyjnie usiłuje w niniejszej spawie wytknąć nieprawidłowości w przeprowadzonym przez organy obu instancji postępowaniu, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. Zauważyć jednak należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego, lecz bada, czy w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie okoliczności istotne dla wydania decyzji, czy były one uwzględnione przy wydaniu decyzji i w jaki sposób zostały ocenione przez organ. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi istotę postępowania wyjaśniającego. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy oraz o okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy – inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem to przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania zostały wyjaśnione, bowiem odniesiono się do kwestii dotyczącej skreślenia skarżącej z listy doktorantów w kontekście wskazanych przepisów prawa materialnego. WSA w Gdańsku wskazał, że brak było podstaw do kolejnego przedłużenia studiów doktoranckich, skoro praca doktorska została już przez skarżącą – w poprzednio przedłużonym terminie – ukończona i złożona. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd pierwszej instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 15 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 986/09; 12 marca 2015 r., sygn. I OSK 2338/13). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego sądu pierwszej instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11). W niniejszej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono. Jednocześnie podkreślić należy, iż sporządzone prawidłowo uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez ten sąd do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego orzeczenia. W judykaturze przyjmuje się, że z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt I GSK 2343/15). W rozpoznawanej sprawie WSA w Gdańsku w sposób wystarczający odniósł się do zarzutów skargi oraz wyjaśnił, z jakich przyczyn podzielił stanowisko organu. Całkowicie chybione okazały się z kolei zarzuty naruszenia art. 4, art. 15 i art. 20 p.p.s.a., bowiem przepisy te regulują kwestie związane ze sporami o właściwość i sporami kompetencyjnymi oraz z terminem i formą wniosku o wyłączenie sędziego. Oczekiwanego przez skarżącą kasacyjnie skutku nie mogły odnieść również zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w powiązaniu z art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP. Podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA z dnia: 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12; 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 934/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna – poza ogólnikami – nie wyjaśnia, na czym miało polegać naruszenie wskazanych przepisów Konstytucji RP. Ponadto skarżąca kasacyjnie nie powołuje także wprost zarzutów naruszenia konkretnych przepisów p.s.w., ani przepisów prawa zakładowego Uniwersytetu [...]. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie był władny do dokonywania ocen w zakresie zawartego w skardze kasacyjnej pytania: "Czy nieukończenie studiów doktoranckich daje prawo uzyskania stopnia naukowego doktora? TAK/NIE", jak również w zakresie wniosku "o przywrócenie godnego terminu do obrony przez nią i jej rozprawy doktorskiej". Z kolei wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania został przez skarżącą kasacyjnie złożony na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a zatem na podstawie przepisu, którego sądy administracyjne nie stosują. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do przeprowadzenia dowodów z wnioskowanych w skardze kasacyjnej dokumentów. Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodu uzupełniającego z dokumentów ma charakter wyjątkowy. Sąd – na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – nie ma obowiązku przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego, a może to uczynić tylko wówczas, gdy poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wątpliwości nie zaistniały. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.