III OSK 143/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 444/24 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego-Collegium Medicum z dnia 16 stycznia 2024 r., nr 3/2023/2024 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 444/24, w wyniku rozpoznania skargi M.S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego-Collegium Medicum, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego - studenta Wydziału Lekarskiego UJ-CM - o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024, Komisja Stypendialna decyzją z 29 listopada 2023 r. wydała decyzję odmowną stwierdzając, że uprawnienia skarżącego do ww. świadczenia upłynęły w dniu 30 września 2021 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez Odwoławczą Komisję Stypendialną decyzją z 16 stycznia 2024 r., w której podano, że począwszy od roku akademickiego 2014/2015 do roku akademickiego 2023/2024 (semestr zimowy) skarżący miał łącznie 19 rozpoczętych semestrów studiów, natomiast na podstawie art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.) zwanej dalej "p.s.w.n.", w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232) zwaną dalej "ustawą nowelizującą", skarżący jako student studiów jednolitych magisterskich mógł wnioskować o świadczenie za maksymalny okres 14 semestrów. Podkreślono, że w aktualnym brzemieniu tego przepisu ustawodawca przewidział zarówno okres, w którym student jest uprawniony do świadczenia, ale również szczególne warunki – w tym zasadę, że przy ustaleniu okresu, przez który przysługują świadczenia wliczane są semestry bez względu na pobieranie lub niepobieranie świadczeń przez studenta. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd I instancji uznał, że z brzmienia aktualnie obowiązującego art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jednoznacznie wynika ograniczenie czasookresu, przez który studentom przysługuje prawo do stypendium, wiążąc ten czas z okresem samego studiowania jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może skorzystać. Ustawa nowelizująca pozwalała jedynie na zastosowanie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w brzmieniu sprzed nowelizacji do świadczeń przyznawanych w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, a tym samym w przypadku przyznania stypendium w roku akademickim 2023/2024 nie sposób zastosować poprzedniego brzmienia tego przepisu. Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Orzeczeniu temu zarzucił: a. naruszenie prawa materialnego, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 i art. 93 ust. 5 p.s.w.n. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że do okresów, o których mowa w powyższych przepisach p.s.w.n. zalicza się okresy studiowania przez studenta, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że do okresów tych zalicza się okresy, przez które studentowi przysługują świadczenia, w wyniku czego doszło do błędnego oddalenia skargi przez Sąd I instancji, b. naruszenie prawa materialnego, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 i art. 93 ust. 5 p.s.w.n. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że do okresów, o których mowa w powyższych przepisach, należy zaliczać okresy, które wystąpiły również pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że do okresów tych nie zalicza się okresów, które wystąpiły pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), w wyniku czego doszło do błędnego oddalenia skargi przez Sąd I instancji, c. naruszenie prawa materialnego, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a. oraz art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 i art. 93 ust. 5 p.s.w.n. przez błędne jego niezastosowanie prowadzące do nierozstrzygnięcia wątpliwości co do treści normy prawnej dekodowanej z art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 93 ust. 5 p.s.w.n. na korzyść skarżącego kasacyjnie, podczas gdy rozstrzygnięcie tych wątpliwości na korzyść skarżącego kasacyjnie spowodowałoby uznanie, że do okresów, o których mowa w powołanych wyżej przepisach p.s.w.n. zalicza się okresy, przez które studentowi przysługują świadczenia, jak również, że do okresów tych nie zalicza się okresów, które wystąpiły pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), w wyniku czego doszło do błędnego oddalenia skargi przez Sąd I instancji, d. naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.; dalej: "Konstytucja RP") oraz art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 i art. 93 ust. 5 p.s.w.n. przez błędne jego niezastosowanie prowadzące do nierozstrzygnięcia wątpliwości co do treści normy prawnej dekodowanej z art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 93 ust. 5 p.s.w.n. na korzyść skarżącego kasacyjnie, podczas gdy rozstrzygnięcie tych wątpliwości na korzyść skarżącego kasacyjnie spowodowałoby uznanie, że do okresów, o których mowa w powołanych wyżej przepisach p.s.w.n. zalicza się okresy, przez które studentowi przysługują świadczenia, jak również, że do okresów tych nie zalicza się okresów, które wystąpiły pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), w wyniku czego doszło do błędnego oddalenia skargi przez Sąd I instancji, e. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez błędne oddalenie skargi przez Sąd I instancji, pomimo tego, że w ramach postępowania administracyjnego postępowanie wyjaśniające przeprowadzono w niewystarczającym stopniu, a w konsekwencji nie dokonano ustalenia, przez jaki okres skarżącemu kasacyjnie przysługiwały świadczenia, które to ustalenie jest niezbędne dla zbadania, czy zachodzi przeszkoda do przyznania skarżącemu świadczenia, o które się ubiegał, W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący zrzekł się przeprowadzania rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podtrzymano prezentowaną wcześniej argumentację. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania sądowego, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., tj. z uwagi na nienależyte umocowanie pełnomocnika strony. Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Z art. 86 ust. 2 i 3 p.s.w.n. wynika, że odwoławcza komisja stypendialna jest organem, który posiada kompetencję do wydawania decyzji w przedmiocie przyznania studentom pomocy materialnej. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy kompetencje Komisji Stypendialnej oraz Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum potwierdzone zostały w Zarządzeniu nr 113 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 7 września 2022 roku w sprawie regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego (por. § 26 regulaminu). Legitymacja Odwoławczej Komisji Stypendialnej do działania w charakterze strony w postępowaniu sądowadministracyjnym jest więc następstwem ustrojowego umocowania jej do wydawania decyzji administracyjnych w wyżej podanym zakresie i jest potwierdzona postanowieniami art. 32 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie decyzję wobec skarżącego w I instancji wydała Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum, a w II instancji Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum. Stronami postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego na skutek skargi skarżącego mogą zatem być wyłączenie skarżący oraz organ II instancji – Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum. Natomiast jak wynika z akt sprawy od początku postępowania sądowoadministracyjnego w imieniu Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum występowała r.pr. E.B., której pełnomocnictwa udzielił Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie "do reprezentowania Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie przed sądami administracyjnymi we wszystkich instancjach w sprawie skargi [skarżącego] na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 16.01.2024 r. nr. 3/2023/2024". Z pełnomocnictwa złożonego w sprawie nie wynika zatem, aby ww. pełnomocniczka była umocowana do działania w imieniu Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W doktrynie wskazuje się, że w sprawie świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 p.s.w.n. organem właściwym jest rektor, natomiast w przypadku gdy "właściwy organ samorządu studenckiego o to wystąpi, wszystkie te świadczenia lub wybrane z nich, wskazane we wniosku samorządu studentów, przyznawane są przez komisję stypendialną, której większość członków muszą stanowić studenci." (A. Jakubowski [w:] A. Jakubowski (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. 1, 2023, art. 86, Nb 7). Odrębność bytowa Komisji Stypendialnej została również zauważona w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w wyroku NSA z 17 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 239/22, w którym stwierdzono że uczelnia (reprezentowana przez rektora) oraz komisja stypendialna funkcjonują jako odrębne podmioty w sensie prawnoproceoswym i zatrudnienie sędziego na uczelni nie może stanowić podstawy wyłączeniowej z art. 19 p.p.s.a., w przypadku gdy stroną postępowania jest komisja stypendialna. Przekładając powyższe twierdzenia na rozpoznawaną sprawę, należy stwierdzić, że w sytuacji gdy zaskarżoną decyzję administracyjną wydała Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego to Rektor tej uczelni nie może samoistnie stać się stroną tego postępowania ani działać w nim jako strona wyłącznie z racji powiązania organizacyjnego z Komisją. Należy zauważyć, że na etapie postępowania przed Sądem I instancji doszło do błędnego utożsamienia Rektora z Odwoławczą Komisją Stypendialną dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego, co nie zostało dostrzeżone przez Sąd I instancji. Wprawdzie strona postępowania została formalnie oznaczona prawidłowo jako Odwoławcza Komisja Stypendialna, jednakże w toku postępowania czynności procesowe podejmowane były z udziałem podmiotu niebędącego właściwym organem. W konsekwencji pełnomocnik występujący w sprawie nie był należycie umocowany do działania w imieniu właściwego organu. Okoliczność ta skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W takim stanie rzeczy odnoszenie się do zarzutów skargi kasacyjnej byłoby przedwczesne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego-Collegium Medicum na rzecz skarżącego w całości, bowiem uchylenie zaskarżonego wyroku z powodu nieważności postępowania, której nie podniesiono w skardze kasacyjnej, należy uznać za szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 207 § 2 p.p.s.a.