III OSK 1272/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1023/22 w sprawie ze skargi B. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 16 marca 2022 r. nr 8274/2022 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1023/22, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę B. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy z 16 marca 2022 r. nr 8274/2022 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną uchwałą odmówiono skarżącej zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe i dobre warunki mieszkaniowe w miejscu stałego zameldowania. Powołując się na uchwałę nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 ze zm., zwana dalej "uchwałą z 2019 r.") organ wskazał, że skarżąca złożyła wniosek o pomoc mieszkaniową w zakresie regulacji tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy ul. [...] W., po śmierci najemcy, którym był jej dziadek. Skarżąca jako wnuczka najemcy nie pozostaje w kręgu osób bliskich, uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu, na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego. Organ wskazał, że skarżąca przekracza kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy mieszkaniowej określone w uchwale z 2019 r. Skarżąca zamieszkuje w lokalu, który składa się z 2 pokoi z kuchnią o powierzchni mieszkalnej 27,28 m², powierzchni użytkowej 37,50 m². Średni miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa domowego skarżącej wynosi 4268,20 zł. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że stosownie do treści uchwały z 2019 r. pomocy mieszkaniowej można udzielić osobie, która za pisemną zgodą Miasta lub na podstawie odrębnych przepisów była uprawniona do zamieszkiwania i nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu, jeżeli najemca lub były najemca zmarł, a osoba, która pozostała w lokalu nie wstąpiła w najem na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego, a nadto, że łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej nie może przekraczać iloczynu wartości, o której mowa w art. 7a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu tworzenia lokali mieszkalnych na wynajem, mieszkań chronionych, noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, ogrzewalni i tymczasowych pomieszczeń (Dz. U. z 2020 r. poz. 508 ze zm. Dz. U. z 2021 r. poz. 11 i 223) oraz wskazanej wartości procentowej. Zdaniem Sądu organ odmawiając udzielenia pomocy mieszkaniowej prawidłowo wskazał na wysokość dochodu gospodarstwa domowego. Ponadto prawidłowe było odwołanie się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały do warunków mieszkaniowych rodziców skarżącej, tym bardziej, że skarżąca jest zameldowana w lokalu stanowiącym ich własność. Organ prawidłowo też uznał, że warunki mieszkaniowe w miejscu stałego zameldowania skarżącej są dobre, a subiektywne przekonanie skarżącej w tym zakresie nie podważa ocen organu, które są spójne i logiczne oraz nie naruszają ww. przepisów uchwały z 2019 r. Skargę kasacyjną wniosła skarżąca, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: - § 32 ust. 1 pkt 6 uchwały z 2019 r. przez błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca ma możliwość zamieszkania w lokalu będącym własnością rodziców o nr [...] przy ul. [...] W., - § 18 ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 4, 5 uchwały z 2019 r. przez ich niezastosowanie, mimo że skarżąca spełniła kryteria określone w ww. przepisach, - § 35 ust. 1 uchwały z 2019 r. przez niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową kwalifikacji skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej, mimo spełnienia przez skarżącą kryteriów uprawniających do jej uzyskania. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i rozpoznanie skargi przez jej uwzględnienie i w konsekwencji uchylenie uchwały Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy nr 8274/2022 z 16 marca 2022 r., ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organ bezpodstawnie przyjął, wskazując jako podstawę prawną § 32 ust. 1 pkt 6 uchwały z 2019 r., że warunki mieszkaniowe rodziców skarżącej uzasadniają odmowę udzielenia pomocy mieszkaniowej. Powierzchnia mieszkalna lokalu na osobę wynosi 9,35 m², czyli jest to powierzchnia pozwalająca na funkcjonowanie w warunkach skrajnie niekomfortowych. Jako osoba niespełna 25-letnia, skarżąca ma zamiar samodzielnie funkcjonować, bez udziału rodziców i rodzeństwa, co biorąc pod uwagę lokal mieszkalny objęty wnioskiem byłoby możliwe, zaś zaskarżona uchwała czyni to niewykonalnym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu organ podniósł, że lokal, w którym skarżąca jest zameldowana, jest w stanie zaspokoić jej potrzeby mieszkaniowe jako osoby samotnej, gdyż nie przecząc trudnym warunkom mieszkaniowym całej zamieszkałej tam rodziny, składa się z 3 pokoi z kuchnią, łazienki i przedpokoju. Organ ponownie wskazał, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego z § 5 ust. 3 uchwały z 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia § 32 ust. 1 pkt 6 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836, ze zm., zwana dalej "uchwałą z 2019 r."). Naruszenia tego autor skargi kasacyjnej upatruje w jego błędnej wykładni i bezpodstawnym przyjęciu, że skarżąca ma możliwość zamieszkania w lokalu będącym własnością jej rodziców. Zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 6 uchwały z 2019 r. wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej między innymi warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. Z niezakwestionowanych w skardze kasacyjnej okoliczności ustalonych przez organ i zaakceptowanych przez Sąd I instancji wynika, że skarżąca 31 stycznia 2022 r. złożyła wniosek o pomoc mieszkaniową w zakresie regulacji tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy ul. [...] W. (zwany dalej "lokalem"), po śmierci najemcy (11sierpnia 2021 r.), którym był jej dziadek - B. T.. Skarżąca jako wnuczka najemcy nie pozostaje w kręgu osób bliskich, uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu, na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego. W związku z tym wniosek skarżącej rozpatrzono na mocy § 18 ust. 2 pkt 1 w związku z § 5 ust. 2 pkt 4 lit. f) uchwały z 2019 r. Skarżąca zamieszkuje w ww. lokalu, który składa się z 2 pokoi z kuchnią o powierzchni mieszkalnej 27,28 m² i powierzchni użytkowej 37,50 m². Średni miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa domowego skarżącej wynosi 4268,20 zł i przekracza kryterium dochodowe, określone w uchwale z 2019 r. Skarżąca zameldowana jest w lokalu nr [...] przy ul. [...], którego współwłaścicielami są jej rodzice i który składa się z 3 pokoi z kuchnią, o powierzchni mieszkalnej 37,40 m² i powierzchni użytkowej 60,60 m². W tym lokalu oprócz skarżącej zameldowane są jeszcze 3 osoby, jej rodzice i brat. Komisja Mieszkaniowa na posiedzeniu 3 marca 2022 r. negatywnie zaopiniowała zakwalifikowanie skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Zatem powierzchnia mieszkalna lokalu (bez przedpokoju, łazienki WC i kuchni) będącego własnością rodziców wynosi 37,40 m², tj. 9,35 m² na osobę a powierzchnia użytkowa ponad 15,15 m² na osobę. Mieszkanie to składa się z 3 pokoi, przedpokoju, łazienki z WC i kuchni. Można zatem zgodzić się ze skarżącą, że powierzchnia ta nie daje komfortu zamieszkania w tym lokalu dla 4 osób. Nie można jednak zgodzić się, że funkcjonowanie w takich warunkach mieszkaniowych jest skrajnie niekomfortowe. Skarżąca nie wskazuje, aby jej rodzice lub brat posiadali uprawnienia do dodatkowej powierzchni mieszkalnej z powodu niepełnosprawności. Tymczasem § 7 ust. 1 uchwały z 2019 r. stanowi, że "[p]rzez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2 -4, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna na osobę zamieszkującą w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m 2 w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu, a w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu. Zatem dla czterech osób zamieszkujących lokal próg ten wynosi 26 m² powierzchni mieszkalnej. A mieszkanie rodziców, w którym skarżąca jest zameldowana ma powierzchnię mieszkalną 37,40 m². Jest to powierzchnia znacznie przekraczająca wymóg niezbędny do zakwalifikowania do poprawy warunków mieszkaniowych przez najem lokalu z zasobu miasta stołecznego Warszawy. Wobec tego, wnioski wyprowadzone z analizy warunków mieszkaniowych przeprowadzonej przez organ są prawidłowe. Zbędna była dalsza weryfikacja możliwości zamieszkania skarżącej w miejscu zameldowania tj. w mieszkaniu rodziców. Z ustalonych przez organ okoliczności wynika, że skarżąca takie możliwości ma. Subiektywne przekonanie skarżącej w tym zakresie i wskazywane przez nią okoliczności związane ze studiami, jej pracą, pragnieniem samodzielnego funkcjonowania w dorosłym życiu, czy związaniem z Warszawą, nie podważają oceny organu. Ocena ta jest spójna i logiczna a dodatkowo oparta na przepisie § 7 ust. 1 uchwały z 2019 r., zatem nie narusza § 32 ust. 1 pkt 6 uchwały z 2019 r. Niezasadny jest także zarzut naruszenia § 18 ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 uchwały z 2019 r. przez ich niezastosowanie, mimo że zdaniem skarżącej spełnia ona kryteria określone w tych przepisach. Zgodnie z § 18 uchwały z 2019 r.: - Pomocy mieszkaniowej można udzielić osobie, która za pisemną zgodą Miasta lub na podstawie odrębnych przepisów była uprawniona do zamieszkiwania i nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu, jeżeli najemca lub były najemca zmarł, a osoba, która pozostała w lokalu nie wstąpiła w najem na podstawie art. 691 kodeksu cywilnego (ust. 2 pkt 1). - Udzielenie pomocy mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 i 2 jest możliwe w przypadku braku zaległości związanych z zajmowanym lokalem albo braku zaległości, za które odpowiadają osoby pozostałe w lokalu (ust. 3). - Przez osoby, o których mowa w ust. 2 należy rozumieć: małżonka najemcy, byłego małżonka najemcy, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów (ust. 4). - Pomoc mieszkaniowa, o której mowa w ust. 1 i 2 może być udzielona przez zawarcie umowy najmu tego lub innego lokalu (ust. 5). Co prawda autor skargi kasacyjnej słusznie twierdzi, że skarżąca spełnia wskazane w tych przepisach warunki, jednak nie dostrzega, że z owego przepisu wynika, iż organ może udzielić pomocy mieszkaniowej osobie spełniającej wymienione w tym przepisie warunki. Organ jednak odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącej stwierdzając, że skarżąca nie spełnia innych warunków przewidzianych w uchwale do przyznania takiej pomocy, tj. nie spełnia kryterium dochodowego z § 5 ust. 1, ust. 2 pkt 4 lit. f) i ust. 3 uchwały z 2019 r. i posiada dobre warunki mieszkaniowe w miejscu zameldowania, tj. w mieszkaniu rodziców (§ 7 ust. 1 uchwały z 2019 r.). Skarżąca nie kwestionuje że jej dochód wynosił 4268,20 zł i przekraczał kryterium dochodowe, o którym mowa w uchwale z 2019 r., wynoszące w chwili podjęcia zaskarżonej uchwały 3935,99 zł. Na uwzględnienie nie zasługuje argumentacja skarżącej odnosząca się do spodziewanego obniżenia dochodów po osiągnięciu wieku 26 lat. Zmiana stanu faktycznego w przyszłości nie może wpłynąć aktualnie na ocenę legalności zaskarżonej uchwały przez Sąd. Skarżąca w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy może złożyć kolejny wniosek, który organ będzie miał obowiązek rozpatrzyć, analizując nowe okoliczności faktyczne. W kwestii posiadania przez skarżącą dobrych warunków mieszkaniowych w miejscu zameldowania, aktualne pozostaje stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie zarzutu § 32 ust. 1 pkt 6 uchwały z 2019 r. Podsumowując, organ odmawiając skarżącej udzielenia pomocy mieszkaniowej nie naruszył przepisów § 18 ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 uchwały z 2019 r. W rezultacie, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia § 35 ust. 1 uchwały z 2019 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową kwalifikacji skarżącej do udzielenia jej pomocy mieszkaniowej. Stosownie do § 35 ust. 1 uchwały z 2019 r. "[o] zakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej rozstrzyga zarząd dzielnicy". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie nawiązano do tego zarzutu. Tymczasem, wyżej wykazano, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego i posiada dobre warunki mieszkaniowe w miejscu zameldowania. Wobec tego, zarząd dzielnicy stosownie do wynikającej z § 35 ust. 1 uchwały z 2019 r. kompetencji, prawidłowo odmówił kwalifikacji skarżącej do udzielenia jej pomocy mieszkaniowej. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.