III FZ 284/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 sierpnia 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 284/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 lutego 2025 r. nr 2201-IEW.4123.64.2024/UP w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 12 sierpnia 2025 r. o sygn. I SA/Gd 284/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi D. M. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 3 lutego 2025 r., nr 2201-IEW.4123.64.2024/UP w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki - odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W stanie faktycznym sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie wykazał, iż istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji organu podatkowego. Poza sformułowaniem wniosku, strona nie przytoczyła żadnych argumentów, które mogłyby przemawiać za uwzględnieniem jej żądania, a przy tym nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Ogólne stwierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie przemawia za udzieleniem skarżącemu ochrony tymczasowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zwrócił uwagę, że w niniejszym postępowaniu strona skarżąca ubiegała się o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości. Podkreślił jednak, że trudna sytuacja finansowa strony, która może uzasadniać przyznanie prawa pomocy, nie może sama w sobie świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie podkreślił, że uszczerbek finansowy ponoszony przez stronę w związku z regulowaniem czy egzekucją zobowiązań publicznoprawnych nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji, czy też tym bardziej spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. naruszenie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji organu podatkowego, a w konsekwencji jego błędne niezastosowanie i odmówienie wstrzymania zaskarżonej decyzji, podczas gdy wykonanie tejże decyzji zarówno wyrządzi znaczne szkody jak i spowoduje trudne do odwrócenia skutki dla skarżącego. W uzasadnieniu wyjaśnił m.in., że błędne jest twierdzenie sądu, jakoby sam uszczerbek finansowy związany z egzekucją zobowiązań publicznoprawnych nie stanowił zagrożenia wyrządzenia znacznej szkody ani też nie rodził nieodwracalnych konsekwencji. W niniejszej sprawie niesłuszna decyzja wydana wobec skarżącego zobowiązuje go do zapłaty kwoty w wysokości [...] - oczywistym jest, że kwota tej wielkości wpłynie w sposób destrukcyjny na sytuację finansową powoda, a w konsekwencji spowoduje brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych dla powoda oraz jego rodziny. Ponadto, skarżący obecnie zmaga się z problemami finansowymi, a zatem zapłata takiej kwoty jest dla skarżącego nierealna i wiązać się będzie z daleko idącym postępowaniem egzekucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do § 3 tego przepisu sąd może na wniosek zainteresowanego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek celem wykazania przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku, zainteresowany winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z opisanymi przesłankami oraz dokumentami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z omawianego przepisu. Sąd musi dysponować wyczerpująco przedstawionymi, wiarygodnymi twierdzeniami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. W rozpoznawanej sprawie argumentacja przedstawiona w zażaleniu nadal pozostaje na poziomie ogólnych twierdzeń, które nie uprawdopodobniają okoliczności stanowiących podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Przesłanka "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" musi być uwiarygodniona poprzez konkretne dane finansowe i majątkowe. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że skarżący we wniosku nie przedstawił takich konkretnych argumentów ani dokumentów potwierdzających ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nie wykazał również swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Jednocześnie zaznaczono, że trudna sytuacja finansowa, mogąca uzasadniać przyznanie prawa pomocy, nie jest tożsama z przesłankami wstrzymania wykonania decyzji, gdyż są to odrębne instytucje procesowe oceniane według różnych kryteriów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontrolowanej sprawie zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. jest niezasadny. Samo powołanie się na wysoką kwotę zobowiązania oraz ogólne twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej i ryzyku pogorszenia warunków życia skarżącego oraz jego rodziny nie stanowią wystarczającej podstawy do udzielenia ochrony tymczasowej. Nie można również podzielić stanowiska skarżącego, że sam obowiązek zapłaty należności publicznoprawnej w znacznej wysokości automatycznie oznacza powstanie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wykonanie decyzji pieniężnej co do zasady wywołuje skutki odwracalne, gdyż w przypadku uwzględnienia skargi możliwy jest zwrot wyegzekwowanych należności. Sama dolegliwość finansowa związana z wykonaniem decyzji, nawet znaczna, nie jest wystarczająca do wstrzymania jej wykonania bez wykazania istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z 23 marca 2023 r., I OZ 56/23, publ. CBOSA). Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji.