III FZ 260/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 711/25, w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2024 r., nr PR9.8011.58.2024.GOX w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 8 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 711/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi L. B. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Ministra Finansów (dalej: "Organ") z 30 grudnia 2024 r. w przedmiocie ulgi płatniczej. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 11 września 2025 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym oddalił skargę Skarżącej. Odpis sentencji tego wyroku 17 września 2025 r. przesłano Skarżącej wraz z pouczeniem o procedurze wystąpienia z wnioskiem do sądu o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku oraz o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia od tego wyroku. Z adnotacji na kopercie zwróconej do Sądu nieodebranej przesyłki poleconej wynika, że doręczyciel podjął próby doręczenia przesyłki 25 września 2025 r. i 3 października 2025 r., ostatecznie przesyłkę zwrócono do Sądu 17 października 2025 r. Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu, że Skarżąca w żaden sposób nie obaliła domniemania prawdziwości oświadczeń złożonych przez pracownika poczty na kopercie zwróconej do sądu oraz na załączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w szczególności nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że nie pozostawiono awiza o korespondencji oczekującej na odbiór w urzędzie pocztowym. Nie złożyła nawet żadnego oświadczenia, że doręczenie było wadliwe. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 8 marca 2026 r. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 września 2025 r. oraz uznanie złożonego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku za dokonany w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy nadmienić, że zasady dokonywania doręczeń reguluje Rozdział 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 65 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 558), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zaś do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Na podstawie art. 131 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468), zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 19). Rozporządzenie to określa szczegółowy tryb i sposób doręczania pism sądowych. Natomiast art. 73 p.p.s.a. reguluje terminy odbioru pisma, tzw. fikcja doręczenia jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Doręczenie jest oparte na domniemaniu, według którego zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W wyjątkowych okolicznościach, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd może postanowić o przywróceniu terminu, o ile strona uprawdopodobni, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez jej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy jedynie zaistnienie wyjątkowych, nieprzewidywalnych i niezależnych od strony okoliczności, których nie mogła usunąć w terminie do dokonania danej czynności, może uzasadniać jego przywrócenie. Obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu ciąży na podmiocie składającym wniosek o przywrócenie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym wobec dowodu i jako taki nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025, art. 86). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca nie uprawdopodobniła, że niedokonanie czynności procesowej w terminie, nastąpiło bez jej winy. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu powinno nastąpić we wniosku o przywrócenie terminu. W treści tego pisma Skarżąca przedstawiła, że 13 października 2025 r. została do niej skierowana przesyłka zawierająca odpis wyroku, która została awizowana. Skarżąca wskazała, że z przyczyn od niej niezależnych nie została odebrana w wyznaczonym terminie, a w rezultacie pismo zostało zwrócone do Sądu 17 października 2025 r. W związku z tym Skarżąca podkreśliła, że nie posiadała wiedzy o fakcie doręczenia pisma i nie mogła w ustawowym terminie złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, lecz po uzyskaniu informacji o zwrocie przesyłki niezwłocznie podjęła czynności zmierzające do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Skarżącej spełniona została tym samym przesłanka braku winy oraz niezwłocznego działania. W zażaleniu Skarżąca wskazała zaś, że samo powołanie się na adnotacje operatora pocztowego o awizowaniu przesyłki nie przesądza jeszcze o faktycznym poinformowaniu adresata o oczekującej korespondencji. Jak podkreśliła Skarżąca, w praktyce zdarzają się sytuacje, w których zawiadomienie nie zostaje pozostawione w skrzynce pocztowej albo zostaje zagubione. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, iż obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji Skarżąca mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki przez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Samo wskazanie, że awiza mogły nie być w przedmiotowej sprawie pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej, nie mogło skutecznie obalić tego domniemania (por. postanowienie NSA z 4 czerwca 2025 r., sygn. akt I FZ 97/25). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł, że Skarżąca nie uprawdopodobniła dostatecznie, że niedokonanie czynności procesowej w terminie, nastąpiło bez jej winy. W takiej sytuacji słusznie postanowił o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.