III FZ 270/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. G. i I. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 496/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi Z. G. i I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 28 lipca 2022 r. nr SKO.562/22 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie

1.1. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 496/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych pisma z dnia 28 listopada 2022 r. w sprawie ze skargi Z. G. i I. G. (dalej: "Skarżący", "Strony") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 28 lipca 2022 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. 1.2. Zarządzeniem z dnia 22 września 2022 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu należnego od skargi w kwocie 100 zł. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania doręczono skarżącym w trybie zastępczym ze skutkiem doręczenia w dniu 17 października 2022 r. W ustawowym terminie wpis sądowy nie został uiszczony. Pismem z dnia 28 listopada 2022 r. skarżący zwrócili się o przywrócenie terminu do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi. W wykonaniu zarządzenia z dnia 6 grudnia 2022 r. wezwano skarżących do sprecyzowania pisma z dnia 28 listopada 2022 r. przez wyjaśnienie, czy stanowi ono wyłącznie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi, czy też jest również zażaleniem. Skarżących wezwano też do usunięcia braków formalnych pisma poprzez złożenie dwóch jego odpisów, pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu i ewentualnie odrzucenia zażalenia, a także o usunięcie braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu poprzez dokonanie czynności niedokonanej w terminie, czyli uiszczenie wpisu od skargi - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe wezwanie nie zostało wykonane, a pismo zostało potraktowane wyłącznie jako wniosek o przywrócenie terminu, który zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2023 r. pozostawiono bez rozpoznania. Pismem z dnia 9 lutego 2023 r. skarżący przedłożyli dwa egzemplarze pisma, które można uznać za odpisy wniosku z dnia 28 listopada 2022 r. oraz uiścili wpis od skargi w kwocie 100 zł. Zwrócili się także o przywrócenie terminu do wykonania wezwania do usunięcia braków formalnych pisma z dnia 28 listopada 2022 r. Podnieśli, że okoliczności wskazane we wniosku z dnia 28 listopada 2022 r. trwają nadal. Skarżący ma ograniczoną możliwość poruszania się (ograniczoną do obrębu mieszkania). Do wniosku dołączono kopie zaświadczenia lekarskiego i dwóch kart informacyjnych ze szpitala. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przywrócenia terminu. Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżący nie był w stanie działać osobiście przez pewien czas po wypisie ze szpitala, o tyle z przedłożonej dokumentacji i opisanych okoliczności nie da się wysnuć wniosku, by w dokonaniu czynności procesowych nie mogła mu pomóc małżonka, będąca jednocześnie skarżącą. W sprawie nie zostało uprawdopodobnione, aby jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiały dokonywanie czynności procesowych przez skarżącą. Uznano zatem, że mogła ona bez ograniczeń wyręczyć skarżącego w podejmowaniu czynności przez niego, tym bardziej że wszystkie pisma procesowe w postępowaniu sądowym skarżący składają łącznie. 1.3. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie, zarzucając orzeczeniu naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 2.2. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 21 lipca 2022 r., sygn akt III OZ 447/2, CBOIS). 2.3. Podkreślenia wymaga, że Sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwe wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Z uwagi na charakter sądu kasacyjnego, który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy, wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez sąd pierwszej instancji. 2.4. W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu pierwszej instancji. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć hospitalizację, ale tylko wtedy, gdy nie pozwala ona na wyręczenie się inną osobą. Sam fakt hospitalizacji zainteresowanego, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności nie stanowi wystarczającej przesłanki do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu i nie jest zawsze równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego za pośrednictwem osoby trzeciej. W okolicznościach niniejszej sprawy do uzupełnienia braków formalnych zostali wezwani zarówno skarżący jak i skarżąca, będąca małżonką skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że w sprawie nie zostało uprawdopodobnione, aby jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiały dokonywanie czynności procesowych przez skarżącą. Skarżący maił zatem możliwość bez ograniczeń skorzystać z pomocy swej żony w podejmowaniu czynności przez niego, tym bardziej że wszystkie pisma procesowe w postępowaniu sądowym skarżący składali łącznie. Przyczyny, które miałyby uprawdopodobnić przywrócenie terminu dotyczą zaś wyłącznie skarżącego. Skarżący nie uprawdopodobnili aby jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiały dokonywanie czynności procesowych przez skarżącą. 2.5. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.