III FSK 660/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku D. K. o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacka Pruszyńskiego, Bogusława Woźniaka i Pawła Borszowskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Po 977/22 w sprawie ze skargi L. B. zarządcy masy sanacyjnej D. K. (obecnie: D. K.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 14 października 2022 r., nr 3001-IEW2.4102.9.2022, 3001.IEW2.4121.16.2022, 3001-IEW2.4123.26.2022 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić wniosek.

1. Wyrokiem z 21.03.2024 r. o sygn. I SA/Po 977/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi L. B. – zarządcy masy sanacyjnej D. K. (obecnie: D. K., dalej: skarżący) uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 14.10.2022 r., nr 3001-IEW2.4102.9.2022, 3001-IEW2.4121.16.2022, 3001-IEW2.4123.26.2022, wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. 2. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Dyrektor IAS w Poznaniu. Zarządzeniem z 29.07.2025 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA zarządził wyznaczenie rozprawy na dzień 23.10.2025 r. na godz. 11:00 w sali C. Wyznaczył także skład orzekający do rozpoznania sprawy, tj.: sędzia NSA Jacek Pruszyński (przewodniczący), sędzia NSA Bogusław Woźniak i sędzia WSA (del.) Cezary Koziński (sprawozdawca). Jako sędziego zastępcę wyznaczył sędziego NSA Pawła Borszowskiego. Skarżący zawiadomienie o terminie rozprawy otrzymał 15.09.2025 r. (k. 201 akt sądowych) 3. Skarżący w piśmie z 10.10.2025 r. (data stempla pocztowego) złożył dwa wnioski: wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziów wymogów niezawisłości i bezstronności oraz wniosek o wyłączenie sędziów od orzekania na podstawie art. 19 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Odnosząc się do pierwszego z wniosków wskazał, że na podstawie art. 22 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. oraz art. 29 i n. ustawy z 8.12.2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2024 r. poz. 622 ze zm.) wnosi o zbadanie spełnienia przez ww. sędziów NSA: Jacka Pruszyńskiego, Bogusława Woźniaka, Pawła Borszowskiego (jako sędziego zastępcę), wymogów niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2.04.1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie 4.11.1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Postanowieniem z 22.10.2025 r. o sygn. III FSK 660/24 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił powyższy wniosek. 3.1. Natomiast w uzasadnieniu drugiego z wniosków tj. o wyłączenie sędziów NSA: Jacka Pruszyńskiego, Bogusława Woźniaka, Pawła Borszowskiego od orzekania w sprawie, skarżący wyjaśnił, że obiektywna wątpliwość powołania wskazanych sędziów stanowi również przesłankę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Sędzia NSA Jacek Pruszyński 16.10.2025 r. złożył oświadczenie, zgodnie z którym nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Sędzia NSA Bogusław Woźniak 17.10.2025 r. złożył oświadczenie, zgodnie z którym nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w tej sprawie, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. Sędzia NSA Paweł Borszowski 20.10.2025 r. złożył oświadczenie, zgodnie z którym nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w tej sprawie, w rozumieniu art. 18 i 19 p.p.s.a. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Ustawa ta określa ponadto tzw. względne przesłanki wyłączenia. Zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w artykule poprzedzającym, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Użyte w powołanym przepisie określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Należy przez to rozumieć przyczyny pozostające w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobnym pozostaje, iż w konkretnych okolicznościach sprawy sędzia może okazać się nieobiektywnym. Samo subiektywne przekonanie strony co do stronniczości sędziego nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do uwzględnienia żądania. Wątpliwość w tym zakresie musi być obiektywna, a nie wyłącznie oparta na subiektywnym odczuciu zainteresowanego. Wymaga zaakcentowania, że wspomniana wątpliwość musi w danej sprawie faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć jedynie charakteru potencjalnego. Przyjmuje się, że strona, domagając się wyłączenia sędziego od udziału w jej sprawie, winna wskazać rozsądny, zobiektywizowany powód, zdatny wzbudzić realne - również dla obiektywnego obserwatora - wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Jednocześnie zwraca się uwagę, że instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową mającą zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Winna zapewniać obiektywizm sądu, nie może natomiast służyć do odsuwania od prowadzenia postępowania sędziów, których strona w sposób subiektywny uznaje za nieodpowiednich z punktu widzenia swoich interesów. W konsekwencji, instytucja wyłączenia sędziego nie może służyć umożliwianiu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego, przy czym stosownie do art. 20 p.p.s.a., to na stronie składającej wniosek spoczywa ciężar wskazania i uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia. Żądanie wyłączenia sędziego nie ma charakteru automatycznego i stanowi instytucję o charakterze wyjątkowym, zaś wnioskodawca winien przedstawić konkretne okoliczności przemawiające za wyłączeniem sędziego i motywy ewentualnego stronniczego działania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane we wniosku skarżącego z 10.10.2025 r. o wyłączenie sędziów okoliczności nie mogły być wystarczające dla jego uwzględnienia, ponieważ żądanie sformułowane w oparciu o art. 19 p.p.s.a. nie zawiera argumentacji, która podważałaby wiarygodność złożonych przez sędziów oświadczeń, pozostając jedynie wyrazem subiektywnego odczucia wnioskodawcy, nieznajdującym jakiegokolwiek uzasadnienia. Skarżący uzasadniając wniosek wskazał jedynie, że wnosi o wyłączenie od orzekania wskazanych sędziów z uwagi na istnienie okoliczności, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie. Dodał, że istniejąca obiektywna wątpliwość powołania sędziów NSA: Jacka Pruszyńskiego, Bogusława Woźniaka, Pawła Borszowskiego stanowi przesłankę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Przywołanie tych argumentów, bez powiązania z okolicznościami dotyczącymi konkretnego sędziego, nie może zostać uznane za skuteczne uzasadnienie żądania jego wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. 4.2. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie występują przesłanki do wyłączenia sędziów NSA: Jacka Pruszyńskiego, Bogusława Woźniaka, Pawła Borszowskiego (jako sędziego zastępcę) od orzekania w niniejszej sprawie ani z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), ani na wniosek sędziego (art. 19 p.p.s.a.), więc orzekł jak w sentencji, za podstawę przyjmując art. 22 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. sędzia NSA Tomasz Kolanowski sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Sławomir Presnarowicz