II SAB/Wa 544/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2024 r. sprawy ze skargi L. K. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę

I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. L. K. (zwany dalej "Skarżącym") zwrócił się [...] czerwca 2023r., na podstawie ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r., poz. 902, zwana dalej "u.d.i.p.") do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") o udostępnienie informacji publicznej: ile osób w Polsce w trakcie prowadzonej względem nich inwigilacji przez Policję lub którąkolwiek z polskich służb specjalnych lub służb innych państw działających na terenie Polski popełniło samobójstwo (tylko ze skutkiem śmiertelnym, nie wliczając prób samobójczych) lub przestępstwo z wyszczególnieniem na dany rok kalendarzowy począwszy od 1998r. do 2022r. Skarżący zawnioskował o oddzielne podanie liczby osób, które popełniły samobójstwo i liczby osób, które popełniły przestępstwo. 2. Minister - Dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji - pismem z [...] czerwca 2023r. poinformował Skarżącego, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie posiada informacji w przedmiotowym zakresie. 3. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] sierpnia 2023r. zarzucił Ministrowi bezczynność w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku z [...] czerwca 2023r. o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem Skarżącego Minister i Koordynator Służb Specjalnych, sprawujący nadzór i kontrolę nad Komendantem Głównym Policji – tym samym nad Policją i służbami specjalnymi – powinien posiadać dane, o które Skarżący wnioskował. Twierdzenie, że dane nie są w posiadaniu organu i brak wskazania, gdzie Skarżący może je uzyskać jest zaniedbaniem karygodnym. Jeżeli Policja lub służby specjalne rozpoczynają inwigilację danej osoby, to zapewne, dla własnych potrzeb operacyjnych, gromadzą informację, z jakiego powodują ją rozpoczęto, jej przebieg i powód zakończenia. W związku z tym dane informatyczne o zakończonej inwigilacji z powodu popełnienia samobójstwa osoby inwigilowanej lub popełnienia przestępstwa przez osobę inwigilowaną są w ich posiadaniu. Takie dane mogą służyć do oceny działalności danej formacji, która zajmuje się inwigilacją i jako dane statystyczne powinny być dostępne publicznie. 4. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że w odpowiedzi na wniosek, udzielonej z zachowaniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poinformował Skarżącego, że nie dysponuje informacjami, o których udostępnienie wnoszono. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., będące w posiadaniu takich informacji. Minister nie jest wymieniony wśród podmiotów określonych w art. 15 k.p.k., co przekłada się na zakres informacji, które mogą być posiadane oraz przetwarzane przez organ. Tryb stosowania kontroli operacyjnej oraz organy właściwe w tych sprawach określa art. 19 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji. Wynika z niego, że organami właściwymi w sprawie zarządzenia kontroli operacyjnej oraz sprawowania nadzoru nad jej przebiegiem, w zależności od organu Policji, stosującego kontrolę operacyjną, jest właściwy Sąd i organ prokuratury. Minister podniósł też, że udzielenie Skarżącemu niesatysfakcjonującej odpowiedzi nie może stanowić podstawy do skutecznego podniesienia zarzutu bezczynności Ministra. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. skarga jest niezasadna. 2. Sąd na wstępie zauważa, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022r., poz. 2492) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 1634 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. 3. Sąd wyjaśnia ponadto, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest bezczynność ww. Ministra w związku z wniesionym na podstawie u.d.i.p. wnioskiem Skarżącego z [...] czerwca 2023r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci ile osób w Polsce w trakcie prowadzonej względem nich inwigilacji przez Policję lub którąkolwiek z polskich służb specjalnych lub służb innych państw działających na terenie Polski popełniło samobójstwo (tylko ze skutkiem śmiertelnym, nie wliczając prób samobójczych) lub przestępstwo z wyszczególnieniem na dany rok kalendarzowy począwszy od 1998r. do 2022r. Skarżący zawnioskował o oddzielne podanie liczby osób, które popełniły samobójstwo i liczby osób, które popełniły przestępstwo. 4. Sąd w związku z tym stwierdza, że w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej jego adresat może: (1) udostępnić informację publiczną, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą przesłanki wyłączające jej udostępnienie określone w art. 5 u.d.i.p.; podmiot obowiązany dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 u.d.i.p.); (2) poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej; wskazać, że podmiot zobowiązany nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje odrębny tryb udzielenia informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); (3) odmówić udostępnienia informacji publicznej z powodu ograniczeń wymienionych w art. 5 u.d.i.p. (bądź umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) stosownie do art. 16 u.d.i.p. w związku z art. 17 ust. 1 u.d.i.p., czego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej; (4) odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ winien ponadto podjąć ww. działania w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Brak podjęcia przez podmiot obowiązany któregokolwiek z ww. działań, uzasadnia podniesienie przez wnioskodawcę zarzutu bezczynności. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się Skarżący, jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. 5. Zdaniem Sądu w świetle powyższych rozważań niewątpliwe w sprawie jest to, że ww. Minister jest organem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Dodatkowo wskazać należy, że żądane przez Skarżącego informacje mają walor danych publicznych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Wniosek zainteresowanego rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia w sytuacji, gdy owa informacja publiczna znajduje się w jego posiadaniu. Tym samym należało przyjąć, że Minister, który nie dysponuje żądanym przez Skarżącego informacjami, powinien poinformować o tym Skarżącemu w terminie 14 dni, stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że nie dysponuje takimi informacjami (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Z akt sprawy wynika, że Minister, mając powyższe przepisy na względzie, w piśmie z [...] czerwca 2023r. - wystosowanym w odpowiedzi na ww. wniosek Skarżącego z [...] czerwca 2023r. – czyli w terminie przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - wskazał, że nie jest w posiadaniu żądanych przez Skarżącego informacji. Skoro bowiem Ministra nie wymieniono wśród podmiotów określonych w art. 15 k.p.k., a ponadto z art. 19 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji wynika, że organami właściwymi w sprawie zarządzenia kontroli operacyjnej oraz sprawowania nadzoru nad jej przebiegiem jest właściwy Sąd i organ prokuratury (w zależności od organu Policji stosującego kontrolę operacyjną), to wbrew stanowisku Skarżącego nie można było przyjąć, że Minister mógł dysponować żądanymi informacjami. W sytuacji zatem, gdy Minister w odpowiedzi na wniosek Skarżącego o udzielenie ww. informacji publicznej, wskazał, że nie posiada żądanej informacji i nie może jej udostępnić, należało przyjąć, że Sąd nie ma podstaw do zobowiązać organu do udzielenia informacji, której organ nie posiada. Zasadne jest tym samym przyjęcie przez Sąd, że odpowiedź udzielona Skarżącemu przez organ ww. pismem z [...] czerwca 2023r. (czynność materialno-techniczna) z podaniem wyjaśnienia, że nie jest w posiadaniu informacji stanowi udzielenie informacji publicznej nie wskazuje, że Minister pozostawał w bezczynności. Stanowisko z tego zakresu jest ugruntowane w orzecznictwie, na które prawidłowo powołał się w odpowiedzi na skargę Minister. Sąd podziela pogląd prezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 27 kwietnia 2010r. sygn. akt II SAB/Wa 157/09, że nie można zobowiązać kogoś do udzielenia informacji, której nie ma, ponieważ zobowiązanie takie byłoby niewykonalne. Sąd aprobuje też stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 czerwca 2022r. sygn. akt III OSK 4955/21, że nie jest możliwe skuteczne podniesienie zarzutu bezczynności, gdy żądana informacja nie jest w posiadaniu organu. Oczywistym jest, że w takiej sytuacji organ nie może być zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji, ani nie jest obowiązany do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia. Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza bowiem dostęp do informacji będącej faktycznie informacją. Sąd podziela także stanowisko Ministra prezentowane w odpowiedzi na skargę, że fakt, że udzielona przez organ odpowiedź w związku z ww. wnioskiem o udzielenie informacji publicznej nie satysfakcjonuje Skarżącego nie może stanowić podstawy do stwierdzenia bezczynności organu, w sytuacji, gdy Minister powołał się na nieposiadanie żądanych danych. 6. Sąd, mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.