II SA/Po 814/25

Dnia 15 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Talaga Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2024 r. nr [...] Burmistrz [...] na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; zwanym dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku A. D., odmówił wszczęcia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości dz. [...] i [...], położonych w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że A. D. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozgraniczenie nieruchomości zatwierdzonej ostateczną decyzją Burmistrza [...] z dnia 4 października 2023 r. w której zatwierdzono przebieg granicy nieruchomości położonej w gminie [...], obręb geodezyjny [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], arkusz 1, nr KW [...], stanowiącej własność I. N., w stosunku do nieruchomości położonej w gminie [...], obręb geodezyjny [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...], arkusz 1, nr KW [...], stanowiącej własność A. D., F. D., J. D., K. D.. Pismem z dnia 17 lipca 2024 r. A. D. został wezwany do wyjaśnienia czy pismo z dnia 25 czerwca 2024 r. stanowi wniosek o wznowienia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. W odpowiedzi wnioskodawca oświadczył, że pismo to nie jest ani żądaniem wznowienia postępowania w sprawie rozgraniczenie nieruchomości ani żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości z dnia 4 października 2023 r. Burmistrz wyjaśnił następnie, że A. D. nie jest właścicielem działki [...], obręb [...], gmina [...], która bezpośrednio sąsiaduje z działką [...] (której to granicy dotyczyła decyzja z 4 października 2023 r.). Sprawa rozgraniczenia nieruchomości działek oznaczonych nr ewidencyjnymi [...] i [...], obręb [...], gmina [...], została natomiast rozstrzygnięta i zakończyła się ostateczna decyzją. Burmistrz wyjaśnił także, że na wniosek A. D., J. D., [...] i F. D. z dnia 31 stycznia 2024 r. zatwierdzono podział nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej pod nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w obrębie [...], gmina [...], w wyniku którego wydzielono działki nr [...], [...], [...] i [...] (decyzja Burmistrza [...] z dnia 15 lutego 2024 r., nr sprawy [...]). Zmienili się także właściciele działki nr [...], obręb [...], gmina [...], która graniczy bezpośrednio z nieruchomością, której pierwotnie dotyczyło postępowanie rozgraniczeniowe (z działką [...], obręb [...], gmina [...]). A. D. nie jest właścicielem ani współwłaścicielem działki [...]. Zbadano także księgę wieczystą nr [...] i nie wynika z niej, aby A. D. miał jakieś ograniczone prawo rzeczowe do działek, których granica miałaby być ponownie ustalona. W związku z powyższym Burmistrz uznał, że A. D. nie ma przymiotu strony postępowania, bowiem nie jest właścicielem działki [...], obręb [...], gmina [...]. W zażaleniu na ww. postanowienie A. D. przedstawił argumentację mającą świadczyć o wadliwym przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w wyniku podziału działki nr [...] o pow. 3,1200 ha oraz wskutek zniesienia współwłasności pomiędzy A. D. oraz jego synami, powstała działka nr [...] o pow. 1,8157 ha, której współwłaścicielami w częściach równych są F. D. oraz K. D., a prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]. Stan faktyczny przedstawiony przez A. D. dotyczy przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] oraz [...]. Działka nr [...] stanowi własność I. N.. Postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości związane jest z prawem własności nieruchomości. Legitymację czynną do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego mają właściciele i każdy ze współwłaścicieli nieruchomości, a ponadto z pewnymi zastrzeżeniami i ograniczeniami: użytkownicy wieczyści i każdy ze współużytkowników, osoby którym przysługuje na nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe oraz każda z osób współuprawnionych z tytułu tego prawa rzeczowego, jeżeli rozstrzygnięcie w sprawie o rozgraniczenie ma wpływ na zakres wykonywania tego prawa oraz władający gruntami na zasadzie samoistnego posiadania. A. D. nie jest właścicielem działki nr [...], ani nie przysługuje mu inne słabsze prawo rzeczowe do tej działki. Natomiast swoją legitymację A. D. wywodzi z przekonania, że w wyniku ponownego rozgraniczenia działki nr [...] z działką nr [...] powstanie jakoby trójkątny obszar o powierzchni około 600 m2, którego będzie współwłaścicielem. Jest to dywagacja oderwana od brzmienia przepisów prawa. Jeśli przyjąć nawet, że ewentualnie doszłoby do korekty granic na korzyć działki nr [...], to zwiększona powierzchnia tej działki objęta będzie niepodzielnie prawem własności na rzecz F. D. i K. D.. Tym samym A. D. nie może być uznany za stronę postępowania rozgraniczeniowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. D. stwierdził, że pomiędzy działkami [...], a [...] pozostała działka (resztka działki) [...] o powierzchni 637,2 m2 o ile rozgraniczenie dokonane zostanie prawidłowo. Chwilowo ten teren ma zerową powierzchnię. Ponadto stwierdził, że granica między przedmiotowymi działkami nie została wyznaczona prawidłowo. Postępowanie było wadliwe, pominięto dowody i wykonane przez niego pomiary, nie brały udziału strony: Lasy Państwowe oraz Zarząd Dróg Powiatowych, wobec czego rozgraniczenie było nieważne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza [...] z 19 sierpnia 2024 r. odmawiające, na wniosek A. D., wszczęcia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości dz. [...] i [...], położonych w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...]. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest zatem wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie (por. wyrok NSA z 8 listopada 2018 r. II OSK 2691/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 61a § 1 k.p.a., w zakresie podmiotowej przeszkody wszczęcia postępowania znajduje zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy okoliczności wskazywane przez podmiot występujący z żądaniem przeprowadzenia postępowania administracyjnego, określające jego legitymację do złożenia wniosku, w sposób oczywisty przeczą tezie o istnieniu po jego stronie interesu prawnego. W sytuacji, gdy proste zestawienia treści podania z informacjami możliwymi do ustalenia na podstawie akt sprawy pozwala stwierdzić, że osoba wnosząca podanie nie ma interesu prawnego w sprawie, to organ administracji zobowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania (por. wyroki NSA z 19 lutego 2021 r., II OSK 2968/20, LEX nr 3195722 oraz z 26 stycznia 2023 r., II OSK 203/20, LEX nr 3567132). Stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia interesu prawnego, jednak powszechnie przyjmuje się, że musi on wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego. Chodzi przy tym nie o interes faktyczny dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ale o interes prawny, to jest taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszący się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny musi być przy tym osobisty, własny i indywidualny oraz realny i rzeczywisty (por. wyrok NSA z 15 lutego 2024 r., II OSK 2303/22; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy zatem to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma więc osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. O tym, czy interes prawny będący treścią żądania określonego podmiotu ma charakter prawny, decyduje treść obowiązujących w zakresie przedmiotu żądania przepisów prawa materialnego. Rozgraniczanie nieruchomości unormowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.) obejmuje co do zasady, dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe (art. 29-39). Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek lub z urzędu. W tym postępowaniu czynności rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Stroną postępowania w sprawie rozgraniczenia mogą być zatem właściciele nieruchomości podlegających rozgraniczeniu. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli (por. uchwała NSA z 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06, ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 26). Skarżący domagał się wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych jako działki nr ewid. [...] i [...], położonych w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...]. Jak prawidłowo ustaliły organy na podstawie treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla ww. nieruchomości, właścicielem działki o nr ewid. [...] jest I. N.. Z kolei właścicielami działki o nr ewid. nr [...] są synowie skarżącego F. D. oraz K. D.. Skoro skarżącemu nie przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości mających podlegać rozgraniczeniu, to nie posiada on też interesu prawnego w zainicjowaniu wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia tych nieruchomości. W konsekwencji zasadnie organy uznały, iż właściwym było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Nie było prawidłowe stanowisko skarżącego zgodnie z którym jest nadal właścicielem opisanego i narysowanego przez niego na k. 6 akt sądowych "trójkąta" gruntu, który powstał na skutek nieprawidłowego wg niego wyznaczenia granicy między działkami: nr [...] i dawnej nr [...]. a który chciałby odzyskać. Tzw. ekspektatywa prawa własności nie skutkuje bowiem przyznaniem przymiotu strony. Zauważyć należy, że stanowisko o nieprawidłowym przesunięciu granicy o 6 m skarżący wyrażał już w postępowaniu zakończonym prawomocną i ostateczną decyzją Burmistrza [...] z 4 października 2023r. (pisma skarżącego z 21.09.2023r/ - k/ 146-149 akt adm. , z 24.09.2023r. – k. 142 – 145 akt adm.). Pismem z 26.09.2023r. podał, że wyraża akceptację pomiarów geodety, mimo, że ma inne zdanie. Wnosił o szybkie decyzje w celu umożliwienia kontynuowania podziału nieruchomości między spadkobierców (k. 139 akt adm. ) Prawidłowo pouczony w decyzji Burmistrza [...] z dnia 4 października 2023r. nie zażądał przekazania sprawy o rozgraniczenie sądowi. We wniosku inicjującym przedmiotową sprawę podał, że choć podpisał przebieg granicy a decyzja stała się prawomocna nie oznacza to, że granica wyznaczona została prawidłowo. Z tych względów wnosił o ponowne rozgraniczenie nieruchomości. Na wezwanie organu o podanie czy jego wniosek z 25.06.2024r. jest wnioskiem o wznowienie postępowania czy o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości skarżący podał, że nie należy rozpatrywać sprawy jako żądania wznowienia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości ani jako stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Organ rozpatrzył więc wniosek skarżącego we właściwym trybie. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s..a orzekł jak w sentencji.