II SA/Ol 610/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant sekretarz sądowy Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi L. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu nadania własności ziemi oddala skargę.

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie przez organ wraz ze skargą L. Ż. (dalej zwanej skarżącą) akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 3 czerwca 2016 r. skarżąca zwróciła się do Starosty D. o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z dnia "[...]" dotyczącego uregulowania własności gospodarstwa rolnego, składającego się z nieruchomości położonej we wsi "[...]", oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki "[...]" oraz we wsi "[...]", oznaczonej jako działka nr "[...]", wydanego na nazwisko S. (dalej zwanego "aktem własności ziemi"). Pismem z dnia 3 kwietnia 2017 r. Starosta D., uwzględniając ocenę prawną zawartą w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 1157/16, przekazał powyższy wniosek skarżącej według właściwości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej zwanego Kolegium). Postanowieniem z dnia "[...]" Kolegium, powołując art. 157 § 2 w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej jako k.p.a.), odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że akt własności ziemi został podjęty w oparciu o przepisy art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250). Wskazało też, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1491), do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Zdaniem Kolegium, z treści tego przepisu wynika, że nie jest możliwe wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi, co skutkuje koniecznością wydania postanowienia, o którym mowa w art. 61a § 1 k.p.a., gdyż postępowanie z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte. Na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, za który Kolegium uznało pismo skarżącej z dnia "[...]" zatytułowane "Odwołanie-Zażalenie", postanowieniem z dnia "[...]" Kolegium utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia "[...]" o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium podzieliło stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu co do braku możliwości uruchomienia wnioskowanego przez skarżącą trybu nadzwyczajnego. Wyjaśniło, że obecne przepisy wyłączają możliwość wzruszenia aktów własności ziemi nawet, jeśli akty te dotknięte są wadami kwalifikowanymi. W skardze na powyższe postanowienie Kolegium, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżąca zarzuciła Kolegium naruszenie art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 75 § 2 k.p.a., poprzez zaniechanie należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium i rozpatrzenie sprawy przez Sąd. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na postanowienie, zostały zaś wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można jednak przypisać zaskarżonemu postanowieniu Kolegium z dnia "[...]" utrzymującemu w mocy własne postanowienie tego organu z dnia "[...]" o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi. Podstawę prawną wydania postanowienia z dnia 21 kwietnia 2017 r. stanowił bowiem art. 61a § 1 k.p.a., w świetle którego, gdy postępowanie z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W kontrolowanej sprawie, "inną uzasadnioną przyczyną", o której mowa w tym przepisie, stanowiącą przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi, jest regulacja zawarta w art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1491 ze zm.). W świetle tego przepisu, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Skoro zaś kwestionowany przez skarżącą akt własności ziemi został wydany na podstawie art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250), to za prawidłowe uznać należało stanowisko Kolegium co do istnienia w niniejszej sprawie innej uzasadnionej przyczyny, z powodu której postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi nie może być wszczęte. Jak słusznie bowiem wywiodło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, obecne przepisy wyłączają możliwość wzruszenia aktów własności ziemi nawet, jeśli akty te dotknięte są wadami kwalifikowanymi (zob. wyroki NSA z 26 października 2016 r., sygn. akt II OSK 138/15 oraz z 8 września 2016 r., sygn. akt II OSK 292/15, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżonym postanowieniem Kolegium prawidłowo utrzymało więc w mocy własne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnić należy, że powołane przez skarżącą przepisy art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 75 § 2 k.p.a., znajdują zastosowanie dopiero w stadium wyjaśniającym postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu. Tymczasem zaskarżone postanowienie Kolegium wydane zostało w stadium wszczęcia tego postępowania, a więc w stadium poprzedzającym stadium wyjaśniające. Tym samym, nieuprawnione jest stawianie Kolegium zarzutu naruszenia powołanych w skardze przepisów k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.