II SA/Łd 143/26

Dnia 10 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marcin Olejniczak, Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi P. Ż. i A. Ż. na czynność Burmistrza Miasta Łęczyca z dnia 28 listopada 2011 roku w przedmiocie włączenia karty adresowej nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących P. Ż. i A. Ż. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną na rachunku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi 21 stycznia 2026 roku pod pozycją [...]. 3. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących P. Ż. i A. Ż. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną na rachunku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi 21 stycznia 2026 roku pod pozycją [...]. a.bł.

1. Burmistrz Miasta Łęczyca zarządzeniem z dnia 12 września 2022 r. nr 120.166.2022 w sprawie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków dla Miasta Ł., na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559,1005,1079) – powoływanej dalej jako: "u.s.g." - oraz art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840) – powoływanej dalej jako: "u.o.z.o.z." - zarządził przyjęcie Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł. prowadzonej w formie zbioru kart adresowych, a wykaz zabytków nieruchomych ujętych w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł. stanowi załącznik nr 1 do ww. zarządzenia. 2. Skargę na powyższą czynność w zakresie włączenia karty adresowej prowadzonej dla budynku mieszkalno-usługowego "Dworca kolei wąskotorowej" przy ul. [...] do gminnej ewidencji zabytków wnieśli P. Ż. i A. Ż., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając dokonanie jej z naruszeniem przepisów: 1) prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt P 12/18, poprzez ograniczenie prawa własności nieruchomości przez dokonanie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi udziału w procedurze skutkującej ujęciem nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, co skutkowało ograniczeniem przysługującego im prawa własności, 2) prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. z § 18 oraz § 17 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem w brzmieniu z dnia dokonania wpisu do gminnej ewidencji zabytków, polegającym na niewłaściwym zastosowaniu przepisów poprzez: bezpodstawne i dowolne uznanie budynku za zabytek w sytuacji, gdy nie posiada on cech zabytku w myśl art. 3 pkt 1 i 2 ustawy oraz poprzez umieszczenie karty adresowej przedmiotowego budynku wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym oraz czy budynek spełnia przesłanki definicji zabytku w myśl przywołanej ustawy, w szczególności braku stosownej dokumentacji potwierdzającej kluczowe w tej sprawie ustalenia, 3) art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na dopuszczeniu ograniczenia własności pomimo braku przyczyny uzasadniającej takie ograniczenie i przy zaniechaniu wyjaśnienia, czy przyczyna taka w istocie wystąpiła oraz poprzez brak wyważenia interesu indywidualnego skarżących jako właściciela nieruchomości z interesem publicznym zgodnie z zasadą proporcjonalności, a tym samym arbitralne przyznanie prymatu ochronie zabytków nad ochroną własności, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa własności skarżących. 1. Skarżący wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów ze wskazanych dokumentów oraz o: 1) orzeczenie o niezgodności z prawem zarządzenia nr 120.166.2022 Burmistrza Miasta Łęczyca z dnia 12 września 2022 r. w sprawie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł. w zakresie ujęcia budynku mieszkalno-usługowego "Dworca kolei wąskotorowej" znajdującego się pod adresem ul. [...] w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł., 2) orzeczenie o niezgodności z prawem wszystkich pozostałych zarządzeń Burmistrza Miasta Łęczyca w sprawie Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł. w zakresie ujęcia budynku mieszkalno-usługowego "Dworca kolei wąskotorowej" znajdującego się pod adresem ul. [....] w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł. - wydanych w czasie od dnia założenia Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł. do dnia sporządzenia niniejszej skargi, o których skarżący nie zostali poinformowani przez organ, ewentualnie, na wypadek uznania przez Sąd, że budynek został ujęty w Gminnej Ewidencji Zabytków w drodze dokonania czynności, 3) stwierdzenie bezskuteczności: a) czynności Burmistrza Miasta Łęczyca z zakresu administracji publicznej dotyczącej obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, tj. włączenia karty adresowej prowadzonej dla budynku mieszkalno-usługowego "Dworca kolei wąskotorowej" znajdującego się pod adresem ul. [...] do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł. - dokonanej w dniu 28 listopada 2011 r., b) wszystkich pozostałych czynności Burmistrza Miasta Łęczyca z zakresu administracji publicznej dotyczących obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, tj. włączenia karty adresowej prowadzonej dla budynku mieszkalno-usługowego "Dworca kolei wąskotorowej" znajdującego się pod adresem ul. [...] do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł., dokonanych w czasie od dnia założenia GEZ do dnia sporządzenia skargi, o których skarżący nie zostali poinformowani przez organ, c) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 2. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że są współwłaścicielami budynku mieszkalno-usługowego "Dworca kolei wąskotorowej" znajdującego się pod adresem ul. [...] zlokalizowanego na nieruchomości gruntowej oddanej im w użytkowanie wieczyste, objętej księgą wieczystą nr [...], ujętego w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł. (dalej jako "GEZ"). W dniu 28 listopada 2011 r. sporządzono kartę adresową dla budynku. Zgodnie z informacją pozyskaną od pracowników Łódzkiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 21 października 2025 r. do włączenia budynku do GEZ doszło zarządzeniem nr 120.166.2022 Burmistrza Miasta Łęczyca z dnia 12 września 2022 r. w sprawie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Ł. . Pismem z dnia 5 grudnia 2025 r. skarżący skierowali do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie szczegółowych informacji dotyczących dokonanego wpisu. Do dnia sporządzenia skargi organ nie udzielił odpowiedzi na ww. wniosek. Jednocześnie, z uwagi na zmianę przepisów, która miała miejsce w dniu 1 czerwca 2017 r., skarżący skierowali do organu również wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 5 grudnia 2025 r. Powyższe również pozostało bez odpowiedzi do dnia sporządzenia skargi. Treść karty adresowej z dnia 28 listopada 2011 r. została udostępniona skarżącym przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Ł. w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Z otrzymanego pisma z dnia 4 grudnia 2025 r. wynika, że budynek nie jest ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków. 3. Zdaniem skarżących, w wymiarze skutków prawnych doszło do ograniczenia ich prawa własności nieruchomości poprzez wskazanie budynku w Gminnej Ewidencji Zabytków bez weryfikacji stanu faktycznego i sprawdzenia czy rzeczywiście posiada on walory zasługujące na umieszczenie go w ewidencji zabytków. Dodali przy tym, że jeżeli nawet takie czynności zostały przeprowadzone przez organ to nie umożliwiono poprzedniemu właścicielowi zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wyrażenia swojego stanowiska w tym zakresie. Karta adresowa zabytku sporządzona dla budynku nie zawiera żadnych informacji, które uzasadniałyby przyjęcie, że budynek stanowi zabytek. 4. W ocenie skarżących, organ nie wykazał we właściwy sposób przyczyny ujęcia budynku w GEZ, dodatkowo procedura nie przewidywała zebrania materiału dowodowego, z którym właściciele mogliby się zapoznać i do którego mogliby się odnieść. 5. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący wskazali, że wojewódzkie sądy administracyjne stwierdziły niezgodność z prawem zarządzeń w przedmiocie ujęcia nieruchomości w Gminnej Ewidencji Zabytków. Z ugruntowanego orzecznictwa w tym zakresie wynika, że ujęcie nieruchomości w Gminnej Ewidencji Zabytków w procedurze przeprowadzonej na podstawie przepisów interpretowanych w sposób zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny, stanowi naruszenie interesu prawnego i uprawnień właścicieli nieruchomości. 3. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta Łęczyca wniósł o: 1. odrzucenie skargi z uwagi na brak zachowania przez skarżących terminu do wniesienia skargi zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 3 p.p.s.a w brzmieniu przed 1 czerwca 2017 r. (obecnie art. 55 § 2 p.p.s.a.) albowiem skarżący posiadali wiedzę o ujęciu nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków co najmniej już w dniu 28 marca 2025 r., kiedy to zawarli warunkową umowę sprzedaży Rep. A Nr [...] przedmiotowej nieruchomości, 2. ewentualnie, w przypadku rozpoznania skargi, o oddalenie skargi wobec braku wykazania przez skarżących interesu prawnego w sytuacji, kiedy w dniu zakupu nieruchomości skarżący mieli wiedzę, że nabywana nieruchomość objęta jest gminną ewidencją zabytków, wobec czego nie doszło do ograniczenia praw skarżących, 3. przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do odpowiedzi na skargę na okoliczności w niej wskazane, 4. zasadzenie od skarżących kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 1. Organ wskazał, że w gminie Miasto Ł. w 2011 r. została założona karta adresowa dla budynku będącego dworcem posadowionym na działce nr [...] przy ul. [...] jako "Dworzec Kolei Wąskotorowej". Burmistrz Miasta Łęczyca zarządzeniem z dnia 12 września 2022 r. przyjął gminną ewidencję zabytków. W ewidencji tej uwzględniono przedmiotową nieruchomość zgodnie z kartą adresową z 2011 r. W 2024 r. PKP S.A. ogłosiła przetarg ustny nieograniczony na zbycie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr [...] o pow. 0,1947 ha oraz prawa własności zabudowy, tj. budynku dworca kolejowego Ł. Wąskotorowa o pow. zabudowy 113 m2. W informacji przetargowej została zawarta informacja (str. 14-15) o tym, że na terenie ww. działki występuje zabytek nieruchomy figurujący w gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. jako "Dworzec Kolei Wąskotorowej". 2. Organ wyjaśnił, że skarżący w dniu 28 marca 2025 r. aktem notarialnym Rep. A nr [...] zawarli warunkową umowę sprzedaży prawa użytkowania wieczystego i prawa własności posadowionych na niej budynków, a następnie w dniu 30 kwietnia 2025 r. umowę sprzedaży. W umowie sprzedaży zostało zapisane, że budynek dworca jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków. 3. Zdaniem organu, skoro wiedzę o stanie prawnym nieruchomości skarżący powzięli już 2024 r., tj. na etapie uruchomienia przez PKP S.A. procedury przetargowej oraz w dniu 30 kwietnia 2025 r., kiedy to podpisano umowę sprzedaży, to nie można przyjmować, że skarżący w terminie wnieśli skargę. 4. W dalszej kolejności organ wskazał, że czynność Burmistrza Miasta Łęczyca z dnia 12 września 2022 r. nie stanowiła czynności włączenia przedmiotowego budynku do gminnej ewidencji budynków. Ponadto w ocenie organu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył naruszenia praw tego uprawnionego, któremu one przysługiwały w momencie realizacji czynności materialno - technicznej. Organ podniósł, że nie można przyjmować poglądu, iż prawo kwestionowania wpisania obiektu w gminnej ewidencji zabytków będzie przysługiwało każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości, a skarżący w tym upatrują swój interes prawny. 5. Odnosząc się do zarzutu skarżących, że organ nie dokonał odpowiedniej weryfikacji stanu faktycznego pod kątem spełnienia przez budynek przesłanek do uznania go za zabytek oraz uniemożliwił poprzedniemu właścicielowi zapoznanie ze zgromadzonym materiałem dowodowym, organ wyjaśnił, że budynek był ujawniony w gminnej ewidencji zabytków w 2011 r. i uzyskał pozytywną opinię konserwatora. PKP S.A. podejmowała czynności z uwzględnieniem wpisu w ewidencji gminnej, tj. dokonała ogłoszenia o przetargu a następnie zbycia nieruchomości. Dodatkowo organ wskazał, że pismem z dnia 28 stycznia 2026 r. Miasto Ł. udzieliło odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 5 grudnia 2025 r. i udzieliło także odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. 3. Pismem z dnia 18 marca 2026 r. skarżący w replice na odpowiedź na skargę, podtrzymali w całości skargę oraz wszystkie zawarte w niej twierdzenia i wnioski, a ponadto wnieśli o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 28 stycznia 2026 r. Skarżący wyjaśnili także, że w informacji przetargowej oraz w umowie sprzedaży zawarta była wprawdzie wzmianka o ujęciu nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, ale nie oznacza to, że posiadali wiedzę o podstawach faktycznych i prawnych dokonania wpisu ani o jego ewentualnej wadliwości. Jednocześnie skarżący wskazali, że w dniu 21 października 2025 r. pracownicy Łódzkiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi przeprowadzili kontrolę nieruchomości. W protokole kontroli wskazano, że przedmiotowy budynek został ujęty w gminnej ewidencji zabytków, a także że jego włączenie do GEZ nastąpiło na podstawie zarządzenia Burmistrza Miasta Łęczyca nr 120.166.2022 z dnia 12 września 2022 r. Również wówczas skarżący nie zostali poinformowani o skutkach prawnych ujęcia nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków. Nie zostali także pouczeni o możliwości zaskarżenia tego zarządzenia ani o przysługujących im terminach procesowych. 4. Pismem z dnia 19 marca 2026 r. Burmistrza Miasta Łęczyca wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi, znak WUOZ-ZRR.5133.7.2026.NKO, z dnia 18 marca 2026 r. opiniującego negatywnie wniosek Burmistrza Miasta Łęczyca dotyczący wyłączenia budynku Dworca Kolei Wąskotorowej położnego przy ulicy [...] z zasobu gminnej ewidencji zabytków Miasta Ł. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: 5. Jak wynika z treści skargi jej przedmiot skargi został określony szeroko, tj. zarządzenie Burmistrza Miasta Łęczyca z dnia 12 września 2022 r. nr 120.166.2022 w sprawie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków dla Miasta Ł., czynność włączenia karty adresowej przedmiotowej nieruchomości, jak i wszelkie zarządzenia i czynności dotyczące przedmiotowej nieruchomości. Skarżący są właścicielami budynku mieszkalno-usługowego "Dworca kolei wąskotorowej" znajdującego się pod adresem ul. [...], ujętego w Gminnej Ewidencji Zabytków dla Miasta Ł. . 1. Mając na uwadze zakreślony w powyższy sposób przedmiot skargi, Sąd zauważa, że w orzecznictwie NSA zwrócono uwagę, np. w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2024 r., II OZ 287/24 (wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl), na brak jednolitości w orzecznictwie sądów administracyjnych, co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1-3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292 z późn. zm.), [dalej: "u.o.z"]. Zgodnie z pierwszym poglądem działania takie należy uznać za czynności organu administracji, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (postanowienie NSA z 20.05.2020 r., sygn. akt II OSK 753/20). Podobne stanowisko prezentowane jest w orzeczeniach dotyczących włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków (wyrok NSA z 6.11.2020 r., sygn. akt II OSK 3996/19; wyrok NSA z 8.05.2018 r., sygn. akt II OSK 1926/17; wyrok NSA z 9.11.2016 r., sygn. akt II OSK 254/15; wyrok NSA z 26.10.2016 r., sygn. akt II OSK 96/15; wyrok NSA z 26.10.2016 r., sygn. akt II OSK 20/15; wyrok NSA z 26.10.2016 r., sygn. akt II OSK 21/15; wyrok NSA z 26.10.2016 r., sygn. akt II OSK 173/15). Zgodnie z drugim poglądem, działania organu podjęte na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1-3 u.o.z. należy uznać za akty jednostki samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. (postanowienie NSA z 25.03.2020 r., sygn. akt II OZ 244/20; postanowienie NSA z 14.09.2012 r., sygn. akt II OSK 1950/12; postanowienie NSA z 15.12.2016 r., sygn. akt II OSK 2700/16). 2. Sąd w składzie obecnie orzekającym stoi na stanowisku, że włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 u.o.z., jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków rozstrzyga o podporządkowaniu indywidualnej nieruchomości pod obowiązki określone w u.o.z., jednak sama treść obowiązku jest określona w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Czynność ta ma charakter publicznoprawny i będąc skierowana do indywidualnego podmiotu dotyczy jego obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ma ona zatem charakter zewnętrzny, a jej adresatem nie są jednostki organizacyjne oraz pracownicy tych jednostek, podporządkowane organowi podejmującemu daną czynność. Włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków jest działaniem jednostronnym będącym elementem władczych działań administracji publicznej. Biorąc pod uwagę, że włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków uznawane jest za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., należy uznać, iż tak samo powinna być kwalifikowana czynność włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytku (zob. np. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II OZ 218/21; wyrok NSA z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt II OSK 2326/18 i cytowane tam postanowienia NSA z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 753/20, z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt II OZ 218/21). 3. Jednocześnie, w ocenie Sądu, nie ma żadnych wątpliwości, iż skarżący jako właściciele przedmiotowej nieruchomości, posiadają interes prawny we wniesieniu skargi. 4. Należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że zrządzenie Burmistrza Miasta Łęczyca nr 120.166.2022 zostało wydane w dniu 12 września 2022 r., a zatem po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935). A zatem nie mają w sprawie zastosowanie przepisy P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2017 r. Zgodnie z wówczas obowiązującym art. 52 § 3 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Stosownie do art. 53 § 2 P.p.s.a. (w brzmieniu do 31 maja 2017 r.) w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. 5. Nie ma zatem w sprawie zastosowanie wspomniana powyżej instytucja wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Nie było zatem konieczne wystąpienie pełnomocnika skarżących z pismem z dnia 5 grudnia 2025 r. stanowiącym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. 6. Należy jednak zwrócić uwagę, że karta adresowa budynku powstała 28 listopada 2011 r., a zatem po wejściu w życie ustawy nowelizującej ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Uwagi wymaga art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474), zgodnie z którym w terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, o którym mowa w art. 7, wójt (burmistrz, prezydent miasta) założy gminną ewidencję zabytków. W odniesieniu do tego uregulowania w orzecznictwie wskazano, że założenie niniejszej ewidencji wymaga aktu organu wykonawczego gminy, z którym jednoznacznie można będzie wiązać skutek w postaci założenia gminnej ewidencji zabytków. Takim aktem jest zarządzenie. Założenie ewidencji stanowi władcze oświadczenie woli właściwego organu, skierowane bezpośrednio na wywołanie określonego skutku prawnego. Zarządzenia są, obok decyzji administracyjnych, prawną formą podejmowania władczych rozstrzygnięć przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Brak jest podstaw pozwalających na kwestionowanie formy zarządzenia jako właściwej dla utworzenia gminnej ewidencji zabytków. Niejako na marginesie należy zauważyć, że forma zarządzenia przede wszystkim pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy i kiedy organ wykonawczy gminy wywiązał się z nałożonego przez ustawodawcę obowiązku. Tym samym eliminuje się wątpliwości czy i kiedy doszło do utworzenia gminnej ewidencji zabytków (tak np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2014 r., II OSK 2329/14). Ponadto w orzecznictwie wskazano, że wskazany w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474) okres 2 lat na założenie gminnej ewidencji zabytków ma charakter instrukcyjny, a ustawodawca nie określił konsekwencji prawnych jego przekroczenia (wyrok NSA z dnia 8 maja 2019 r., II OSK 203/19). 7. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że założenie gminnej ewidencji zabytków i włączenie karty adresowej przedmiotowego zabytku do ewidencji miało miejsce w przedmiotowej sprawie w dniu wydania zarządzenia Burmistrza Miasta Łęczyca nr 120.166.2022, tj. w dniu 12 września 2022 r. 8. W powyższym kontekście należy zwrócić uwagę na art. 53 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obecnie obowiązującym), który stanowi o terminie wniesienia skargi. Zgodnie ze wspomnianym przepisem, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. 9. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że przedmiotowa skarga została wniesiona w dniu 26 stycznia 2026 r. Kwestią sporną, która zawisła między stronami, jest data, w której skarżący dowiedzieli się o dacie włączenia budynku do gminnej ewidencji zabytków. Sąd dostrzega w powyższym zakresie, iż w akcie notarialnym z dnia 30 kwietnia 2025 r. Repertorium A Nr [...] umowy przenoszącej prawo użytkowania wieczystego i prawa własności posadowionych na niej budynków (na str. 6) widnieje jedynie wzmianka o wpisaniu obiektu do gminnej ewidencji zabytków, bez podania daty i podstawy ujęcie w ewidencji. W informacji przetargowej z 2024 r. również widnieje informacja o figurowaniu obiektu w gminnej ewidencji zabytków, bez podania daty i podstawy wpisu. W czasie kontroli pracowników Łódzkiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi w dniu 21 października 2025 r. skarżący P. Ż. otrzymał informację o numerze i dacie wydania zarządzenie Burmistrza Miasta Łęczycy w sprawie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków dla Miasta Ł., co przyznaje także pełnomocnik skarżących w piśmie procesowym z dnia 18 marca 2026 r. skierowanym do tut. Sądu zatytułowanym "Replika na odpowiedź na skargę". Dodatkowo wskazano, że budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków. Z pisma ŁWKZ z dnia 18 marca 2026 r. wynika, że pismem z dnia 21 listopada 2025 r. zostały wystosowane do skarżących zalecenia pokontrolne. Miesiąc później, tj. 21 listopada 2025 r., pełnomocnik skarżących wystąpił do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej m.in. czy przedmiotowy obiekt (określony we wniosku jako zabytek) figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków, w rejestrze zabytków, podania daty włączenia karty ewidencyjnej zabytku do WEZ. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej do właściwego organu, tj. Burmistrza Miasta Łęczyca W. B. (jak twierdzi działający w imieniu skarżących) wystosował dopiero 5 grudnia 2025 r., tj. 45 dni po otrzymaniu informacji przez na temat zarządzenia Burmistrza Miasta Łęczycy w sprawie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków dla Miasta Ł. (licząc od 21 października 2025 r.). 10. Wniosek powyższy wystosowali po piśmie Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Łodzi z dnia 4 grudnia 2025 r., przysyłającego w załączeniu kartę adresową gminnej ewidencji zabytków sporządzonej w dniu 28 listopada 2011 r. 11. Zdaniem Sądu, należy mieć na uwadze, że pierwsze informacje dotyczące wpisania przedmiotowego obiektu do GEZ widniały w dokumentach z 2024 r., tj. informacji przetargowej, a później w akcie notarialnym z dnia 30 kwietnia 2025 r. Nawet jeżeli w tych datach nie była znana skarżącym data i numer zarządzenia o przyjęciu gminnej ewidencji zabytków, to, w ocenie Sądu, już wówczas skarżący posiadali wiedzę o podjętej czynności włączenia karty adresowej do GEZ. Wtedy również mogli poczynić starania o pozyskanie informacji na temat podstaw ujęcia w gminnej ewidencji zabytków, tym bardziej że wydaje się oczywistym, iż każdy przeciętny i rozsądny nabywca nieruchomości sprawdza jej stan prawny. Natomiast, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że konkretna data powyższego zarządzenia była znana P. Ż. w dniu 21 października 2025 r., którą poznał podczas kontroli organów konserwatorskich. Ponadto należy zauważyć, że organ konserwatorski wystosował do skarżących pismo z dnia 21 listopada 2025 r. z zaleceniami pokontrolnymi. Zdaniem Sądu, skarżący nie przedstawili żadnych przekonywujących argumentów okoliczności, które dawałyby podstawę do zastosowania art. 53 § 2 in fine P.p.s.a. czyli przyjęcia, że wniesienie skargi po terminie nastąpiło bez ich winy. W ocenie Sądu nie zasługują na aprobatę przedstawiane w piśmie procesowym pełnomocnika skarżących datowanym na dzień 18 marca 2026 r argumenty sprowadzające się generalnie do konkluzji, iż skarżący nie posiadali wiedzy o ujęciu nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków już w dacie zawarcia ww. umowy sprzedaży czy też w dacie kontroli prowadzonej przez pracowników Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi oraz nie zostali pouczeni o możliwości zaskarżenia zarządzenia ani o przysługujących im terminach procesowych, tego rodzaju obowiązki nie wynikają bowiem z przepisów prawa. Ponadto pełnomocnik skarżących wskazał w ww. piśmie, że skarżący zasięgnęli w dniu 21 listopada 2025 r. porady prawnej, tym bardziej zatem nieznajomość przepisów nie może być skutecznym argumentem. Skarga została wniesiona dopiero 26 stycznia 2026 r., a więc – przyjmując datę 21 października 2025 r., bowiem najpóźniej w tym dniu skarżący mieli wiedzę o dokonanej czynności organu - z przekroczeniem 30-dniowego terminu. 12. Stosownie do normy wynikającej z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wniesienie skargi po terminie stanowi podstawę do jej odrzucenia. Skarga wniesiona bowiem chociażby jeden dzień po terminie nie może podlegać rozpoznaniu. Mając na uwadze poczynione wyżej rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia (pkt 1 sentencji postanowienia). 13. Skarżący uiścili w niniejszej wpis w wysokości 300 zł. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535), wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - 200 zł. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z tego powodu Sąd orzekł o zwrocie kwoty 200 zł uiszczonej tytułem wpisu (pkt 2 sentencji postanowienia). Stosownie do art. 225 P.p.s.a. opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Ze względu na powyższe Sąd orzekł o zwrocie kwoty 100 zł (pkt 3 sentencji postanowienia). Odnosząc się natomiast do wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wyjaśnić należy, że pozostaje on w sprzeczności z wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. zasadą, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie istnieją jakiekolwiek przepisy szczególne, uzasadniające zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów za postępowanie przed sądem pierwszej instancji i to niezależnie od wyniku sprawy. dj