Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Gl 58/26

Wyrok WSA w Gliwicach z 30 czerwca 2026 r., II SA/Gl 58/26 – zasiłki stałe

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia
30 czerwca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 listopada 2025 r. nr SKO.PS/41.5/857/2025/15725 w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Pismem z dnia 11 grudnia 2025 r. D.G. (dalej jako: "strona" lub "skarżący") wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), opisaną w rubrum nn. wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 17 września 2025 r. Prezydent Miasta S. (dalej jako: "Prezydent" lub "organ I instancji"), działając na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 36 pkt 1 lit. A), art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 106 ust. 5 oraz art. 110 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1214 ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.p.s.", zmienił decyzję własną z dnia 23 stycznia 2025 r. nr [...] w części dotyczącej okresu i wysokości zasiłku stałego, przyznanego skarżącemu od 1 stycznia 2025 r. i orzekł o: - przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego od 1 stycznia 2025 r. do 31 sierpnia 2025 r. w miesięcznej wysokości 1.097,16 zł, z czego kwota 768,01 zł (tj. 70%) w formie przelewu na konto DPS w G., 329,15 zł (tj. 30%) w formie przelewu na rzecz skarżącego; - przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego od 1 września 2025 r. do 30 września 2025 r. w wysokości 758,86 zł z czego kwota 531,20 zł (tj. 70%) w formie przelewu na konto DPS w G. zaś kwota 227,66 zł (tj. 30%) w formie przelewu na rzecz skarżącego; - odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego od 1 października 2025 r. do 30 czerwca 2026 r.; - przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego od 1 lipca 2026 r. bezterminowo w miesięcznej wysokości 1.097,16 zł (słownie: jeden tysiąc dziewięćdziesiąt siedem złotych szesnaście groszy) z czego kwota 768,01 zł (tj. 70%) w formie przelewu na konto DPS w G. a 329,15 zł (tj. 30%) w formie przelewu na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ I instancji wskazał, że pomoc w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej przyznano w wysokości różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 1.313,00 zł, a dochodem tej osoby uwzględniając, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1.229,00 zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, iż w sierpniu 2025 r. skarżący otrzymał nadpłatę świadczenia wspierającego z ZUS za okres od 20 stycznia 2024 r. do 10 października 2024 r. organ I instancji uznał, że kwota nadpłaty za poszczególne miesiące zgodnie z art. 8 ust. 12 u.p.s. doliczona została do dochodu skarżącego przez okres od sierpnia 2025 r. do maja 2026 r. Za dochód skarżącego w sierpniu 2025 r. organ I instancji uznał zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, nadpłatę świadczenia wspierającego za okres od 29 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2024 r. w wysokości 338,30 zł. To uzasadniało przyznanie skarżącemu we wrześniu 2025 r. zasiłku w kwocie 758,86 zł Dalej organ wskazał, że we wrześniu 2025 r. dochód skarżącego wynosił 3.710,84 zł i stanowiły go zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, nadpłata świadczenia wspierającego za okres od 1 lutego 2024 r. do 29 lutego 2024 r. w wysokości 3.495,00 zł. Za dochód skarżącego w miesiącach od października 2025 r. do kwietnia 2026 r. uznano kwotę 4.134,84 zł, na którą składają się zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł miesięcznie oraz nadpłata świadczenia wspierającego za okres od 1 marca 2024 r. do 30 września 2024 r. w wysokości 3.919,00 zł miesięcznie. W maju 2026 r. dochód skarżącego wynosić będzie 1.480,04 zł i stanowić go będą zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł oraz nadpłata świadczenia wspierającego za okres od 1 października 2024 r. do 10 października 2024 r. w wysokości 1.264,20 zł. Powyższe spowodowało, że nie przyznano skarżącemu zasiłku stałego w okresie od października 2025 r. do czerwca 2026 r., gdyż jego dochód przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. W czerwcu 2026 r. dochód skarżącego wynosić będzie 215,84 zł i stanowić go będzie zasiłek pielęgnacyjny w powyższej kwocie, stąd też Prezydent uznał, że zasiłek stały będzie przysługiwać skarżącemu od lipca 2026 r. bezterminowo w wysokości 1.097,16 zł miesięcznie. Organ I instancji wskazał również, że zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 2 u.p.s. mieszkaniec domu pomocy społecznej wnosi opłatę za pobyt do kasy domu lub na jego rachunek bankowy. Za jego zgodą opłata może być potrącana z zasiłku stałego mieszkańca domu przez ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, dokonujące wypłaty świadczenia; opłatę za pobyt. Prezydent podkreślił, że w dniu 14 stycznia 2025 r. skarżący wyraził zgodę na dokonywanie potrąceń opłaty za pobyt w DPS z przysługującego mu zasiłku stałego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi I instancji: - błędne uznanie jednorazowej, zaległej wypłaty świadczenia wspierającego, należnego za okres styczeń-wrzesień 2024 r., za jego bieżący dochód, mimo że świadczenie dotyczyło okresu sprzed jego pobytu w DPS (od października 2024 r.); - naruszenie zasady proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej poprzez cofnięcie ubezpieczenia zdrowotnego oraz przerzucenie na niego całości kosztów pobytu w DPS; - pominięcie jego realnych wydatków na bieżące funkcjonowanie oraz szczególne potrzeby związane z niepełnosprawnością. Podkreślił on, że świadczenie wspierające, które otrzymał w sierpniu 2025 r., stanowiło wypłatę zaległości za poprzedni rok i nie odzwierciedla jego obecnej sytuacji finansowej. Przeznaczył je m.in. na doposażenie pokoju w DPS (komody, lodówka, inne podstawowe sprzęty), ponieważ nie został poinformowany, że może zabrać własne meble z domu. Ponadto zmuszony jest regularnie ponosić wydatki na środki higieny (pianki, myjki, maści przeciwodleżynowe), które są niezbędne do codziennej pielęgnacji i zapobiegania powikłaniom zdrowotnym. Wskazał również, że środki te są także potrzebne na niezbędne leczenie, a także wizytę u okulisty i zakup nowych okularów, oraz wymianę wózka elektrycznego. Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja w praktyce pozbawia go prawa do zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych, a cofnięcie ubezpieczenia zdrowotnego naraża go na brak dostępu do świadczeń medycznych, co jest sprzeczne z zasadą ochrony osób niepełnosprawnych i wymagających opieki. Wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i uznanie, że jednorazowa wypłata świadczenia wspierającego nie powinna być traktowana jako bieżący dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Przywołał przy tym stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bo 153/20 w którym stwierdzono, że jednorazowe świadczenie wypłacone za okres sprzed objęcia opieką instytucjonalną nie mogą być traktowane jako bieżący dochód w miesiącu ich wypłaty. Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium utrzymało decyzję organu I instancji w mocy w całości. Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że skarżącemu przyznano świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia 1 stycznia 2025 r. bezterminowo. W sierpniu 2025 r., w trakcie realizacji świadczenia, nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej strony ze względu na fakt, że skarżący otrzymał świadczenie wspierające z ZUS wraz z nadpłatą za okres od 29 stycznia 2024 r. do 10 października 2024 r. Nabycie tego uprawnienia spowodowało przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przyczyną przyznania skarżącemu zasiłku stałego w wysokości wskazanej w decyzji organu I instancji było uzyskanie dochodu w określonej wysokości. Wysokość tego dochodu stanowi kluczową kwestię sporną w kontrolowanej sprawie. Kolegium w pełni podzieliło stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym definicja dochodu zamieszczona w art. 8 ust. 3 u.p.s. odnosi się do dochodu z miesiąca uzyskania. Dochód ten ma być uzyskany, co wskazuje na faktyczny aspekt sytuacji majątkowej strony. Rozwiązanie to podkreśla uzależnienie pomocy społecznej od faktycznego stanu majątkowego i faktycznych dochodów uzyskanych w danym okresie, nie zaś dochodów nominalnie należnych. Roszczenie o wypłatę świadczenia nie może być traktowane jak przychód. Kolegium wskazało, że skarżący nabył prawo do świadczenia wspierającego w okresie poprzedzającym jego pobyt w DPS. Jednak korzysta z przyznanej mu nadpłaty z tytułu tego świadczenia w chwili jej otrzymania. Prawidłowe jest więc rozliczenie tej kwoty "do przodu", a nie wstecz. Stanowisko skarżącego, według organu odwoławczego, nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Z przepisu art. 8 ust. 3 tej ustawy wynika jednoznacznie, iż pod pojęciem dochodu należy rozumieć sumę miesięcznych przychodów. W rezultacie nie można uznać za dochód należnego świadczenia wspierającego nie wypłaconego, stanowiącego jedynie wierzytelność. Dochód osoby samotnie gospodarującej stanowią realnie otrzymane należności, a nie roszczenie o ich wypłatę, nawet jeśli są to roszczenia wymagalne. W tej sytuacji Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji, że świadczenie wspierające ma charakter świadczenia okresowego, a więc powtarzalnego, stąd winno być rozliczone zgodnie z art. 8 ust. 12 u.p.s. Prawidłowo zatem przyznaną stronie nadpłatę świadczenia wspierającego rozliczono z uwzględnieniem tego przepisu i doliczono do dochodu osoby samotnie gospodarującej przez okres, za który uzyskano ten dochód. Rozliczenie otrzymanej nadpłaty wstecz wypaczałoby pojęcie dochodu tworząc fikcję, że strona nie dysponuje danym, konkretnym dochodem w danej chwili, gdy w samej rzeczy jest realnym dysponentem tego dochodu. Konsekwencją przyjęcia odmiennego stanowiska (rozliczania kwoty wstecz) byłaby też konieczność weryfikowania dochodu strony wstecz, a co za tym idzie następczego weryfikowania decyzji przyznających we wstecznym okresie świadczenia z opieki społecznej, albowiem oczywistym jest, że inne byłoby wtedy kryterium dochodowe. Powyższe ustalenia doprowadziły Kolegium do konkluzji, że decyzja organu I instancji była prawidłowa, w związku z czym zasadnym było utrzymanie jej w mocy. W skardze sądowej na powyższą decyzję skarżący zarzucił organom naruszenie: - art. 8 ust. 3 u.p.s. poprzez błędne zakwalifikowanie jednorazowego wyrównania świadczenia wspierającego jako "dochodu bieżącego", podczas gdy dotyczyło ono okresu od 29 stycznia do 10 października 2024r., czyli sprzed jego pobytu w DPS w G. i nie ma charakteru regularnego dochodu; - art. 7, art. 8, art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a.", poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie jego sytuacji życiowej i zdrowotnej, w szczególności faktu, że środki te przeznaczone są na zakup sprzętu niezbędnego do funkcjonowania (wózek elektryczny, okulary, sprzęt AGD, leczenie, rehabilitacja); - art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa oraz zasady proporcjonalności, poprzez potraktowanie tych środków jak dochodu miesięcznego, co nie znajduje uzasadnienia ani w prawie, ani w orzecznictwie; - art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie wykładni prowadzącej do skutków rażąco niesprawiedliwych i nieproporcjonalnych i obciążeniu go jednorazową opłatą wynikającą z nadzwyczajnej wypłaty, która nie jest dochodem bieżącym; - art. 66 ust. 1 pkt 28 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (obecnie t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.) poprzez pozbawienie strony ubezpieczenia zdrowotnego. Tytułem do ubezpieczenia zdrowotnego jest emerytura, renta, praca, status bezrobotnego itd. Osoby przebywające w DPS nie posiadające takiego tytułu są zgłaszane do ubezpieczenia przez MOPS. Jednorazowa wypłata zaległego świadczenia (np. świadczenia wspierającego) nie tworzy takiego tytułu. Tak więc MOPS w S. w dalszym ciągu ma obowiązek do odprowadzania składek zdrowotnych w NFZ. Wskazał, że Kolegium w uzasadnieniu w ogóle nie odniosło się do pozbawienia go ubezpieczenia zdrowotnego. W oparciu o tak zakreślone zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i zobowiązanie organu do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem stanowiska sądu, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadniając skargę wskazał on, że w dniu 18 sierpnia 2025 r. otrzymał z ZUS wyrównanie świadczenia wspierającego za okres od 29 stycznia do 10 października 2024r., a więc za czas, kiedy nie przebywał w DPS, nie korzystał z instytucjonalnej pomocy społecznej oraz czas, gdy świadczenie to powinno być wypłacane regularnie, jednak faktycznie zostało przekazane dopiero po 17 miesiącach, w formie jednorazowego wyrównania. Wskazał, że w tamtym okresie jego położenie zdrowotne i życiowe było trudne, a otrzymanie świadczenia we właściwym czasie mogłoby realnie poprawić jego sytuację i opóźnić lub nawet zapobiec konieczności umieszczenia go w Domu Pomocy Społecznej. Opóźnienie instytucji w przyznaniu świadczenia doprowadziło do pogorszenia jego sytuacji finansowej i zdrowotnej, co z kolei przyczyniło się do umieszczenia go w DPS. Trudno więc przyjąć za zgodne z zasadą zaufania i sprawiedliwości społecznej, aby opóźnienie po stronie organów pomocowych skutkowało dla niego dodatkowymi, rażącymi obciążeniami finansowymi. Otrzymana przez skarżącego wypłata wyrównawcza ma charakter jednorazowy, a nie charakter dochodu miesięcznego. Wyrównanie dotyczy okresu z przeszłości, sprzed jego pobytu w DPS i z tego względu powinno być rozliczane za okres, którego faktycznie dotyczy, a nie przypisywane do miesiąca jego wypłaty. Gdyby organ prawidłowo zakwalifikował tę kwotę, nie doszłoby do przekroczenia kryterium dochodowego, a tym samym skarżący nie utraciłby prawa do zasiłku stałego ani nie zwiększono by jego odpłatności za pobyt w DPS. Jego dochód miesięczny bez uwzględnienia jednorazowego wyrównania nie przekracza 1.010,00zł., czyli obowiązującego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Skarżący podniósł, że w związku z brakiem analizy indywidualnej sytuacji organ nie ustalił ani nie uwzględnił rzeczywistego przeznaczenia środków z wyrównania. Tymczasem środki te mają pokryć pilne i niezbędne potrzeby wynikające ze stanu zdrowia i niepełnosprawności, w tym zakup wózka elektrycznego, nowych okularów korekcyjnych, niezbędnego sprzętu AGD, koszty leczenia, rehabilitacji, wkładek ortopedycznych, środków higieny osobistej oraz wydatki związane poprawą warunków życia. Są to wydatki o charakterze koniecznym, a nie luksusowym i wynikają bezpośrednio z jego niepełnosprawności oraz sytuacji życiowej. Brak ich uwzględnienia narusza zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów władzy publicznej oraz zasadę proporcjonalności. Skarżący podkreślił również, że jednorazowe wyrównanie świadczenia wspierającego nie stanowi tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego i nie może prowadzić do pozbawienia go prawa do tego ubezpieczenia. Obowiązek zgłoszenia strony do ubezpieczenia spoczywał na MOPS, a Kolegium w ogóle nie odniosło się do tej kwestii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał twierdzenia i wnioski, zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 9 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Gl 58/26, tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze.zm.) - dalej "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności art. 8 ust. 3 i ust. 12 oraz art. 106 ust. 5. Zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s., decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że decyzją organu i instancji z dnia 23 stycznia 2025 r. nr [...] przyznano stronie zasiłek stały od 1 stycznia 2025 r. bezterminowo w wysokości 1.097,16 zł miesięcznie. W związku ze zmianą sytuacji dochodowej strony tj. uzyskania świadczenia wspierającego wraz z nadpłatą za okres od 21 stycznia 2024 r. do 10 października 2024 r. organ uznał, że zaszła przesłanka do zmiany wysokości przyznanego stronie zasiłku stałego począwszy od daty zaistnienia zmiany, tj. od sierpnia do maja 2026 r. Zdaniem skarżącego, wydane decyzje są nieprawidłowe, ponieważ otrzymana przez niego wypłata wyrównawcza ma charakter jednorazowy, a nie charakter dochodu miesięcznego. W jego ocenie wyrównanie dotyczy okresu z przeszłości, sprzed jego pobytu w DPS i z tego względu powinno być rozliczane za okres, którego faktycznie dotyczy, a nie przypisywane do miesiąca jego wypłaty należnego wyrównania. Powyższe zarzuty są w ocenie Sądu niezasadne. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.ps., zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium to - stosownie do art. 8 ust. 1 u.p.s. wyznacza kwota 1.010 zł. Kluczowa dla oceny kontrolowanej sprawy jest ustawowa definicja dochodu osoby ubiegającej się o przedmiotowe wsparcie. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przepis ten zarazem przewiduje pomniejszenia dochodu o konkretnie wskazane w nim pozycje, tj. miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób. Dostrzec przy tym trzeba, że ustawa o pomocy społecznej - w art. 8 ust. 4 - zawiera regulację przewidującą przysporzenia wyłączone z dochodu ustalanego w oparciu o cytowany wyżej art. 8 ust. 3 u.p.s. Wskazanych w tym przepisie źródeł przychodów nie wlicza się więc do dochodu będącego podstawą do ustalenia wysokości zasiłku stałego. Katalog tych wyłączeń ma charakter taksatywny (wyczerpujący, zamknięty). Pośród wskazanych w tym przepisie wyłączeń od dochodu nie został jednorazowe wypłaty kwot wyrównania za należne świadczenia wspierające. Oznacza to zatem, że taka jednorazowa wypłata środków stanowi taki dochód, który należy uwzględnić dla potrzeb ustalania wysokości zasiłku stałego. Brak jest zatem podstaw prawnych, aby - przy określaniu dochodu rzutującego na ustalenie wysokości zasiłku stałego - pomijać kwotę otrzymywanej jednorazowo kwoty wyrównania. Z tego też powodu, otrzymywana przez skarżącego kwota wyrównania stanowi jego dochód, który zasadnie został uwzględniony przez organy administracji dla potrzeb ustalania wysokości zasiłku stałego i rozliczony zgodnie z brzmieniem art. 8 ust.12 u.p.s. Z jego treści wynika, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Art. 8 ust. 12 u.p.s. odnosi się do sytuacji, gdy osoba czy rodzina uzyskuje jednorazowy dochód, który był jej należny w okresie wcześniejszym. Z punktu widzenia istoty tej regulacji jest obojętne, czy w tym przypadku chodzi o wynagrodzenie wypłacone po upływie jakiegoś czasu, czy też o wypłacone z mocą wsteczną świadczenie emerytalno-rentowe, czy też jakiekolwiek inne świadczenie periodyczne wypłacone po upływie okresu, za który powinno być wypłacone. Zatem chodzi o sytuację, kiedy po upływie okresu, za który dany dochód przysługiwał, został on następnie wypłacony w formie jednorazowego dochodu. W dalszej części tego przepisu stanowi się, że kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Takie brzmienie przywołanego przepisu skłania do uznania, że kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby czy rodziny ubiegającej się o świadczenie przez okres. Zgodnie z tym przepisem w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. W tym kontekście przywołać należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w wyroku z 18 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 243/20, iż zastosowanie art. 8 ust. 12 u.p.s. w przypadku otrzymania zaległych alimentów polega na ustaleniu, ilu miesiącom zaległości odpowiada otrzymana jednorazowo kwota. Okres, za jaki uzyskano dochód, to ilość miesięcy, za które przekazano zaległe alimenty. Przez taki okres dochód ten, w ustalonej miesięcznej wysokości, podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny. Zaliczenie to powinno nastąpić na przyszłość, a nie za miesiące minione. W powyższym wyroku NSA wskazał, że podziela pogląd tut. Sądu z wyroku o sygn. IV SA/GL 104/17, w którym Sąd stwierdził, że art. 8 ust. 12 u.p.s. odnosi się do sytuacji, gdy osoba czy rodzina uzyskuje jednorazowy dochód, który był jej należny w okresie wcześniejszym. Z punktu widzenia istoty tej regulacji jest obojętne, czy w tym przypadku chodzi o wynagrodzenie wypłacone po upływie jakiegoś czasu, czy też o wypłacone z mocą wsteczną świadczenie emerytalno-rentowe, czy też jakiekolwiek inne świadczenie periodyczne wypłacone po upływie okresu, za który powinno być wypłacone. Zatem chodzi o sytuację, kiedy po upływie okresu, za który dany dochód przysługiwał, został on następnie wypłacony w formie jednorazowego dochodu. W dalszej części tego przepisu stanowi się, że kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Takie brzmienie przywołanego przepisu skłania do uznania, że kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby czy rodziny ubiegającej się oświadczenie przez okres. Zatem w przepisie tym kluczową rolę odgrywa słowo "przez", ponieważ ono wskazuje na okres, za który osoba czy rodzina uzyskała jednorazowy dochód i w jaki sposób dochód ten ma być uwzględniany w dochodzie osoby czy rodziny. Słowo "przez" wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca nie miał na myśli okresu, za który dany dochód przysługiwał, lecz jedynie odpowiednie wskazanie, że ten jednorazowy dochód musi być uwzględniany przez taki sam okres, czyli skoro przysługiwał za cztery miesiące to musi być uwzględniany przez cztery miesiące po jego otrzymaniu, gdyby przysługiwał za okres 12 miesięcy musi być uwzględniany przez okres 12 miesięcy (całość uzasadnienia dostępna w CBOSA). Wobec tego stanowisko organów w niniejszej sprawie okazało się prawidłowe. Organ I instancji bardzo precyzyjnie obliczył i uzasadnił wysokość zasiłku stałego dla skarżącego od sierpnia 2025 r. (miesiąc otrzymania wyrównania świadczenia wspierającego za okres od 20 stycznia 2024 r. do 10 października 2024 r.) z uwzględnieniem rozliczenia jednorazowego dochodu przez okres 10 miesięcy – od września 2025 r. do czerwca 2026 r. Sąd nie dopatrzył się w decyzjach obu organów naruszenia przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, które uzasadniałoby ich wzruszenie i dlatego wszystkie zarzuty skargi uznał za nieuzasadnione. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
15 stycznia 2026
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Aneta Majowska Krzysztof Nowak /sprawozdawca/ Stanisław Nitecki /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny