II OZ 735/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 716/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K. L. i K. L.2 na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2023 r., nr WOP.7722.102.2023.HB w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie przedłużenia terminu do złożenia dokumentów związanych z budową obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 29 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 716/23 odrzucił skargę K. L. i K1. L. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2023 r., nr WOP.7722.102.2023.HB w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie przedłużenia terminu do złożenia dokumentów związanych z budową obiektu budowlanego, na podstawie art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że skarga złożona w sprawie nie została opłacona pomimo uprzedniego wezwania skarżących zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 25 sierpnia 2023 r. do solidarnego jej opłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia im wezwania Sądu w tym zakresie. Wezwanie o uiszczenia wpisu doręczono skarżącym równocześnie 1 września 2023 r. lecz do dnia upływu terminu tj. do 8 września 2023 r. ów brak skargi nie został uzupełniony. Okoliczność ta skutkowała odrzuceniem skargi. K. L. (dalej jako skarżąca) wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia w tym zakresie. Skarżąca zarzuca postanowieniu naruszenia art. 6 P.p.s.a. poprzez naruszenie zasady udzielania pomocy stronie wyrażające się w nieprecyzyjnym pouczeniu strony występującej bez profesjonalnego pełnomocnika, odnośnie do czynności procesowych w zakresie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, co skutkowało zaniechaniem podjęcia odpowiednich czynności zmierzających do uzupełnienia braków przez stronę. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca otrzymała wezwanie z Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł 1 września 2023 r. ale do daty doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi nie zdawała sobie sprawy ze skutków nieuiszczenia wpisu, a także braku jego uiszczenia przez drugiego skarżącego. Skarżąca podnosi, że zgodnie z art. 6 P.p.s.a., sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. W piśmiennictwie wskazuje się, że przepis ten "formułuje ogólną zasadę udzielania pomocy stronom. Zasada ta ma zapobiec nierówności stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która może wynikać z nieznajomości prawa przez jedną stronę i posiadania w tym zakresie odpowiednich wiadomości przez drugą stronę" (por. A. Kabat, Komentarz do art. 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex 2016). Podjęcie przez sąd aktywności procesowej, w celu zapewnienia stronom równych szans w procesie i zagwarantowania faktycznej możliwości korzystania z przysługujących uprawnień procesowych, uzależnione jest od wystąpienia uzasadnionej potrzeby. Potrzeba taka w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie wystąpiła. Biorąc pod rozwagę treść kierowanych przez skarżącą środków odwoławczych – początkowo zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Starogardzkim z dnia 19 kwietnia 2023 roku, a kolejno zażalenia na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2023 r. – oraz ich merytoryczną zawartość, nie sposób pominąć faktu, że skarżąca nie posiada odpowiedniego rozeznania na gruncie postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie skarżąca mylnie zrozumiała treść zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia solidarnego wpisu sądowego z dnia 25 sierpnia 2023 r. Zapis "uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku uiszczenia" został przez skarżącą odczytany w ten sposób, jakoby została ona już zwolniona od wniesienia wpisu. Skarżąca posiadała mylne wyobrażenie również ze względu na równoczesne doręczenie odpowiedzi na skargę Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżąca pozostała w mylnym przekonaniu, że niniejsze postępowanie pozostaje w toku, zaś sam środek odwoławczy będzie podlegał rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W tym stanie rzeczy pełnomocnik skarżącej uważa, że sąd administracyjny powinien zastosować wszelkie środki procesowe, które dałyby gwarancję realnego skorzystania przez Stronę postępowania z prawa do sądu. Odrzucenie skargi niewątpliwie pozbawiło skarżącą prawa do sądu i możliwości poddania kontroli zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie poinformowano, że wraz z zażaleniem złożony został wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z takich wymogów jest opłacenie pisma procesowego jeżeli tego wymaga ustawa. Wymóg opłaty wpisu od skargi określa art. 230 § 1 P.p.s.a., stwierdzając, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W § 2 tego przepisu precyzuje się, które pisma sądowe wszczynają postępowanie przed sądem administracyjnym. Do nich zalicza się m.in. skarga. Z kolei art. 220 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. Zatem wymogiem skargi jest jej opłacenie. Kiedy strona nie uiści wpisu od skargi Przewodniczący Wydziału stosownie do art. 220 § 1 zd. 2 P.p.s.a. wzywa osobę wnoszącą skargę do jej opłacenia pod rygorem jej odrzucenia z art. 220 § 3 P.p.s.a. W realiach niniejszej sprawy skarżąca i współskarżący K.1 L. 1 września 2023 r. otrzymali wezwanie do uiszczenia przez nich wpisu od wniesionej skargi na zaskarżone postanowienie w kwocie 100 zł (zpo k. 16 i 15 akt). W wezwaniu określono numer rachunku bankowego Sądu, termin 7 dni od doręczenia wezwania na dokonanie wpłaty oraz rygor odrzucenia skargi. Jednoznacznie pouczono adresatów wezwania, że uiszczenia wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalania pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia (k. 6 akt). Skarżących pouczono o prawie i trybie zaskarżenia zarządzenia i doręczono jego treść. Pouczono także o możliwości wystąpienia z wnioskiem o prawo pomocy. Zdaniem NSA, Sąd I instancji kierując do skarżących wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi dochował zasady udzielania przez Sąd pomocy stronom występującym w sprawie bez adwokata. Udzielił im niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Wskazał bowiem, że wzywa skarżących określonych imiennie do uiszczenia wpisu sądowego na skarżone postanowienie. Podał wysokość wpisu i numer konta Sądu. Sąd określił termin 7 dni na dokonanie wpłaty od doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Sąd wskazał też skutki zaniedbań bowiem wskazał rygor odrzucenia skargi. W ocenie NSA, sformułowanie "Uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia" jest jednoznaczne dla osoby posługującej się językiem polskim w mowie i piśmie i nie wymagało dalszego wyjaśnienia. Skoro wzywano skarżących wspólnie (dwie osoby) do uiszczenia wpisu to logicznym jest, że uiszczenie wpisu przez jednego z nich powoduje skutek w postaci opłacenia skargi i obowiązek ten wówczas nie dotyczy innych osób zobowiązanych do wniesienia opłaty. Oczywiście można by sformułować ten skutek jeszcze prościej np. uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalania z obowiązku dokonania wpisu tego skarżącego który jeszcze wpisu nie dokonał, ale to tylko semantyka. Pouczenie zawarte w zarządzeniu o wpisie należało uznać za zrozumiałe a na pewno nie wprowadzało ono w błąd jego adresatów. Jeśli skarżąca nie zrozumiała wezwania lub miała w tym zakresie wątpliwości mogła zwrócić się o pomoc do sekretariatu sądu lub innej osoby. Nie można Sądowi zarzucać bezpodstawnego odrzucenia skargi gdy skarżąca pomimo wyjaśnień powszechnie stosowanych w kontakcie ze stronami postępowania nie zrozumiała skierowanego do niej pouczenia. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd słusznie odrzucił skargę w niniejszej sprawie na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. bowiem żaden ze skarżących nie uiścił wpisu sądowego w przewidzianym do tego terminie pomimo skutecznego wezwania ich do wykonania tego obowiązku i określenia ewentualnych negatywnych skutków niedopełnienia tegoż obowiązku. Skoro skarga nie została opłacona, to Przewodniczący Wydziału stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a. zobligowany był wezwać skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Nieuzupełnienie ww. braków w przewidzianym w wezwaniu terminie skutkować musiało odrzuceniem skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. Okoliczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi nie wpływa na rozstrzygnięcie zażalenia. Kwestia przywrócenia terminu będzie rozpatrywana w odrębnym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.